Verder lezen?

Rechtvaardige journalistiek verdient een rechtvaardige prijs.
Maak jij OneWorld mogelijk?

ja, ik word nu lid vanaf 6,- per maand

“We zijn inderdaad heel jong om een eigen uitgeverij te hebben. Dat vinden we zelf ook heel cool!” Loulou Drinkwaard (23) kan haar enthousiasme niet op als ze over uitgeverij Wilde Haren mag vertellen, evenals haar zakenpartner en beste vriendin D’Avellonne Van Dijk (26). “Mijn passie voor beeld en haar passie voor taal zorgen ervoor dat het gewoon wérkt”, zegt Van Dijk. Bij uitgeverij Wilde Haren staat representatie voorop: ieder kind moet zich in de boeken kunnen herkennen.

Andere uitgeverijen merkten Van Dijk en Drinkwaard al snel op. Eind maart zocht zwaargewicht Meulenhoff contact voor een samenwerking. Na de kritiek op Meulenhoffs keuze voor dichter Marieke Lucas Rijneveld als vertaler voor het werk van de Amerikaanse dichteres Amanda Gorman (bekend van ‘The Hill We Climb’ tijdens de inauguratie van president Biden) moest een nieuwe vertaler worden gevonden; iemand die net als Gorman zwart is, met meer ervaring met de thema’s in haar werk en met gevoel voor haar vorm. Dankzij Wilde Haren vond Meulenhoff spoken-wordartiest Zaïre Krieger.

Drinkwaard en Van Dijk kunnen hun geluk niet op: “We zijn zó blij met Zaïre!” Drinkwaard: “We hadden een lange lijst van spokenwordartiesten van kleur die absoluut gekwalificeerd zijn, maar eigenlijk was Zaïre vanaf het begin onze eerste keus. Ze is enorm getalenteerd.” Wild Haren blijft zeker tot aan de kerst samenwerken met Meulenhoff. Niet alleen bij de vertaling van Gormans werk; ze zullen Meulenhoff ook in bredere zin bijstaan op het gebied van diversiteit. Die samenwerking verloopt heel goed, zegt Van Dijk. “Er was veel ruimte om naar elkaar te luisteren. We hopen dat dit een voorbeeld is voor andere uitgeverijen: een samenwerking als deze is heel uniek, maar dat zou niet zo moeten zijn. Laten we allemaal wat meer van elkaar leren.”

Van Dijk droomde er altijd van om bij een grote animatiestudio te werken; ze was geïnspireerd door animatieserie Steven Universe. “Over een jongen die wordt omringd door non-binaire mensen, queer stelletjes, alleenstaande ouders. Zoiets zou ik ooit nog willen maken. Ik wil kinderen leren wat acceptatie is.” Drinkwaard: “Dat is eigenlijk precies waar onze boeken om gaan. Acceptatie van jezelf, van de ander, van emoties.” Van Dijk moet lachen: “Ja natuurlijk, daarom zijn we dit ook begonnen!”

De twee hebben lol met elkaar, dat is duidelijk; ze zijn al bevriend sinds hun studieperiode in Rotterdam, waar Drinkwaard de lerarenopleiding Nederlands deed en Van Dijk Vormgeving studeerde. “We vielen op in de stad”, vertelt Drinkwaard. “We hadden allebei een grote afro, droegen uitbundige kleding, D’Avellonne had een schattig hondje. Toen ik haar tegenkwam op een poëzie-evenement, dacht ik: wij moeten vrienden worden. We hebben een paar keer in het park afgesproken, zij ging tekenen en ik een boek lezen. Een match made in heaven.” Die rolverdeling is onveranderd bij Wilde Haren: als redacteur perfectioneert Drinkwaard de teksten van auteurs, en Van Dijk verzorgt de vormgeving in samenwerking met illustrators.

