Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 4 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Op OneWorld schreven we eerder al over seksisme in de hiphop, misverstanden in urban muziek en ondervertegenwoordiging van vrouwelijke acts op festivals. Vrouwen zijn een grote minderheid in de muziekindustrie, iets dat bevestigd wordt door de traditionele muzikale afsluiter van het jaar: de Top 2000. In 2017 bestond de lijst voor 16 procent uit vrouwelijke artiesten, waarvan 86 procent wit was. Deze 16 procent is inclusief bands waarin vrouwen én mannen zitten.

Waarom juist nu?

Waarom het juist nu belangrijk is om te stemmen op een vrouw? Door verschillende academici wordt betoogd dat we momenteel in een vierde feministische golf zitten. Concepten als intersectionaliteit, genderfluïditeit en body posivity zijn hierin leidend, maar ook seksueel overschrijdend gedrag, met de #MeToo-beweging als toonbeeld. De feministische golf kenmerkt zich ook door de invloed van technologie en social media in activisme en representatie.

Seksisme in de media is niet nieuw en is de basis geweest van verschillende initiatieven. De Stem op een Vrouw-campagne voor meer vrouwen in de politiek is hier een voorbeeld van. Maar ook het boek 1001 vrouwen in de 20ste eeuw van Els Kloek sprak letterlijk boekdelen over het gebrek aan vrouwelijke representatie in onze geschiedenis. Dit is het moment om een eind te maken aan seksisme in de muziekindustrie, en hoe kunnen we dit beter doen dan bij dé lijst van het jaar?

bizzey

Vrouwen aan de riem: in clips moet het kunnen

Rapmuziek en expliciete clips zijn razend populair. Hoe kan dat? Wie zijn de danseressen?

Het initiatief

Dit was ook de gedachtegang van het initiatief: Top 2000 vrouwenstemmen. De initiatiefneemsters willen de man/vrouw-ongelijkheid in de Top 2000 onder de aandacht brengen, en roepen op om op méér vrouwen te stemmen. De magere 16 procent maakt de lijst met ‘beste nummers aller tijden’ geen eerlijke representatie van muzikaal talent, betogen ze. “Muziekiconen zoals Diana Ross en Etta James komen bijvoorbeeld niet voor in de lijst, en in de top 100 zijn maar zeven vrouwen te vinden. Het gebrek aan rolmodellen zorgt ervoor dat er geen of minder plek lijkt te zijn voor vrouwen in de muziek, en beperkt zo de emancipatie van meisjes en vrouwen. De Top 2000 vrouwenstemmen-actie wil dit veranderen.”

Stemmen vrouwen anders dan mannen?

Op de site van Radio 2 is een overzicht te vinden van hoe mannen en vrouwen stemmen.

Schermafbeelding-2018-11-30-om-17.15.59

Claudia de Breij is de hoogst genoteerde vrouwelijke artiest in de Top 2000 (ze staat op nummer 14). Uit bovenstaande lijstjes valt te concluderen dat ze haar hoge notering vooral te danken heeft aan vrouwelijke stemmers. (De eerste hieropvolgende ‘vrouwelijke artiest’ is overigens Fleetwood Mac op nummer 33, een band waarin ook mannen zitten.)

Intersectionaliteit

Top 2000 vrouwenstemmen focust zich, zoals de titel impliceert, enkel op vrouwen. Het initiatief wil echter “een inclusieve actie, geen exclusieve actie”. “We streven naar een intersectionele aanpak. Intersectionaliteit is het idee dat je kijkt naar verschillende aspecten die iemands maatschappelijke positie bepalen. Gloria Wekker1 schrijft hier bijvoorbeeld over in Witte Onschuld2. Wij hebben ervoor gekozen naar vrouwen te kijken en daarbij onderscheid te maken tussen witte en niet-witte vrouwen. Maar een eerlijke representatie van de samenleving gaat natuurlijk om meer. We zouden ons ook moeten afvragen hoe het bijvoorbeeld zit met de LGBTQI+-representatie. Dit is een belangrijk punt van kritiek”.

De manier van turven van het initiatief is dus niet volledig intersectioneel. Waar ze nog wel naar gekeken hebben is de verhouding witte artiesten tegenover niet-witte artiesten, die hoogstens 1 op 5 is. De bepaling of een artiest wit is, werd gebaseerd op het al dan niet genieten van wit privilege. Een Amerikaanse vrouw van kleur of iemand met een Zweedse nationaliteit maar Marokkaanse achtergrond, worden in de telling van het initiatief ‘gecategoriseerd’ als niet-wit.

