Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Een tijdje terug publiceerde Amerikaanse nieuwssite Buzzfeed de resultaten van een jaar lang onderzoek naar ’s werelds grootste natuurbeschermingsorganisatie, het Wereld Natuur Fonds (WNF). In het verslag ‘WWF’s Secret War’ staat beschreven hoe ‘de geliefde non-profitorganisatie met het knuffelige panda-logo uitrusting en geld biedt aan en samenwerkt met paramilitaire groepen die worden beschuldigd van seksuele mishandeling en het slaan, martelen, en vermoorden van talloze mensen.

Zoals te verwachten viel, leidden deze onthullingen wereldwijd tot grote ontsteltenis en hebben ze grote gevolgen: Amerikaanse en Britse wetgevers hebben direct onderzoek geëist naar de bestemming van overheidsfinanciering aan WNF. Het lijkt alsof we eindelijk bereid zijn om te luisteren en toe te geven dat de wereld van de natuurbescherming niet volmaakt is.

Verdreven

En we moeten ook luisteren. Veel te lang hebben grote natuurbeschermingsorganisaties over de hele wereld ongestraft mensenlevens verwoest onder het mom van ‘het redden van de aarde’. WNF weet al veel langer wat er aan de hand is. Survival International, de wereldwijde organisatie die opkomt voor de rechten van oorspronkelijke bewoners, uitte in 1991 al bezorgdheid over de illegale landonteigeningen van die bewoners, waar WNF medeplichtig aan was.

Maar het WNF koos ervoor de schandalen te verbergen en op dezelfde manier door te gaan. Ook regeringen werden door Survival International en andere mensenrechtenorganisaties op de hoogte gesteld van de verschrikkelijke mensenrechtensituaties waar de organisatie medeverantwoordelijk voor is. Toch bleef het WNF wereldwijd het geliefde schoolvoorbeeld van natuurbehoud en werd de schatkist onverminderd gespekt.

Er moet meer veranderen dan massale schorsing van parkwachters en het aanbieden van trainingen

Nu Buzzfeed haar onderzoek heeft gepubliceerd, lijkt de wereld eindelijk bereid te accepteren dat natuurbeschermingsorganisaties verantwoordelijk moeten worden gehouden en dat natuurbehoud moet veranderen.

Maar er moet meer veranderen dan de massale schorsing van parkwachters en het aanbieden van mensenrechtentrainingen, zoals we de komende maanden kunnen verwachten, terwijl WNF probeert haar naam te zuiveren. Wat er werkelijk nodig is, is een verandering van het systeem. Een die aan de kern van het probleem raakt en onderkent dat mishandeling van oorspronkelijke bewoners door parkwachters helaas slechts een deel van het probleem is.

Extreem racistisch

Als we het aanpakken van natuurbehoud-gerelateerde mensenrechtenschendingen serieus nemen, moet op zijn minst worden erkend dat het heersende natuurbeschermingsmodel genaamd Fortress (vesting), dat door westerse organisaties wordt gepredikt, fundamenteel verkeerd is en bovendien extreem racistisch.

Vanaf het allereerste begin is natuurbescherming gebaseerd op het verkeerde idee dat we de bevolking buiten het gebied van beschermde flora en fauna moeten houden. De veronderstelde reden daarvoor is dat eeuwenoude methoden van jagen en verzamelen niet hand in hand kunnen gaan met natuurbescherming. Het idee dat oorspronkelijke volken geen stem hadden, maar dat (witte) mensen met een wetenschappelijke achtergrond het best weten hoe je land moet beheren, ontstond aan het einde van de negentiende eeuw, toen in de VS het Yellowstone-natuurpark werd opgezet. De oorspronkelijke bewoners, de Blackfeet, moesten het veld ruimen.

Het effect van dit beleid is dramatisch. Survival International schat in dat wereldwijd 14 miljoen mensen van hun woonplaats zijn verdreven uit naam van natuurbehoud. E.n studie berekende dat het in totaal om wel 136 miljoen mensen zou kunnen gaan. ‘Eerst verloren we land in naam van koningen en keizers, later in naam van ontwikkeling en nu in de naam van natuurbehoud’, staat er in het statement dat oorspronkelijke bewoners gaven op het World Parks Congress in 2003.

Ook nu staan mensen op het punt verdreven te worden. In India kunnen 8 miljoen mensen elk moment van hun bosrijke land verjaagd worden, dankzij natuurbeschermingsorganisaties. In Noord-West Congo is een door WNF Nederland gefinancierd project er verantwoordelijk voor dat honderden jagers-verzamelaars van de Baka uit de bossen zullen worden verdreven.

Sinds mensenheugenis bewonen zij dit gebied, maar om plaats te maken voor het geplande beschermde gebied Messok Dja moeten zij plaatsmaken. Het mag voor zich spreken dat dit illegale project geen toestemming heeft gekregen van de bevolking en dat er ook geen poging is gedaan om hen op een constructieve manier te benaderen.

Alles is verboden. We kunnen onszelf niet meer voeden. Hoe moeten we nu overleven?

Sterker: gewapende bewakers, gefinancierd door WNF, intimideren de Baka al tien jaar. Nog in 2011 waren de bewakers betrokken bij de dood van een tienjarig meisje. Zoals een man tegen veldonderzoekers zei: “Ze hebben niet om onze mening gevraagd; we kregen een bevel: ‘Dat is het park en daar mag je niet meer komen’.”

En verdrijving veroorzaakt een hele reeks bijkomende problemen en onnodig lijden. Het verbannen van mensen van hun eigen land betekent dat ze geen toegang meer hebben tot middelen uit het bos die essentieel zijn voor hun bestaan. Een man vertelde Survival: “Alles is verboden. We kunnen onszelf niet meer voeden. Hoe moeten we nu overleven?”

Ondervoeding

De verbanden die worden gelegd tussen natuurbehoud-gerelateerde uitzetting en gezondheidscrises, komen niet als een verrassing. In 2016 stierven tientallen kinderen uit de Bakagemeenschap aan de gevolgen van malaria en longontsteking, verergd door ondervoeding. Wanneer bewoners terugkeren naar hun gebied om medicinale planten te verzamelen om hun zieken te genezen, lopen ze gevaar om gewapende parkwachters tegen te komen.

Bovendien worden de Baka gedwongen om voorouderlijke tradities los te laten. Ze kunnen niet anders dan stoppen met hun jacht- en verzamelingsexpedities, omdat die traditie wordt gecriminaliseerd. Zij moeten zich aanpassen aan het leven in een kampement langs de weg.

Survival International heeft het WNF herhaaldelijk gewezen op de ingrijpende gevolgen van de aanleg van het park op de bevolking en heeft de natuurbeschermingsorganisatie opgeroepen hun financiering voor het project in te trekken. WNF heeft nooit officieel gereageerd, maar meldde op sociale media: ‘WNF zou nooit accepteren dat lokale bevolkingsgroepen worden misbruikt, dat is te gek voor woorden!’

Na het verdrijven van de Baka wordt hun plek ingenomen door een westers team met in kaki geklede parkwachters

De verwoestende impact op de Baka daargelaten, is het Messok Dja project een treffend voorbeeld van de verontrustende mentaliteit waarop het Fortress-model is gebaseerd. Niet iedereen wordt buiten het voorgestelde Messok Dja National Park gehouden, dat lijkt alleen te gelden voor de oorspronkelijke bewoners. Terwijl de Baka worden verdreven en het jagen en verzamelen van voedsel illegaal worden verklaard, wordt hun plek ingenomen door een westerse team met in kaki geklede parkwachters, die worden geprezen om hun acties.

De Baka hebben hun het gebied eeuwenlang beschermd. Zodanig dat WNF zelf de bossen tot ‘ongerept’ heeft bestempeld. Toch wordt de ecologische kennis van de Baka compleet genegeerd. Ze worden zelfs gedwongen hun voorouderlijk land te verlaten, zodat buitenstaanders, waarvan sommigen er nooit eerder zijn geweest, het kunnen beheren.

