Media geven de indruk dat het nieuwe coronavirus anti-Aziatisch racisme veroorzaakt. In werkelijkheid is dit een probleem van alle tijden en brengt de komst van het virus het enkel naar de oppervlakte. Voor ‘#ikbengeenfase (en geen virus)’ portretteerde en interviewde ik negen Aziatische Nederlanders die zich al langer uitspreken tegen stereotypering en racisme.

Toen ik dit werk probeerde te pitchen bij kranten, bleef het stil. Een paar keer kreeg ik te horen dat m’n serie ‘te laat’ was en ‘niet relevant’ of ‘actueel meer’. Ik had schijnbaar een paar weken eerder moeten mailen, toen het nog hot topic was dat Aziatische mensen racistisch bejegend werden. Hoe langer ik erover nadacht, hoe meer me dit begon dwars te zitten. Dat dit soort racisme iedere dag actueel is, is precies het punt.

De foto’s zijn geschoten in de woonplaatsen van de geportretteerden, tegen het decor van de lege straten tijdens de Nederlandse semi-lockdown.

Kevin Groen: 'Mensen van kleur ontkennen dat wij racisme ervaren'

Kevin Groen
Kevin Groen Beeld door: Desiré van den Berg

Kevin Groen (36) uit Amsterdam schrijft en spreekt veel over diversiteit en inclusie.

Kevin Groen was zich er als kind al van bewust dat hij nooit aan heersende schoonheidsidealen kon voldoen. “Ik heb bijna mijn hele leven met een minderwaardigheidscomplex geleefd. Ik wilde een ooglidcorrectie voor grotere ogen, ik wilde een grotere neus en ik wilde langer gemaakt worden door middel van groeihormonen of het laten breken van mijn benen.” Hij noemt dit een minder belicht voorbeeld van racisme: het buitengesloten worden in de positieve beeldvorming.

Zijn Aziatische uiterlijk heeft er in deze coronatijd voor gezorgd dat mensen hem gingen mijden. “Sommigen bedekken hun gezicht als ik bij ze in de buurt kom.” Een jongen die op straat steeds ‘corona’ naar hem riep, daagde hem zelfs uit tot een gevecht. “Ik merk dat witte Nederlanders brutaler zijn geworden naar Aziatische mensen. Alsof dat iets is wat nu mag.”

Veel mensen van kleur ontkennen dat Aziaten racisme ervaren en schrijven dat we niet zielig moeten doen

Dat racisme tegen Aziatische Nederlanders weinig serieus wordt genomen, komt volgens Groen doordat de Aziatische gemeenschap structureel is buitengesloten van het racismedebat. “Het publieke racismedebat wordt voornamelijk gevoerd door witte, zwarte en Arabische mensen. Latinx en Aziatische mensen worden niet of nauwelijks uitgenodigd. Wil je zo’n debat echt inclusief maken, dan zullen de mensen die steeds een plek aan tafel krijgen dat plekje soms moeten opgeven om ruimte te maken voor andere stemmen.”

Hij merkt dat dit een veel vermeden gespreksthema is onder activisten. Groen: “Die hiërarchie zorgt voor ongemakkelijke vragen als: wie heeft er meer recht van spreken? Wiens lijden is groter? ” Groen zag dat die vragen opkwamen toen Rui Jun Luong vorig jaar viraal ging door een artikel op FunX: ‘Poepchinees, sambal bij of spleetoog: Aziaten pikken het niet langer’. Groen: “Mensen van kleur ontkenden in de reacties dat Aziaten racisme ervaren en schreven dat we niet zo zielig moeten doen en ons niet zo moeten aanstellen.”

Het stilzwijgen van prominente antiracismeactivisten rondom dit onderwerp bevestigt dat veel mensen Aziaten niet zien als mensen van kleur als het om racisme gaat, zegt Groen. “Bij1 was er als de kippen bij om zich officieel uit te spreken tegen het ‘boerkaverbod’, maar bleef erg stil toen er een duidelijke golf van geweld tegen onze gemeenschap rondging.”

Rui Jun Luong: 'We durven ons vaker uit te spreken'

Rui Jun Luong
Rui Jun Luong Beeld door: Desiré van den Berg

Rui Jun Luong (24) uit Heerenveen is fotograaf, videograaf en designer en studeert momenteel af aan de kunstacademie in Groningen met haar project over Aziatische representatie in de media.

