OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 4 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Op 2 oktober 2016 tekenden de EU en Afghanistan in Kaboel een verdrag, of eigenlijk meer een intentieverklaring, om Afghanen die in Europa verblijven makkelijker te kunnen terugsturen. Deze zogenaamde ‘Joint Way Forward’ (JWF,ofwel ‘gezamenlijke weg vooruit’) belooft de Afghaanse regering een boel geld voor de re-integratie van uitgeprocedeerde vluchtelingen uit de EU, maar ook al die honderdduizenden burgers die door buurlanden Pakistan en Iran worden uitgezet. Een dag na die JWF werd ook nog een ander – wel officieel – verdrag voltooid, een zogenaamd ‘cooperation agreement on partnership and development, waarin langdurige samenwerking op allerlei vlakken, waaronder handel en criminaliteitsbestrijding geregeld wordt. Dat verdrag is heel belangrijk voor de ontwikkeling van Afghanistan. Dat die twee verdragen zo kort op elkaar getekend werden, had volgens de Europese Commissie (EC) niks met elkaar van doen, maar ik denk niet dat er aan de kant van de Europese lidstaten bereidheid was geweest om zo’n verregaand samenwerkingsverband aan te gaan, zonder eerst een deal over terugname van uitgeprocedeerde asielzoekers te sluiten.

Ondertussen is het oktober 2018 en wandelen we alweer twee jaar op deze ‘gezamenlijke weg vooruit’. Hoog tijd voor een evaluatie dus.

Veilig teruggestuurd?

De Europese Commissie houdt rekening met maatschappelijke en politieke ophef rond het terugsturen van Afghanen. Daarom vinden over dit onderwerp ook verschillende bijeenkomsten plaats. Maar de politieke meerderheid van het Europees Parlement (EP) zal voorstander zijn van de gemaakte afspraken. In het EP sprak de EC ook enthousiast over resultaten die geboekt zijn na het afsluiten van de JWF, waarmee vooral werd bedoeld dat de Europese lidstaten sindsdien al duizenden mensen hebben weten terug te sturen. Er werd ook 200 miljoen euro uitgetrokken om die terugkerende Afghanen in de samenleving te re-integreren.

Op het Luxemburgplein, voor het EP in Brussel, evalueerde ook Amnesty International de deal. Met rode vliegers en een banner waarop ‘keep Afghans safe’ te lezen was, riep de organisatie op te stoppen met het uitzetten van Afghanen.

Het verschil tussen de binnenwereld en de buitenwereld kon niet groter zijn. In de binnenwereld werd alles teruggebracht tot afspraken en bevoegdheden: ‘we kunnen u niet vertellen of er iets mis gaat bij het terugsturen van Afghanen’, zegt de Commissie, ‘want de uitvoering ligt bij de lidstaten’. In de buitenwereld, bij Amnesty op het plein, maakt het niet uit welke bevoegdheid bij wie ligt, maar wordt opgeroepen tot het stoppen van terugsturen van mensen naar een levensgevaarlijke situatie.

We kunnen u niet vertellen of er iets mis gaat bij het terugsturen van Afghanen want de uitvoering ligt bij de lidstaten

43682939_1727772080666040_303220336000761856_o1
Judith Sargentini spreekt de demonstranten toe op het Luxemburgplein in Brussel. Beeld door: Youri Vandeputte

De noodhulporganisatie van de Europese Unie DG ECHO vertelde tijdens een rondetafelbijeenkomst in het EP op deze zelfde dag vrij eerlijk over de situatie in Afghanistan voor terugkerende vluchtelingen. Voorheen waren de terugkeerders vooral alleenstaande mannen die door Iran waren uitgezet, maar nu ziet de hulporganisatie ook gezinnen met kinderen en zelfs alleenstaande kinderen terugkomen. Er heerst al vijf jaar een enorme droogte in het land, oogsten mislukken en vee sterft. De helft van het land is onder controle van de Taliban, in het oosten heerst IS. De aantallen burgerslachtoffers van de conflicten in het land lopen steeds hoger op.

Is dan tenminste hoofdstad Kaboel nog veilig? Met andere woorden, kan de Europese Unie mensen daar met een gerust hart naar terugsturen? In het jargon van de UNHCR, de VN-organisatie voor de vluchtelingen heet een specifiek deel of gebied van een land waar er geen risico op vervolging bestaat en waar een individu dus redelijkerwijs geacht kan worden om een normaal leven op te zetten ‘Internal Flight or Relocation Alternative’ (IFA/IRA). En de organisatie schrijft in haar handboek voor het beoordelen van asielaanvragen van Afghanen, dat het dagelijks leven in Kaboel nog steeds gevaarlijk  is.

Wie naar de markt gaan, naar school of naar werk, loopt het risico slachtoffer te worden van geweld van milities of de regering. Meer dan 70 procent van de mensen woont in de meest achtergestelde wijken en van hen is 55 procent niet zeker van een dagelijkse maaltijd. Kortom, ‘UNHCR is van mening dat IFA/IRA over het algemeen niet beschikbaar is in Kaboel’, staat in het handboek.

In de JWF werd afgesproken dat alleenstaande kinderen alleen terug kunnen keren als er vooraf contact is met familie ter plaatse en als er een ontvangstcomité klaar staat dat zorg kan bieden. Ngo Save the Children deed onderzoek naar het welzijn van 53 uit Europa teruggestuurde kinderen. Slechts een van hen vertelde dat er voor vertrek contact was geweest met familie. Tien van de kinderen meldden dat er na terugkeer geprobeerd was ze te rekruteren voor een militie, en slechts zestien van hen gaan naar school.

Ik heb in een week alle bijeenkomsten over Afghanistan afgelopen, binnen en buiten: twee parlementaire commissies, een delegatie, een ronde tafel en een manifestatie. Een van die parlementaire commissies mocht ik zelf voorzitten en omdat bij mij de gemoederen inmiddels hoog waren opgelopen, heb ik de Europese Commissie gevraagd hoe ze eigenlijk mensen kunnen laten integreren in een land waar niemand veilig is? Een echt antwoord kwam er niet, want die integratie is natuurlijk uitbesteed. De fondsen zijn toegezegd, de contracten zijn getekend en dus klopt het.

Alle informatie die ik in de binnenwereld heb weten te verkrijgen, laat zien dat de buitenwereld gelijk heeft: Afghanen kunnen helemaal niet terug naar huis, want het is er niet pluis.

6683921221_843e47e434_b

Migratie is een mensenrecht

Praten over terugkeer van migranten naar Nigeria kan niet zonder zicht op legale routes.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€4 per maand)
download

Judith Sargentini

Judith Sargentini (1974) is sinds 2009 Europarlementariër voor GroenLinks. Judith is lid van de commissie burgerlijke vrijheden, justitie …
Profielpagina