Natuurbeschermers weten niets van de mensen en wetten die hier gelden, toch denken ze dat ze de enigen zijn die voor het land kunnen zorgen

Messok Dja maakt duidelijk dat de Fortress-aanpak van natuurbehoud gebaseerd is op het koloniale en uiterst destructieve idee dat de witte man het uiteindelijk het beste weet. ‘Natuurbeschermers weten niets van de mensen die hier wonen of de wetten die zij naleven. Tegelijkertijd denken ze toch dat ze de enigen zijn die voor het land kunnen zorgen’, zegt Charles Jones Nsonkali, een mensenrechtenactivist die Baka is.

Dat is overduidelijk niet zo. Sta er maar eens bij stil dat 80 procent van de biodiversiteit op deze wereld wordt gevonden op het land van oorspronkelijke volken. En hoe zit het met het feit dat in landen waar de bosrechten van de oorspronkelijke bevolking formeel worden erkend en toegepast, de ontbossingspercentages aanzienlijk lager zijn?

Belangrijke studies tonen bovendien aan dat de dierenpopulatie kan toenemen in aanwezigheid van de oorspronkelijke bewoners. De Soliga vochten met succes voor hun recht om te blijven wonen in een tijgerreservaat in Zuid-India. In dat reservaat is de tijgerpopulatie vijf keer zo groot geworden als in een reservaat waar de oorspronkelijke bewoners zijn verdreven.

Weg met kaki

Dat de ecologische kennis van de oorspronkelijke bewoners het milieubeleid niet aanstuurt en vormgeeft, komt omdat het overgrote deel van de wereld van natuurbehoud opzettelijk blind blijft voor het nut ervan. Dat gaat ten koste van de milieubescherming.

In werkelijkheid tonen rapporten aan dat westerse pogingen tot natuurbehoud telkens mislukken, ondanks de miljoenen euro’s die er jaarlijks naartoe gaan. Uit hun eigen statistieken blijkt nog maar eens dat WNF veel soortenverlies in hun gebieden ziet: 60 procent verlies in veertig jaar. Bovendien worden er ook in hun parken mijn- en boskaprechten uitgegeven.

De wereld van natuurbehoud moet accepteren dat natuurbeschermers geen kaki hoeven te dragen. Ze hoeven geen kennis te hebben van statistieken, mee kunnen praten over koolstofputniveaus en hebben geen PhD in Biologie nodig. Wat ze nodig hebben is een diepgaand gevoel van verantwoordelijkheid voor de natuur. Wie is daar meer geschikt voor dan de mensen die al generaties lang afhankelijk zijn van hun relatie met de natuur?

Zoals een man het verwoordde: “De Baka vernietigen het bos niet. Integendeel, we zorgen voor het bos omdat het alles heeft. Je kunt niet iets vernietigen dat goed voor je is.” De uitsluiting van inheemse volken in het debat over de bescherming van onze planeet, laat niet alleen een verontrustend en achterhaald gevoel van westerse superioriteit zien, maar is ook onlogisch. Voor de natuur en voor de hele mensheid is het tijd om natuurbehoud te dekoloniseren.

Dit artikel verscheen eerder in OneWorld-magazine.

WNF laat in een reactie aan OneWorld weten nog geen veranderingen in het beleid hebben doorgevoerd. In een online statement naar aanleiding van het Buzzfeed-onderzoek schrijft directeur Kirsten Schuijt: “Ons internationale kantoor laat een onafhankelijk onderzoek uitvoeren naar de zaken die werden genoemd in verschillende nieuwsberichten. Het is voor ons belangrijk om eerst de uitkomsten van het onafhankelijke onderzoek naar de aantijgingen af te wachten voordat we eventuele wijzigingen in het beleid kunnen nemen.”

www.wwf.nl
15341563602_a76c4a2d3d_o

‘Klimaatbeweging ziet activisten van kleur niet staan’

Klimaatactivisten uit getroffen gebieden over de twee werelden binnen de klimaatbeweging.

recreatie bos

“Natuurbeschermingsorganisaties moeten de rug rechthouden”

De vier zijn het er roerend over eens: de natuurterreinbeheerders zijn erg veranderd.…

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
670

Gabriella Rutherford

Is als mensenrechtenadvocaat actief bij de activistische organisatie Survival International, die opkomt voor de rechten …
Profielpagina

Advertentie

wca2019_600x500_v4 (002)