Op social media spreekt Rui Jun Luong zich uit tegen anti-Aziatisch racisme. Zo beschreef ze vorig jaar op Facebook haar frustratie en boosheid over RUMAG-host René Watzema, die een filmpje had gemaakt met een Chinese vrouw en daaronder een tekst had geschreven die bolstond van de etnische stereotyperingen en sinofobisch racistische opmerkingen. Dit incident zorgde voor grote ophef binnen de Aziatische gemeenschap in Nederland. Het had resultaat: de video werd offline gehaald en Watzema bood zijn excuses aan.

Aziatische mensen zijn alerter geworden op het racisme en ze durven zich nu meer uit te spreken

Het bericht van Luong werd vele malen gedeeld en becommentarieëerd, zoals ook gebeurde bij meerdere andere posts van haar. Zo maakte zij een ‘Asian Racism Bingo’ met racistische opmerkingen die zij door de jaren over zich heen heeft gekregen, zoals: ‘Kun je wel alles zien?’, ‘Mag ik hond of kat bestellen?’ en ‘Ga terug naar China’. In de reacties uiten veel andere Aziatische Nederlanders hun steun en herkenning.

Sinds de uitbraak van het coronavirus merkt Luong dat haar berichten op social media nog veel meer bekeken worden, omdat anti-Aziatisch racisme meer door de media wordt opgepakt. “Aziatische mensen zijn alerter geworden op het racisme en ze durven zich nu meer uit te spreken. Ze delen hun persoonlijke verhalen met mij via privéberichten”, aldus Luong. Recent is ze de Facebook-pagina ‘Asian Raisins’ begonnen, waar Aziatische Nederlanders elkaar kunnen vinden en steunen in de momenteel verhevigde strijd tegen racisme in Nederland. Binnen twee dagen telde de pagina al meer dan duizend leden.

Sioejeng Tsao: 'Waarom is ons verhaal nu pas relevant?'

Sioejeng Tsao
Sioejeng Tsao Beeld door: Desiré van den Berg

Sioejeng Tsao (28) woont in Amsterdam en is kunstenaar en activist. Via Instagram spreekt ze zich uit over maatschappelijke thema’s als racisme, feminisme, cultuur en klimaatverandering.

Sinds Sioejeng Tsao bij onder andere De Wereld Draait Door verscheen om te praten over het toenemende aantal racistische incidenten sinds het coronavirus, krijgt ze veel media-aandacht. “Nu is ons verhaal ineens relevant. We worden uitgenodigd bij DWDD en ik krijg bijna dagelijks een mailtje in mijn inbox om geïnterviewd te worden over de Chinezen die het mikpunt zijn van racisme. Waarom nu pas? En waarom worden we nu alleen bij talkshows uitgenodigd om te praten als het over racisme gaat? Wij willen ook komen vertellen over kunst, of over de recessie die er nu zit aan te komen.”

Volgens Tsao komen Chinezen nog te weinig in het Nederlandse straatbeeld terug, ondanks het feit dat ze al meer dan honderd jaar in Nederland wonen. “Veel mensen zien ons niet als een ‘echte Nederlander’. Negativiteit, racisme maar ook de vele stereotyperingen en stigmatiseringen zijn bepalend voor je zelfbeeld en je ontwikkeling. Het is zo belangrijk voor de vele Aziatische Nederlanders die ons land rijk is om zichzelf te herkennen en zichzelf terug te zien in de media, in lespakketten en in de cultuur.”

Veel Aziatische Nederlanders weten Tsao inmiddels te vinden op social media: “Sinds er activisten naar voren zijn gestapt zoals Rui Jun Luong en Pete Wu, is er een nieuwe stroom ontstaan van Aziaten die zich uitspreken tegen het racisme waar zij dagelijks mee te maken hebben. Zij laten weten dat zij lang stil zijn gebleven door de normalisering van de grappen die ten koste van hen gemaakt worden. Nu zien ook zij in dat het niet oké is”.

Pete Wu: 'Schreeuwen naar elkaar zorgt voor polarisatie'

Pete Wu
Pete Wu Beeld door: Desiré van den Berg

Pete Wu (34) woont in Amsterdam en is schrijver, programmamaker en redacteur.

