RuPaul is al ettelijke jaren het gezicht van drag queens, als gastvrouw van de reality show annex talentenjacht RuPaul’s Drag Race. Deze week kwam RuPaul onder vuur te liggen vanwege zijn uitspraak over transgender vrouwen: hij zou die ‘waarschijnlijk niet’ accepteren als deelnemer aan zijn programma. Een oude discussie brandde zo weer los: wat is drag, wie mag het doen, en waar ligt de grens tussen drag en trans?

Wat is Drag Race en wie doet er mee?

In RuPaul’s Drag Race wedijvert elk jaar een groep drag queens om de titel ‘America’s Next Drag Superstar’. In een intense afvalrace met een knipoog worden ze uitgedaagd outfits te maken, te acteren, te zingen en meer. RuPaul zegt zelf: ‘Wil je winnen, dan moet je C.U.N.T. hebben: charisma, uniqueness, nerve and talent.’

In elke aflevering moedigt hij de deelnemers aan met de vaste kreet: ‘Heren, start uw motoren. En moge de beste vrouw winnen!’ Die leus werd ietwat wrang in seizoen twee, toen deelnemer Sonique in de laatste aflevering met tranen in de ogen als transgender uit de kast kwam.

Anderen volgden: Stacy Layne Matthews en Carmen Carrera (seizoen 3), Jiggly Caliente en Kenya Michaels (seizoen 4), Monica Beverly Hillz (seizoen 5), Gia Gunn (seizoen 6) en Peppermint (seizoen 9) gingen allemaal in transitie. Daarnaast stelde een rits Drag Race-alumni, waaronder Jinkx Monsoon, de winnaar van seizoen 5, openlijk dat zij non-binair of genderqueer zijn. Oftewel, zij identificeren zichzelf niet als man of vrouw.

Kortom, Drag Race draait niet alleen om mannen. De scheidingslijn tussen drag, trans en gender queer is bovendien altijd schimmig geweest. In de New Yorkse ballroom scene van de jaren tachtig, waar gemarginaliseerde homo’s en transgenders mensen drag tot een kunstvorm maakten, liep alles door elkaar heen. Dat blijkt ook uit de documentaire Paris Is Burning (1990), die overigens geregeld wordt aangehaald in Drag Race.

Wat zei RuPaul precies en waarom?

In het controversiële interview zei RuPaul tegen The Guardian: ‘Drag verliest zijn spanning en ironie zodra het niet mannen zijn die het doen, want in de kern is het een sociaal statement en een dikke middelvinger naar de door mannnen gedomineerde cultuur. Als mannen drag doen, is dat echt punk rock, want het is een verwerping van masculiniteit.’

Op de vraag of trans vrouwen dan drag queens konden zijn, antwoordde RuPaul: ‘Dat is een interessant gebied. Peppermint [transgender en finalist in seizoen 9, red.] kreeg pas borstimplantaten nadat de opnames klaar waren; ze zag zichzelf als vrouw, maar haar transitie was nog niet afgerond.’

RuPaul’s focus op Peppermints borstimplantaten lijkt erop te duiden dat hij transitie ziet als een soort van doping. Drag gaat voor hem vooral over transformatie, het ‘punk rock’-idee van de norm die verstoord wordt.

Hij mist hierbij twee belangrijke dingen: transgender vrouwen verstoren de norm per definitie, gewoon al door te bestaan – zeker in een wereld die, zoals hij zelf zegt, gekenmerkt wordt door een ‘masculiene cultuur’.

Daarnaast is er een groot verschil tussen je als vrouw kleden en drag queen zijn. Drag queens die deelnemen aan Drag Race dansen, zingen, acteren, kleden zich op spectaculaire wijze en dragen heftige make-up. Die performance en extreme looks gaan bepaald niet over het nadoen van ‘echte’ vrouwen. Het transformatie-aspect blijft hoe dan ook intact.

Radicale vrouwelijkheid

Je verkleden als het andere geslacht kent een lange traditie in theater, maar drag, zoals we dat kennen van RuPaul’s Drag Race, is onlosmakelijk verbonden met mensen in de marge, vooral zwarte homomannen en transgender vrouwen in de Verenigde Staten.

Trans en drag zijn altijd verweven geweest, omdat je met drag een radicale claim kon leggen op de vrouwelijkheid die mannen en transgender mensen nu juist wordt ontzegd. Drag queens vonden vrijheid en een levenswijze in het uiten van deze ‘verboden vrouwelijkheid’, en precies dat maakte het radicaal.

RuPaul zou moeten beseffen dat het voor transgender vrouwen nog steeds een radicale stap is om vrouwelijkheid te claimen, mede gezien de hoge moord- en zelfmoordpercentages onder jonge transgenders (met name transgender vrouwen) in de Verenigde Staten.

Op Twitter kwamen veel reacties waarin RuPaul misogynie werd verweten. ‘Vrouwen, trans of niet, kunnen ook drag queens zijn’, schreven sommigen. Maar ook dat is kortzichtig. Voor cisgender vrouwen is hun claim op vrouwelijkheid vanzelfsprekend.

Niemand houdt ze tegen wanneer ze zich supervrouwelijk kleden, dramatische make-up opdoen, of een pruik dragen. Zoiets ‘drag’ noemen gaat ver, ook omdat zogenaamde ‘bioqueens’ (cisgender vrouwen in drag) graag optreden in gay bars en daarmee ruimte en inkomsten van drag queens innemen.

Punk rock

RuPaul’s Drag Race zou vanzelfsprekend moeten openstaan voor transgender drag queens, in transitie of niet. Want heus: hun claim op vrouwelijkheid is prima punk rock, RuPaul. De geschiedenis van drag bewijst dat.

Bewuster geworden door dit artikel?

Onze journalistiek is toegankelijk voor iedereen en dat willen we zo houden. Met een kleine bijdrage help jij ons anderen ook bewust te maken. Alvast bedankt!

Ja, ik doe graag een eenmalige donatie!
Hoeveel wil je doneren?
10447_1508838559232_DR-201710241005-bewerkt-2

Over de auteur

Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief