OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 4 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

De laatste dagen waren turbulent wat betreft Israëls asielbeleid. Afgelopen maandag kondigde premier Netanyahu een historische overeenkomst aan met de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, om Afrikaanse migranten* te hervestigen. De helft van Israëls migranten zou in westerse landen worden geplaatst en de andere helft in Israël. Nog geen 24 uur later, ‘bevroor’ Netanyahu de deal. Het opschorten van de deal bezorgt duizenden migranten een onzekere toekomst en houdt een uniek systeem van mensenhandel in stand.

Er verblijven meer dan 30 duizend Oost-Afrikaanse migranten, voornamelijk uit Eritrea en Sudan, in Israël. In de afgelopen tien jaar zijn zij hun thuisland ontvlucht en vanuit de Sinaï woestijn in Israël gekomen. De migranten noemen zichzelf vluchtelingen, maar Israël bestempelt ze als ‘infiltranten’.
Netanyahu zou de overeenkomst met de UNHCR hebben opgeheven na hevige weerstand vanuit zijn eigen partij en vanuit de regeringscoalitie.

Eerder sloot Israël een controversiële vluchtelingendeal met Rwanda en Uganda. Israël zou asielzoekers op haar grondgebied, in ruil voor geld, deporteren naar Rwanda en Uganda. De deal stuitte op felle kritiek van mensenrechtenorganisaties. Rwanda en Uganda hebben beiden ontkend dat er een overeenkomst is met Israël.

Ontvoering en mishandeling

De slechte behandeling van de migrantenpopulatie door Israël is slechts de laatste in een reeks van wreedheden die ze hebben doorstaan. De meesten zijn ontsnapt aan de gedwongen nationale dienstplicht, een slavernij-achtig systeem opgezet door het Eritrese regime. Ze zijn gevlucht naar kampen in de buurlanden Ethiopië en Soedan. De vlucht is erg gevaarlijk, mede vanwege een ‘shoot-to-kill’ beleid aan de Eritrese grenzen. Vaak wordt de vlucht uit Eritrea gefaciliteerd door Eritrese militaire officiers die smokkelnetwerken onderhouden, waardoor het regime alsnog van haar vluchtende bevolking profiteert.

Eritrese smokkelaars kunnen ongehinderd samenwerken met ontvoerders en mensenhandelaars. Veel Eritrese vluchtelingen die nu in Israël zitten, zijn ontvoerd op de routes of uit de vluchtelingenkampen en naar de Sinaï-woestijn in Egypte gebracht, waar ze gemarteld werden opdat er losgeld voor ze werd betaald. Pas wanneer de mensenhandelaren de grote sommen geld, betaald door de familieleden, hadden ontvangen, konden ze naar de Israëlische grens trekken. Naar schatting zijn circa 40.000 mensen zwaar mishandeld in de martelhuizen in de Sinaï, en hebben 10.000 vluchtelingen er de dood gevonden.

Israëlische Sinaï

Sinds 2012 is het beleid in Israël om migranten vast te zetten en te deporteren. Net gearriveerde mensen worden drie jaar gevangengezet. De detentiecentra staan onder toezicht van de Israëlische politiedienst en bevinden zich in een afgelegen locatie in Negev. Het gebied wordt ook wel de ‘de Israëlische Sinaï’ genoemd. Negev ligt dichtbij de grens met Egypte, slechts een paar kilometers van de martelhuizen in de Egyptische Sinaï waar velen van de migranten eerder werden vastgehouden.

Verder heeft Israël heeft een hek gebouwd aan de zuidelijke grens met Egypte. De Egyptische grenswacht hanteert een ‘shoot-to-kill’-beleid voor mensen die naar Israël proberen te vluchten. Als het migranten toch lukt de grens over te steken, staat Israël niet toe dat zij asiel aanvragen. Sinds 2012 zijn er daarom nog geen 400 migranten het land binnengekomen, en sinds 2017 geen enkele meer.

De deals met deze landen en het lot van de gedeporteerde vluchtelingen daar zijn staatsgeheim.

Voor de bestaande migrantenpopulatie is Israël een detentie-voor-deportatiebeleid gestart. Migranten kunnen nu onbeperkt worden vastgezet in een nieuw detentiecentrum in dezelfde Negev regio. Israël oefent grote druk uit op iedereen die vastzit (in praktijk: alle alleenstaande mannen) om zich te laten deporteren naar de zogeheten ‘derde landen’. De deals met deze landen en het lot van de gedeporteerde vluchtelingen daar zijn staatsgeheim. Ook de namen van deze ‘derde’ landen (vermoedelijk Rwanda en Uganda) zijn op bevel orders van de premier geheim – zelfs voor de rechtbanken.

Smokkelen naar Uganda

Dit alles heeft geleid tot een nieuw, uniek systeem van mensenhandel, ondersteund door de staat. Vijf jaar en circa 4500 gedeporteerden later hebben de VN, NGO’s, media en activisten getuigenissen verzameld en gepubliceerd die het verhaal van dit systeem vertellen.

Daaruit blijkt dat Uganda en Rwanda gebruikt worden als dekmantel waarmee Israël zich onttrekt aan haar verplichtingen onder internationaal recht. Getuigenissen tonen aan dat Israël mensen deporteert naar Rwanda. Foreign Policy beschrijft het verhaal van de Eritrese Afie Semene. In Israël verbleef hij in een detentiecentrum. Nadat Israëlische autoriteiten hem asiel en een werkvergunning in Rwanda beloven stemt Semene in met relocatie in Rwanda.

Bij aankomst op het vliegveld in Rwanda neemt een functionaris het geld en de documenten van Semene in beslag. De functionaris vertelt Semene dat hij zal zorgen voor een soepel verblijf in Rwanda. Hierna wordt Semene naar een villa in Kigali gebracht. Semene voelt zicht opgelucht en kijkt uit naar zijn asielaanvraag in Rwanda. Maar de volgende dag laat een andere realiteit zien: er zijn geen papieren of visa’s en Semene mag de villa niet verlaten. De functionaris wil hem smokkelen naar Uganda en zet hem onder druk hiermee in te stemmen. Semene ziet geen andere keus dan hiermee akkoord te gaan.

Nieuwe slachtoffers

Volgens de UNHCR zijn er op dit moment slechts negen vluchtelingen bekend in Rwanda; zij leven op straat, zonder documenten. Volgens Amnesty International hebben geen van de gedeporteerden asiel gekregen.
Eritrese vluchtelingen worden zo opgedreven naar de gevestigde mensenhandelroutes door Zuid-Soedan, Soedan, Chad, de Sahara en Libië. Alleen in Europa kunnen ze veiligheid vinden.

Volgens een schatting bereikt ongeveer de helft van de gedeporteerden Europa. Velen, ten minste tientallen, zijn onderweg omgekomen in de Sahara, in Libische detentiecentra of in de zee. Deze grimmige situatie staat nu op het punt te verergeren. Gedwongen deportatiebeleid naar derde landen zal zorgen voor duizenden nieuwe slachtoffers van mensenhandel in de Libische detentiecentra. Vluchtelingen kunnen vanuit hier niet anders dan de Middellandse Zee over te steken.

Geheime afspraak

De weerstand tegen dit beleid is gegroeid, binnen Israël en wereldwijd ondersteund door Joodse gemeenschappen. De rol van Rwanda is blootgelegd in verschillende publicaties en sindsdien is Rwanda niet langer bereid eraan mee te werken. Israël houdt echter vol dat er een deal is of komt met Uganda voor deporatie, ondanks dat Uganda dit ontkent. De kans is groot dat deporaties in ieder geval in het geheim zullen doorgaan.

De weerstand heeft geleid tot Netanyahu’s eerdere bereidheid in te stemmen met het hervestigingsplan dat door de VN werd gesteund, waarbij de helft van de vluchtelingen naar westerse landen zou gaan. De opheffing van dit plan is slecht nieuws. Het draagt bij aan de spanning en instabiliteit in Israël van de toch al omstreden overheid. Eritrese vluchtelingen worden opnieuw gedwongen te kiezen voor de gevaarlijke mensenhandel routes die leiden naar Libische detentiecentra. Bovenal is het ook slecht nieuws voor Europa’s gevecht tegen mensenhandel: deze situatie bevordert mensenhandel, en wordt bovendien door een staat gefaciliteerd.

*We gebruiken het woord migrant hier voor alle mensen die ‘in beweging’ zijn en die het juridische proces van een asielaanvraag nog niet hebben afgerond. Hier kunnen zowel mensen die hun land voor oorlog ontvluchten onder vallen, als mensen die een betere baan en een beter leven zoeken.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€4 per maand)
Picture-Mirjam-van-Reisen

Mirjam van Reisen

Mirjam van Reisen is Professor International Relations, Innovation and Care aan Tilburg University en Professor Computing for Society aan …
Profielpagina
GL

Gilad Liberman

Gilad Liberman is een mensenrechtenactivist die nauw samenwerkt met de Israëlische vluchtelingengemeenschap, vooral in de laatste vier …
Profielpagina