Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Een avondje op vakantie naar Mars, vanuit het reisbureau om de hoek? In de film Totall Recall is dit in 2084 de normaalste zaak van de wereld. De hoofdpersoon, gespeeld door Arnold Schwarzenegger, is in het dagelijks leven bouwvakker en maakt vanuit een luie stoel een virtuele reis naar Mars, door elektrodes op zijn hoofd die levensechte beelden en ervaringen in zijn hersenen oproepen. Is dit scenario al werkelijkheid? Kan virtueel reizen ‘echt’ reizen al vervangen, en waarom is dat nodig?

Volgens onder meer de World Tourism Organisation (UNWTO) is toerisme momenteel verantwoordelijk voor 5 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. Naar verwachting zullen de emissies van de sector de komende vijftien jaar verdubbelen. 75 procent van die bijdrage wordt veroorzaakt door transport – met vliegen voorop. Daarnaast veroorzaakt het groeiende toerisme steeds meer overlast in binnensteden. Immens populaire bestemmingen als Parijs, Amsterdam en Venetië bezwijken onder de druk.

Het wordt tijd om virtueel reizen serieus te nemen als vervanging van echt reizen

vliegverslaafd

Hoe genees ik van mijn vliegverslaving?

Leonie wil op CO2-dieet om haar vliegreis naar Japan zelf te compenseren. Kan dat?

Overal proberen steden en landen die groeiende overlast te verkleinen: van toerisme meer spreiden, kleinschalig toerisme bevorderen tot schoner vervoer aanbieden. Toch zetten die maatregelen maar beperkt zoden aan de dijk, de toerismesector blijft naar verwachting met 3 procent per jaar groeien. Dit wordt vooral aangejaagd door een toename van het aantal Oosterse reizigers. Tijd om fundamenteel na te denken over ons reisgedrag.

Er worden momenteel talloze technologieën ontwikkeld die, net als in de film, virtueel reizen mogelijk maken. Maar vooralsnog worden die vooral ingezet door reisbureaus die ons lekker willen maken voor een ‘echte’ vakantie. Door de grote milieubelasting van toerisme en de druk van massatoerisme op historische steden en populaire natuurgebieden is het hoog tijd dat virtueel reizen serieus wordt genomen als vervanging van ‘echt’ reizen. Aan de technologie om virtueel op vakantie te kunnen zal het niet liggen: die staat op het punt door te breken bij het grote publiek.

Virtual reality is er al

Grote techbedrijven als Facebook, Google, Microsoft, Samsung en Sony zijn allemaal bezig met de ontwikkeling van virtual reality-technologie, zoals de VR-bril, een grote bril met ingebouwd een beeldscherm, boxjes en microfoon. Anders dan bij televisie en video word je met zo’n bril echt ondergedompeld in de beelden. Je kunt op een levensechte manier rondkijken: het beeld verandert continu met je mee, waardoor je lopend de omgeving kunt verkennen.

De brillen zijn oorspronkelijk ontwikkeld voor virtuele simulaties –voor gebouwen waar je al doorheen kunt lopen voordat ze gebouwd zijn – en voor gaming: in ‘computerwerelden’ kun je zo levensechte spellen spelen. De mogelijkheden zijn legio: met Google Streetview op je bril kun je over de hele wereld lopen en ondertussen informatie krijgen over de objecten die je om je heen ziet.

We kunnen vrijwel onbegrensd gaan reizen

Ondertussen worden 360 graden-camera’s ontwikkeld: camera’s die opnames maken van beeld en geluid, in alle richtingen tegelijk. Hiermee kun je foto’s en video’s maken die je later met een VR-bril kunt herbeleven. Er zijn al 360 gradenfilms beschikbaar van allerlei toeristische attracties, zoals een boottochtje door Giethoorn. Op Youtube kun je talloze filmpjes vinden die met VR-camera’s zijn gemaakt. BBC wil nieuwe Planet Earth-documentaires in 360 graden gaan opnemen, waardoor je ook natuursafari’s in VR kunt verkennen.

Hier blijft het niet bij. Ook ruimteorganisatie NASA zet regelmatig beelden op haar site en maakt 360 gradenopnames met ruimtesondes. Zo komt dat reisje naar Mars ineens heel dichtbij. We kunnen dus vrijwel onbegrensd gaan reizen, door steden, natuurgebieden, door echte werelden, de ruimte en virtuele werelden uit onze favoriete films.

De technologie is inmiddels zo goed geworden dat het menselijk oog geen onderscheid meer kan maken tussen echte beelden en computer-gegenereerde beelden. De bewegingen zijn niet meer schokkend maar soepel en de prijs van de technologie is snel aan het dalen.