Afgelopen tijd stond Pete Wu in de belangstelling vanwege zijn boek De bananengeneratie, over het leven van de eerste in Nederland geboren generatie Chinese Nederlanders. Wu: “Ik hoop dat mijn boek een tipje van de sluier licht over wat de Chinese Nederlander kan zijn en hoe wij denken, opgroeien en leven. Diversiteit en inclusie betekenen alleen iets als je zelf de verhalen mag vertellen zoals je wilt. Daarom probeer ik zoveel mogelijk vanuit mijn verworven positie de stemmen van minder zichtbare mensen te laten horen.”

Tijdens zijn jeugd zorgden heersende negatieve stereotyperingen over Oost-Aziatische mannen bij Wu voor een slecht zelfbeeld. Ook op datingapps kon hij er niet omheen: “Je vindt er flat-out discriminatie: de zin ‘No Asians’ kwam ik vaak tegen op online profielen toen ik net uit de kast was.”

Ik stuur mijn boek weleens op naar mensen die zich schuldig maken aan onwetend racisme

Sinds de coronacrisis ziet Wu op social media en in het nieuws veel berichten voorbijkomen over geweld tegen westerse mensen van Aziatische komaf. Hij krijgt met regelmaat berichten van mensen die hem op gebeurtenissen wijzen, en ziet ook veel gewelddadige boodschappen langskomen, gericht aan de daders. Wu: “Het is begrijpelijk dat mensen boos zijn, maar dat is niet de meest constructieve manier: schreeuwen naar elkaar zorgt alleen voor verdere polarisatie.”

Wu heeft zo zijn eigen methodes om mensen te informeren en te benaderen: “Ik stuur weleens mijn boek gratis op naar mensen die zich schuldig maken aan onwetend racisme – gewoon, omdat ik hoop dat het boek ze meer inzichten geeft in de hoofden van degenen die ze discrimineren. Ik heb daar nog nooit een reactie op ontvangen. Maar ik weet ook: in een debat probeer je niet je tegenstander te overtuigen van jouw gelijk, maar alle omstanders en mensen die meekijken en luisteren.”

Gya: 'Anti-Aziatisch racisme is niet alleen van nu'

Gya
Gya Beeld door: Desiré van den Berg

Gya (22) woont in Velserbroek en is zangeres en rapper. Gya is haar artiestennaam.

Gya maakt new wave hiphopmuziek en verwerkt daarin graag haar culturele achtergrond. Eind februari bracht ze haar nummer ‘Chinees’ uit, met als refrein: ‘Ik zie je haten op m’n fam, maar toch eet je Chinees’. Het was een reactie op de groeiende haat naar mensen van Aziatische afkomst door het coronavirus. “Maar”, zegt Gya, “mensen hebben me altijd al uitgescholden op straat vanwege mijn afkomst. Al ver vóór de coronacrisis.”

Nadat ze vorig jaar meedeed aan de FunX Talent talentenjacht, kreeg Gya voor het eerst ook online veel met racisme te maken. “Ineens begonnen mensen me op social media uit te schelden. Ik las dingen als: ‘Jouw volk moet dood, het is jammer dat de Chinezen niet zijn vergast in de Tweede Wereldoorlog.’” Hierna begon ze zich steeds meer te verdiepen in racisme tegen Aziatische Nederlanders. “Ik kwam erachter dat er veel mensen in Nederland zijn die zich hiermee bezighouden. Ze geven workshops of maken kunst. Toen realiseerde ik me dat dit iets was wat ik wilde gaan verwerken in mijn muziek.”

Jonge meisjes van Aziatische afkomst vinden zichzelf lelijk en worden gepest om hun uiterlijk

Gya’s boodschap bereikt vooral jongere generaties, omdat ze enkel communiceert via muziek en via haar Instagram-account. Ze ontvangt regelmatig privéberichten van jonge meisjes van Aziatische afkomst, die hun hart bij haar uitstorten. “Ze zeggen bijvoorbeeld dat ze zichzelf lelijk vinden en dat ze gepest worden om hun uiterlijk. Dat ik de enige artiest ben die eruitziet zoals zij.”

Gya ziet dat veel artiesten nu nummers maken die gerelateerd zijn aan het coronavirus. Maar die artiesten doen dat volgens Gya alleen ‘om veel views te pakken’. “Maar anti-Aziatisch racisme is niet alleen van nu. Het wordt tijd dat mensen gaan wennen aan Aziaten die zich durven uit te spreken.”

