Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Schrijver Daan Heerma van Voss vindt het zo ongemakkelijk als zijn schoonmaakster aan het werk is, schrijft hij in zijn boek over racisme in Nederland, dat hij dan zijn huis altijd even verlaat. Zo gaat dat met veel werkgevers en hun schoonmakers. Mensen voelen zich vagelijk schuldig dat ze het vieze werk overlaten aan andere mensen, die er een minimumloon en een onzeker bestaan voor terugkrijgen.

Achter dit vage ongemak schuilt een ernstige vorm van klassisme, meent arbeidsjurist Niels Jansen. Hij deed onderzoek naar hoe er in verschillende landen juridisch wordt omgegaan met huishoudelijk werk, in opdracht van Bureau Clara Wichmann, een organisatie die vecht voor de juridische positie van vrouwen. Op een avond in pakhuis de Zwijger naar aanleiding van dit onderzoek zegt hij: “In Nederland wordt huishoudelijk werk niet gezien als ‘echt’ werk. De overheid vindt dat alle mensen in loondienst recht hebben op goede regelingen, maar maakt uitzonderingen op die regelingen voor huishoudelijk werkers. Zij vallen onder de ‘regeling dienstverlening aan huis’ en worden bij ontslag niet beschermd tegen willekeur, hebben geen recht op een aanvullend pensioen en zijn niet verzekerd bij langdurige ziekte of arbeidsongeschiktheid.” Wel zijn werkgevers eigenlijk verplicht om (beperkt) door te betalen bij ziekte en een minimumloon (rond de tien euro per uur) te geven. Maar ken jij iemand die zijn schoonmaker doorbetaalt als die een week niet kan komen?

“Nee, die wetten zijn niet meer dan papieren tijgers,” zegt Herrie Hoogenboom van de FNV. “Omdat het aan de werkers zelf is om een contract op te stellen en de uren en afspraken bij te houden. Ze moeten die rechten zelf opeisen en hebben zo geen makkelijke onderhandelingspositie.

Jurist Jansen vindt dat de overheid moet ingrijpen volgens het Finse model. “In Finland kunnen gezinnen met vouchers van de overheid betalen. De gezinnen betalen daar bijvoorbeeld tien euro voor, maar de huishoudelijk werkers krijgen twintig euro bij inlevering. De commissie Kalsbeek, die voor het kabinet de effecten van de huidige regeling onderzocht, zei ook dat de overheid geld moet bijleggen om de rechtspositie te verbeteren. Zo’n 800 miljoen tot 1,2 miljard euro. Want als je alleen de regels gelijk trekt, blijven mensen in het zwarte circuit op zoek gaan naar een huishoudelijk werker en te weinig betalen.

Het onderscheid tussen ‘gewoon’ en huishoudelijk werk legt het falen van ons westerse feminisme bloot

Het is tekenend dat Natalia Robledo Contreras geen verschil merkt in haar arbeidspositie sinds ze papieren heeft: “Mijn werkgevers wilden geen contract met me afsluiten. Ik loop nog steeds trappen op en af met zware emmers met sop zonder een arbeidsongeschiktheidsverzekering.”

Het onderscheid tussen ‘gewoon’ en huishoudelijk werk legt bovendien het falen van ons westerse feminisme bloot, zegt feminist Devika Partiman op de avond in Pakhuis de Zwijger. “De bevrijding van het aanrecht, dat is waarde vorige feministische golven voor hebben gestreden. Het werk dat thuis achterblijft, en dat nu meestal door andere vrouwen gedaan wordt, wordt op de arbeidsmarkt als minderwaardig gezien. Dat zij nu moeten vechten voor hun positie betekent dat feminisme niet alle vrouwen geholpen heeft.”

Het is dus tijd om met meer (feministische) solidariteit met deze groep werkenden om te gaan. Een goede werkgever zorgt volgens de overheid voor een veilige en gezonde werkplek, en betaalt minimaal het wettelijk minimumloon en 8 procent vakantiegeld – ook bij vakantie of ziekte (maximaal zes weken). Want het gebrek aan regelgeving hoeft geen drempel te zijn om een fatsoenlijk loon te betalen waardoor iemand misschien een arbeidsongeschiktheidsverzekering kan nemen of een vakantiespaarpotje kan beginnen. Of, doe eens gek, een dagje ziek kan zijn.

Raak_Bing_161019_OW_07
Genibe Molabin (50) Beeld door: Pleunie van Raak

Genibe Molabin (50) komt uit de Filipijnen, woont vijftien jaar ongedocumenteerd in Nederland en is huishoudelijk werker in verschillende huizen in Amsterdam.

“Veel van mijn werkgevers zijn goede vrienden. Ik kan met ze onderhandelen over een goed salaris, ze helpen me met mijn ziektekosten, ze willen me zelfs helpen om een verblijfsvergunning te regelen. Niet zo lang geleden werd ik vijftig jaar, en nodigde ik een aantal werkgevers uit voor mijn verjaardag. Eén van hen zei tegen me: ‘Stel me niet voor als werkgever, maar als vriend’. Ze vonden het prachtig om te zien hoe hecht ik ben met de Filipijnse gemeenschap.

Nederland komt mensenrechten van ongedocumenteerde migranten niet geheel na

Misschien heb ik geluk gehad, maar ik geloof dat het ook door mijn eigen houding komt. Ik heb een bachelor in Global Studies en een cursus in Mensenrechten afgerond dus ik weet dat ook ongedocumenteerde migranten internationale mensenrechten hebben, al komt Nederland die niet geheel na. We hebben recht op onderwijs, goede zorg, en om gehoord te worden. En dat draag ik uit naar mijn werkgevers. Ik ben altijd open en eerlijk, ik ben niet bang om mijn mond open te doen. Daardoor dwing je respect af en sta je geen discriminatie toe.

Ik gun andere huishoudelijk werkers hetzelfde: dat ze hun rechten kennen. Daarom ben ik via de FNV actief voor andere huishoudelijk werkers en ik bied zelfs juridische steun aan migranten die wél documenten hebben. Ik kan oprecht zeggen dat ik gelukkig ben. Ik heb werk, vrienden en ik draag op mijn eigen manier bij aan de samenleving. Het enige wat mij frustreert is hoe klein de groep activisten is. Ik ben zo vaak een van de weinigen op een bijeenkomst. Waar is de rest? Ik zou willen dat meer mensen zich durven uitspreken.”

Raak_Natalia_141019_OW_27
Natalia Robledo Contreras (25) Beeld door: Pleunie van Raak

Natalia Robledo Contreras (25) werd geboren in Chili en is student Law & Society in Amsterdam. Sinds begin dit jaar heeft ze een verblijfsvergunning. Natalia werkt in verschillende huizen in Amsterdam als schoonmaker en kinderoppas.

“Ik laat niet over me heen lopen. Ik heb eens geweigerd om uit het huis van een werkgever te vertrekken,totdat hij mijn loon gaf. Hij werd hysterisch, schold me uit, hoe durfde ik zo’n houding aan te nemen: hij was mijn werkgever. Ik had niets om op terug te vallen, we hadden alleen een mondelinge afspraak; je hebt een hele slechte onderhandelingspositie als huishoudelijk werker.

Het is enorm moeilijk om zo een toekomst op te bouwen. Ik ben nog jong, maar ik voel na een paar jaar fulltime werken al fysieke klachten: door de sterke schoonmaakmiddelen heb ik last van mijn ogen en is mijn reukvermogen verminderd, en ik heb bijna overal gewrichtspijn.

Nu ik een verblijfsvergunning heb, merk ik hoe weinig verschil dat maakt voor mijn arbeidsrechten

Nu ik een verblijfsvergunning heb, merk ik hoe weinig verschil dat maakt voor mijn arbeidsrechten. Mijn loon kan zomaar worden ingehouden, ze kunnen mij elk moment vertellen dat ik niet terug hoef te komen, vakantie of ziekte wordt niet doorbetaald. Het enige voordeel is dat ik ander werk zou kunnen zoeken. Maar ik blijf me inzetten voor huishoudelijk werk: we doen belangrijk werk, dus we verdienen onze basisrechten en respect.