#tietloze

Onze Vlaamse buren hebben een soortgelijke lijst bij Studio Brussel, genaamd ‘De Tijdloze 100’. Deze lijst bevatte vorig jaar slechts één vrouw en trok eenzelfde actie aan, met het toepasselijke motto ‘Nooit meer een tietloze’. De actie streeft ernaar om Respect van Aretha Franklin op nummer 1 te krijgen. Zo hopen ze dit jaar een kantelpunt te bereiken en een verschil te maken in de muziekindustrie.

Wat vindt Radio2?

Radio 2 laat weten dat ze sympathieke initiatieven die het publiek oproepen om gebruik te maken van hun ‘stemrecht’ toejuichen. In een reactie vertellen ze: “De Top 2000 van NPO Radio 2 wordt samengesteld door de luisteraars en weerspiegelt zo de smaken van het publiek. Die voorkeuren staan niet stil en worden voor een deel ook beïnvloed door maatschappelijke ontwikkelingen. Dit jaar krijgen de stemmers nog meer keuzevrijheid: er kan geheel naar eigen goeddunken worden gestemd op minimaal 5 en maximaal 35 nummers. Er is wel nog een inspiratielijst3, maar de luisteraars hoeven geen nummers van deze lijst te kiezen.”

Voorkeuren van onze stemmers worden beïnvloed door maatschappelijke ontwikkelingen

Verder vertelt Radio 2: “Het aantal vrouwen op NPO Radio 2 is overigens toegenomen in de afgelopen jaren. In 2015 waren er twee vrouwelijke dj’s op NPO Radio 2. Nu zijn het er acht. Dat is een rechtstreeks gevolg van ons streven om meer vrouwen achter de microfoon te krijgen. En dat zie je ook terug bij de andere publieke radiozenders. Bijvoorbeeld bij NPO Radio 1, NPO 3FM en NPO FunX, het succesvolle jongerenmerk van de NPO en in alle opzichten een zeer diverse zender die erin slaagt een jong en divers publiek te bereiken. Maar we zijn er nog niet, en gaan dus door op de ingeslagen weg.”

Er zijn twaalf radio-dj’s die de Top 2000 draaien, waarvan tien mannen en twee vrouwen. Een van deze vrouwen is Annemieke Schollaardt, die in het AD een reactie geeft op die 16 procent: “Ik was me daar nog niet bewust van. Hoeveel vrouwen had ik vorig jaar in mijn eigen keuzelijstje staan? Ik zou het niet eens weten, ik kies voor de nummers, de muziek. Of het nou een man is of een vrouw.”

Stem op een vrouw

Stemmers stemmen op hun favoriete muziek, dat is hun recht. Maar stemmen voor een eerlijke vertegenwoordiging en meer inclusiviteit in de muziekindustrie kan bereikt worden door op een vrouw en voor diversiteit te stemmen, vindt het initiatief. Collectieve verandering begint namelijk bij het individu. Waarbij de eerste stap zou kunnen zijn: laat de 6,5 miljoen stemmers ook eens op een vrouw stemmen.

Meer informatie over de actie is te vinden op de website.

14242320_1088233944586081_1391489092526050104_o

Net iets meer vrouwen op Nederlandse zomerfestivals dan voorheen

OneWorld onderzoekt de hoeveelheid vrouwelijke acts op achttien muziekfestivals.

  1. Gloria Wekker (1950) is een Surinaams-Nederlandse antropologe en onder andere gespecialiseerd in Gender Studies. Ze is bekend om haar werk over racisme in Nederland en intersectionaliteit binnen gender. ↩︎
  2. In het boek ‘Witte Onschuld’ beschrijft en onderzoekt Wekker de paradoxen van kolonialisme en ras in Nederland. ↩︎
  3. Waaruit deze inspiratielijst bestaat is op dit moment nog niet duidelijk ↩︎

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€4 per maand)
Image-from-iOS-1

Tamara Hartman

Tamara Hartman (22) is masterstudente Gender Studies en heeft een brede interesse die varieert van seksualiteit tot kolonialisme.
Profielpagina