Vincent Yeers: 'Minderheden moeten hun krachten bundelen'

Vincent Yeers
Vincent Yeers Beeld door: Desiré van den Berg

Vincent Yeers (23) uit Eindhoven is student politicologie en penningmeester van lhbti+-stichting OUT&ABROAD. Begin februari begon hij een online petitie tegen racisme met de titel ‘Wij zijn geen virussen’, die binnen drie dagen al bijna 30.000 keer ondertekend werd. Inmiddels staat de teller op ruim 57.000 handtekeningen.

“Het activisme heeft altijd al in me gezeten”, zegt Yeers. “Voordat ik op mijn vijftiende naar Nederland verhuisde, was ik in China al heel actief. Met het Rode Kruis ging ik naar weeshuizen en verpleeghuizen om te helpen.” Op WeChat, de Chinese variant van Facebook, plaatst Yeers lange teksten in het Chinees voor Chinezen die woonachtig zijn in Nederland. “Ik heb net een heel stuk geschreven over Geert Wilders en de geschiedenis van de PVV, omdat ik zag dat hij nu in deze crisistijd veel lof krijgt van Chinese Nederlanders omdat hij een lockdown wil. Dat stuk is nu al tienduizend keer gelezen.”

Met zijn teksten richt hij zich op expats en studenten uit China die in Nederland wonen en de Nederlandse taal nog niet goed beheersen. Yeers: “Als je geen Nederlands begrijpt, mis je belangrijke informatie, zoals uitspraken van politici. Dan kun je nooit goed integreren.” Om die reden verzorgt hij met OUT&ABROAD maandelijks een Nederlandse les. OUT&ABROAD organiseert daarnaast ook andere bijeenkomsten, in de hoop dat de Aziatische lhbti+-gemeenschap elkaar treft en zo meer zelfvertrouwen opbouwt.

Hoelang zal dit duren? Misschien is racisme tegen Aziaten straks niet interessant meer. En wat dan?

Dat de coronacrisis een grote klap was voor de Aziatische gemeenschap in Nederland, heeft Yeers aan den lijve ondervonden. “Het begon tweeënhalve maand geleden al in de bus. Niemand wilde bij me in de buurt komen. Later, in het weekend voor carnaval, ging ik stappen in een gay bar. Mensen die ik bijna wekelijks zie daar, begonnen ineens naar me te roepen: ‘Wat doe je hier, Chinees? Corona! Ga naar huis!’ Uiteindelijk durfde ik met carnaval de deur niet meer uit. Ik heb het dit jaar overgeslagen.”

Zijn petitie heeft hem veel publiciteit opgeleverd, maar Yeers vreest dat het slechts een fase is. “Hoelang zal dit duren? Misschien is racisme tegen Aziaten straks niet interessant meer. En wat dan?” Volgens Yeers moeten alle minderheden hun krachten bundelen om echt vooruitgang te boeken. “Mensen van Marokkaanse afkomst, Turkse afkomst, lhbti+ mensen, vrouwen, mensen met een geestelijke of lichamelijke beperking… We moeten allemaal samenkomen. Discriminatie kun je niet als individu oplossen.”

We leven in onzekere tijden door het coronavirus. Er is behoefte aan betrouwbare informatie én verdieping. We hopen dat je dit bij ons vindt en wil bijdragen aan onze onafhankelijke journalistiek.

Dit kan je doen door te doneren of je te abonneren op ons magazine. Alvast bedankt!

sioejeng

Chinees-Nederlandse jongeren pikken racisme niet meer

Het tijdperk van ‘Hanky Panky Shanghai’ is voorbij.

Jean Kwok credits Chris Macke

Waarom zijn we zo bang voor China?

Hoe de 'Aziatische superschurk' de beeldvorming van China domineert

Bewuster geworden door dit artikel?

Onze journalistiek is toegankelijk voor iedereen en dat willen we zo houden. Met een kleine bijdrage help jij ons anderen ook bewust te maken. Alvast bedankt!

Ja, ik doe graag een eenmalige donatie!
Hoeveel wil je doneren?
Schermafbeelding-2018-05-18-om-13.31.46

Over de auteur

Desiré van den Berg studeerde af als taalwetenschapper en is werkzaam als reportage- en portretfotograaf waarbij ze zich het liefst richt …
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief