Tussen wellust en schaamte

Tijdens het Braziliaanse carnaval (17-23 februari)  draaien goudkleurige, met veren getooide vrouwen naar hartenlust hun ronde billen op het ritme van de samba. Het idee van een Braziliaans seksueel paradijs wordt even werkelijkheid. Zoenen staat vrij.

Het hippiebeeld van Brazilië ontstond al in de 16e eeuw, toen de eerste Europese reizigers verslag deden van ´gracieuze en schaamteloze´ indianenvrouwen, die zich aanboden aan de blonde vreemdelingen. Maar de kerk heeft daarna een grotere impact gehad dan vaak wordt gedacht. Socioloog en filosoof Paulo Sérgio do Carmo (61) schreef er een boek over: ´Tussen de wellust en de schaamte - de geschiedenis van de seks in Brazilië´.

Vijf vragen

Wat is de Braziliaanse wellust?
“De Nederlandse historicus Gaspar Barleus (1584-1648) schreef dat  in Europa het gezegde rondging dat ´ten zuiden van de evenaar geen zonden bestaan´. De indiaanse vrouwen hadden de Portugezen (die Brazilië in de zestiende eeuw veroverden) overdonderd. De Portugezen waren gewend aan preutse, Moorse vrouwen. Opeens zagen ze vrouwen vrij en blij in de natuur van hun seksualiteit genieten, zonder probleem met hun naaktheid. Dat gaf de Portugezen een gevoel van het paradijs op aarde ontdekt te hebben: een plek van vóór de zondeval.” 

Wat is de Braziliaanse schaamte?
“Brazilië was aanvankelijk ver weg voor de strenge ogen van de katholieke kerk. Je vond er alle vormen van sodomie en seks tussen de Portugese meesters, indianen en de Afrikaanse slaven en slavinnen.  Hun kinderen deden het allemaal weer met elkaar. Maar wat maar weinig mensen weten, is dat de Inquisitie (de kerkelijke rechtbank) tot drie keer toe door Brazilië is getrokken om de plaatselijke zeden tegen het licht te houden en te bestraffen. Daarbij was het de kerk vooral om de seksuele zondes te doen. Die conservatieve moraliteit is diep doorgedrongen in de Braziliaanse samenleving.”

Is het seksuele paradijs dan een mythe of toch de waarheid?
“Het beeld van een seksueel Braziliaans paradijs is weer opgepakt in de 20^ste eeuw en als reclame aangezwengeld door de overheid. Met iedere zakenmissie werden vanaf de jaren zeventig mulatas (de gekleurde Braziliaanse vrouwen) meegestuurd - zelfs naar een Duitse boekenbeurs! Het strand en het carnaval zijn toonaangevend geworden voor de beeldvorming van Brazilië als een 24-uursparadijs. Maar dat beeld heeft niets met de feiten te maken. Recent onderzoek door het instituut Getulio Vargas wees uit dat de Brazilianen nog altijd heel conservatief in hun seksuele gedrag en opvattingen over bijvoorbeeld homoseksualiteit zijn.”

Heeft de mythe bijgedragen aan seksuele uitbuiting van de Braziliaanse vrouwen?
“Met de globalisering zijn steeds meer Braziliaanse vrouwen de afgelopen eeuw de grens overgetrokken. Vanwege hun seksuele imago krijgen ze veel uitnodigingen. Ze zijn ook sensueler gekleed en hebben vaak een vrijere manier van doen dan Europese vrouwen. Een vriendin van me werd bijvoorbeeld raar aangestaard in Portugal toen ze alleen ging dansen. Sommige vrouwen hebben succes in het buitenland, maar vaak genoeg worden ze misleid en uitgebuit. Gelukkig gaan steeds minder vrouwen om economische noodzaak Brazilië uit. Ze hebben nu meer kansen op de Braziliaanse arbeidsmarkt.”

Kan het seksuele paradijs ooit werkelijkheid worden?
“De seksueel  meest vrije mensen zijn momenteel de hoogst opgeleiden Brazilianen. Zij hebben minder last van preutsheid en schaamte en staan open voor alle vormen van seksualiteit. Er is tegelijkertijd een vrouwtype in opkomst dat veel mannen angst aanjaagt: de periguete, een mix van seksueel vuur en gevaar (perigo). Het zijn vrouwen die zich niets om de moraliteit gelegen laten liggen en zoveel mannen verslinden als zíj willen. Maar de schaamte gaat nog altijd diep, evenals de motivatie om mannen te behagen.”

'Entre a Luxúria e o Pudor' - A história do sexo no Brasil
Paulo Sérgio do Carmo
Uitgeverij Octavo –nov 2011

Foto: cc jfernandovalgode