OneWorld portretteert mensen die zich inzetten voor een betere buurt, school, of werkomgeving. De Verenigde Naties en miljoenen betrokken burgers spraken hiervoor de duurzame werelddoelen af (SDG’s), die we in 2030 moeten halen. Denk aan gendergelijkheid, géén armoede, betaalbare en duurzame energie en kwaliteitsonderwijs voor iedereen. De Goal Getters in deze rubriek gaan daar nu al voor. Geïnspireerd? Check hier wat jij kunt doen.

Wel representatie, geen framing

Vooralsnog hebben ze alleen kinderboeken uitgegeven, maar de oprichters sluiten volwassenenliteratuur niet uit. Van Dijk: “Als ik naar kinderboekenwinkels ga, zie ik wel een paar boeken met een zwart hoofdpersonage, maar die verhalen draaien altijd om afkomst of black hair.” Dat noemt ze ‘framing’: het gaat altijd over wat iemand ‘anders’ maakt. En daar wil Wilde Haren – een knipoog naar de vele titels over zwarte haardracht – absoluut niet aan meedoen. Voor Drinkwaard is ‘framing’ een persoonlijk punt. Als kind miste ze verhalen waarin huidskleur er gewoon even mocht zijn, zonder dat het de boventoon voerde. “In mijn jeugd speelde zwart zijn geen grote rol, ik heb niet zoveel pijnlijke dingen meegemaakt. Maar het wás er wel.”

Tijdens Black Lives Matter vroeg de gemeente Rotterdam om ideeën voor een inclusieve stad

Wilde Haren geeft boeken uit over universele onderwerpen, met hoofdpersonages die veelal van kleur zijn. Zo gaat het eerste boek, Allemaal Anders van Kim ter Horst (september 2020), over Noera, een meisje wier vader de ‘grote schepper’ is. Hij is druk is met de sterren, dus Noera mag het leven op aarde maken: met klei uit een magische rivier maakt ze dieren en mensen die ‘allemaal anders’ zijn. Het boek is voor de leeftijden 0 tot 7 jaar.

Van Dijk: “We kregen filmpjes toegestuurd van kleine kinderen die Allemaal Anders uit hun hoofd kenden, en vol trots voorlezen uit hun favoriete boek. Echt, mijn hart! Precies degenen voor wie het bedoeld is, vinden het mooi.” Het tweede boek, Liever Niet van de Surinaamse schrijver Zarissa Windzak, is nu in de maak en gaat over het aangeven van grenzen. Hoofdpersoon Manoe is op de verjaardag van Oma, en alle feestgangers willen een kus en een knuffel, maar eigenlijk heeft Manoe daar helemaal geen zin in.

T Wilde Haren-13
Drinkwaard en Van Dijk geven boeken uit over universele onderwerpen, met hoofdpersonages die veelal van kleur zijn. Beeld door: Coco Olakunle

Van protest naar uitgeverij

Wilde Haren ontstond na de Black Lives Matter-protesten in juni 2020. Na het grote protest op de Erasmusbrug, waar de oprichters bij waren, vroeg de gemeente Rotterdam aan activisten om hun ideeën te delen voor een inclusieve stad. Op 1 juli, tijdens Keti Koti, presenteerden Van Dijk en Drinkwaard hun plan voor een eigen uitgeverij. “Dat idee hadden we al langer, maar nadat we publiekelijk hadden gezegd dat we het gingen doen, moesten we het opeens ook echt doen!” lacht Drinkwaard.

Daarna ging het razendsnel. In hun netwerk vol creatieve makers bleek dat veel mensen ongepubliceerde manuscripten hadden. Na een oproep kregen ze talloze ideeën toegestuurd, waaronder Allemaal Anders. Anderhalve maand later was hun eerste boek gedrukt, gefinancierd van hun eigen spaargeld. Het verkoopt goed – al laten de zakenvrouwen zich niet uit over de verkoopcijfers. Hun team bestaat uit betrokken freelancers die Drinkwaard en Van Dijk ondersteunen bij de illustratie, boekpresentatie, marketing en communicatie. Met een succesvolle crowdfunding financierden ze een tweede boek. Voor hun volgende producties ontvangen ze verschillende fondsen.