Levensechte ervaring

Ook bioscopen en gamehallen hebben niet stilgestaan: daar is ‘4D’ intussen doorgedrongen. Hierbij worden naast brillen of holografie gelijktijdig bewegende stoelen, trillingen, waterdruppels of zandregen, geuren en rook ingezet: in aanvulling op de bril creëren deze een nog ‘echtere’ beleving. Attracties in pretparken maken hier bijvoorbeeld al gebruik van. Er zijn bovendien speciale ‘pakken’ in ontwikkeling die gevoel kunnen overbrengen: denk aan een aanraking, een klap, een knuffel of zoen.

Alsof dit nog niet genoeg is, zijn er ook apparaten in de maak die visuele prikkels uit een VR-helm versterken door gebieden in de hersenen te stimuleren. Zo worden belevenissen een nog sterkere ervaring met prikkels aan het brein die gevoelens van angst, vrije val of bijvoorbeeld achtervolging nabootsen. Na afloop kun je het onderscheid nauwelijks nog maken tussen een ‘echte’ reis en een virtuele.

Apparatuur en bedrijven die hier een levensechte vakantiebeleving van maken zijn er nog niet, maar dit is een kwestie van tijd. Straks kun je in je eentje, of juist met vrienden of familie, vanuit een prettige omgeving een verre reis beleven door geprojecteerde beelden van verre bestemmingen op de muren van het zwembad of je hotelkamer.

Gedragsverandering

Reisorganisaties als Thomas Cook, TUI en Marriott experimenteren nu nog vooral met VR in de vorm van ‘try before you fly’: consumenten lekker maken voor het boeken van een echte vakantie. Dat is ook niet gek: dit soort reisorganisaties heeft grote belangen in vliegtuigen en vakantiehuizen en wil die dus verkopen. VR zou een werkelijk alternatief verdienmodel moeten gaan opleveren, bijvoorbeeld middels accommodaties dichter bij huis, via bioscopen of de verkoop van films van toeristische bestemmingen.

Onderzoek moet uitwijzen wat er naast de VR-bril en hersenhelm nodig is om onze reisbehoefte te ‘vervangen’. Vakanties en reizen zijn immers meer dan alleen mooie beelden. Er horen ook ongemakken bij, interactie met medereizigers, vreemde talen en valuta, een ander klimaat; een fysieke beleving. Op al die fronten is volop technologie beschikbaar die hierin tegemoet kan komen.

Als elk gezin nou jaarlijks één reis overslaat, omdat die al virtueel wordt gemaakt

Of virtueel reizen onze behoefte aan reizen en vakantievieren volledig kan vervangen, hetzelfde gevoel van vrijheid en ontspanning kan oproepen, is natuurlijk de vraag. Consumenten die vraag nu stellen zal nauwelijks een serieuze voorspelling opleveren: denk maar aan wat mensen 25 jaar geleden zeiden over de mobiele telefoon. Misschien moeten we deze vraag ook niet aan de huidige consument stellen, maar moeten we kijken naar de jongeren, die nu al voortdurend schakelen tussen virtueel en fysiek en tussen echt en ‘nep’. Zo’n generatie went veel sneller aan het idee van virtueel reizen en ergens dan toch ‘echt geweest zijn’.

Ervaringen die we al hebben, bijvoorbeeld met televergaderen, leren dat mensen elkaar ondanks alle mogelijkheden graag fysiek blijven ontmoeten. Toch kunnen we die ontmoetingen veel bewuster selecteren. Zo kan door virtueel reizen onze fysieke vakantie korter en bewuster, met meer ruimte voor kwaliteit en verdieping.

We kunnen dan kiezen voor minder voor de hand liggende bestemmingen, omdat we de topattracties – die in het echt, met duizenden andere toeristen, vaak tegenvallen – al vanuit onze eigen huiskamer via VR-films hebben beleefd. Als elk gezin jaarlijks één reis overslaat omdat die al virtueel wordt gemaakt, zou dat een serieuze rem zijn op de groeiende ecologische impact van toerisme.

 

Cape Reinga

Groen backpacken: hoe doe je dat?

Daar sta je dan op het vliegveld, alleen jij en je backpack, klaar om de wereld te…

Vliegen

‘Ik moet vliegen voor mijn werk’ is geen excuus meer

Deze bedrijven pakken hun vlieggedrag aan

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
Maurits

Maurits Kreijveld

Futuroloog

Maurits Kreijveld is futuroloog en strategisch adviseur bij wisdomofthecrowd.nl. Hij verkent de impact van nieuwe ontwikkelingen op de …
Profielpagina