Dat zou ik ook in mijn sociale kring willen terugzien. Ik heb ‘vrienden’ gehad waarvan ik er na een tijdje achterkwam dat ze met mij omgaan zagen als ‘maatschappelijk werk’. Of mensen die letterlijk wit wegtrokken, en plots geen contact meer wilden, toen ik ze vertelde dat ik ongedocumenteerd was. Aan de andere kant vatten veel studiegenoten mijn werk juist té licht op: ‘Oh wat een lekker baantje, dan kun je gewoon werken wanneer je wilt!’ Er is heel weinig begrip voor wat het echt betekent om huishoudelijk werker te zijn.”

Marion_Grace_141019_02
Marion Grace (41) Beeld door: Pleunie van Raak

Marion Grace (41) komt uit de Filipijnen en woont ongeveer zeven jaar ongedocumenteerd in Nederland. Ze is nu fulltime kinderoppas, al ruim vier jaar voor hetzelfde gezin. Ze is alleenstaande moeder van drie kinderen.

“Ik probeer er niet te veel bij stil te staan dat ik dagelijks voor andermans kinderen zorg, terwijl ik mijn kinderen heb achtergelaten op de Filipijnen. Dan zou ik gek worden. Het was nooit mijn keuze om zo te leven: ik had een baan in Equatoriaal-Guinea toen mijn werkgever mijn paspoort afpakte en mij op het vliegtuig naar Parijs zette. Ik wist vrijwel zeker dat ik slachtoffer werd van mensenhandel. Toen ben ik naar Nederland gevlucht, waar ik iemand kende. Huishoudelijk werk was de enige manier om geld naar mijn kinderen te kunnen sturen.

Mijn vorige werkgever betaalde me minder dan het minimumloon en behandelde mij als bediende

Ongedocumenteerd zijn betekent: constant in angst leven. Je durft niet naar de politie of naar het ziekenhuis te gaan, je bent kwetsbaar voor uitbuiting van huisjesmelkers – er kan altijd iemand om je papieren vragen. Ik heb wel veel geluk met mijn huidige werkgever. Dit gezin geeft me een goed loon, betaalt vakantiedagen door en ze zien mij als deel van het gezin. Maar mijn vorige werkgever betaalde me minder dan het minimumloon en behandelde mij als bediende. Ze hadden zelfs beveiligingscamera’s geïnstalleerd zonder het mij te vertellen – op dat moment ben ik vertrokken.

Als ik niet werk, ben ik politiek actief voor de rechten van ongedocumenteerden. Ik wil bijvoorbeeld dat ook wij een bankrekening kunnen openen: in een samenleving waar niemand meer contant betaalt, kun je niet mee-doen zonder pinpas. En ik wil het recht om belasting te betalen – ik wíl bijdragen, al geloven veel mensen dat niet. Huishoudelijk werkers, en ook ongedocumenteerde migranten, verdienen respect. Daar moet ik mezelf ook constant aan herinneren: dat ik iets waard ben.”

Dit artikel verscheen eerder in OneWorld magazine.

jael

Uitbuiting van ongedocumenteerden

Ongedocumenteerden worden door hun kwetsbare positie uitgebuit op de arbeidsmarkt.

mitch-lensink-220106-unsplash1

Met deze migratietaal stoppen we

Illegale vluchtelingen bestaan niet. Verhalen over migratie staan vol foutieve termen.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
bewlg3-0543

Emma L. Meelker

Chef Magazine

Profielpagina
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Roxane Soudagar

Redacteur

Roxane Soudagar studeerde Politicologie (Internationale betrekkingen) en volgde een master in Conflict Studies & Human Rights.
Profielpagina