Over die plannen willen ze niet veel kwijt: die zijn nog in ontwikkeling. Maar er zullen zéker queer personages in voorkomen, zegt Van Dijk. “Ook hun zichtbaarheid miste ik als kind. Ik was zelf queer, maar doordat ik overal de standaard van een heteroseksueel koppel zag, moest ik eerst snappen dat het anders kón, en toen ook nog accepteren dat ik anders bén.” Drinkaard wijst erop dat queer representatie ook voor cisgender, heteroseksuele jonge mensen belangrijk is. “Nu leren veel kinderen dat heteroseksualiteit ‘normaal’ is en de rest niet bestaat; dat werkt acceptatie natuurlijk tegen.”

Meer dan huidskleur

Of hun ouders vroeger kinderboeken met personages van kleur zochten? “Nee joh”, zeggen de vrouwen in koor. Drinkwaard: “Ik las gewoon Pinkeltje. Het onderwerp representatie leeft niet zo bij de vorige generatie en kinderen willen vaak hetzelfde als hun klasgenootjes. Pas rond de puberteit realiseerde ik me dat ik mezelf nóóit herkende op tv, in reclames, in boeken.” Toen Van Dijk klein was, vond ze een eenvoudige oplossing: “Ik tekende mezelf in bestaande verhalen. Zo kon ik ook meedoen.”

Zowel Drinkwaard als Van Dijk is een dochter uit gemengde relaties. Van Dijk: “Als mijn witte vader me op school ophaalde en ik in zijn armen sprong, kregen we de raarste blikken: wie ís die man, waarom spring je op hem? Als ik mijn halfbroertje voorstelde – we hebben dezelfde vader – dacht iedereen dat ik geadopteerd was. Dat kan grappig zijn, maar tegelijk is het best pijnlijk om ermee te worden geconfronteerd dat mensen als eerste mijn kleur zien.”

Wel aan representatie denken, maar framing vermijden is niet altijd makkelijk

Voor Drinkwaards broertje was het overigens één grote grap: “Mijn ouders zijn gescheiden, en als we met mijn witte moeder op vakantie gingen, liet hij al zijn vrienden denken dat we geadopteerd waren! Op een dag zei een vriendinnetje tegen me: Je weet dat we het niet erg vinden dat je geadopteerd bent, hè?” Ze lacht er nu om. “Mijn oproep aan schrijvers uit gemarginaliseerde groepen is dus: je hoeft echt niet alleen verhalen te maken over worstelingen met identiteit. Maar je hoeft óók niet de schone schijn op te houden.”

Wél aan representatie denken, maar ‘framing’ vermijden is niet altijd makkelijk. Wat als er bijvoorbeeld een geweldig manuscript binnenkomt dat over zwarte haardracht gaat? Drinkwaard: “Ik wil onszelf de vrijheid gunnen om daarmee aan de slag te gaan, zonder angst dat we die éne uitgeverij zijn met zwarte vrouwen aan de top, waar het altijd gaat over ons haar. Dat is onze spagaat: als je alleen maar aan het strijden bent, verlies je een bepaalde vrijheid als maker. Soms is het de kunst om niet chagrijnig te worden, hoor. Als andere uitgeverijen voor één tiende deden wat wij doen, hoefde ik niet zo bang te zijn om aan framing te doen.”

Dit interview verscheen eerder op OneWorld.nl op 22 mei 2021.

sdg doel 10
NAOMI VELDWIJK – THUMBNAIL hb

‘Ons boek laat queer jongeren zien dat ze alles kunnen worden’

'Queer bedtijdverhalen' laat queer jongeren dromen over zichzelf.

DeLibi_003

‘Diversiteit betekent dat je voelt: deze film is ook voor mij’

Is de Nederlandse filmwereld net zo'n wit bolwerk als Hollywood?

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Over de auteur

Redacteur

Roxane Soudagar studeerde Politicologie (Internationale betrekkingen) en volgde een master in Conflict Studies & Human Rights.
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief