Verder lezen?

Rechtvaardige journalistiek verdient een rechtvaardige prijs.
Maak jij OneWorld mogelijk?

ja, ik word nu lid vanaf 6,- per maand

Kan je alsjeblieft verslag doen van de demonstratie voor je broeders die vastzitten in Saoedi-Arabië, voor de Saoedische ambassade in Washington? Mijn broer zit vast in Ramadan en ik ben hier met een beurs dus link me hier alsjeblieft niet aan

https://akhbar-arabia[ . ]com/XXXX

Bericht er alsjeblieft nu over het begint al over minder dan een uur. We hebben je hulp nodig, alsjeblieft.

Dit bericht ontving een activist van Amnesty International. De link lijkt te verwijzen naar de Arabischtalige nieuwssite akhbararabia.net, maar zodra je erop klikt, installeer je onbewust de spyware Pegasus van het Israëlische privébedrijf NSO Group. Uit onderzoek van internationale media en ngo’s blijkt dat Pegasus toegang had tot meer dan 180 toestellen van journalisten, activisten en mensenrechtenadvocaten. NSO beweert hun software enkel voor terrorismebestrijding in te zetten, maar Pegasus blijkt evengoed staatsterreur en mensenrechtenschendingen te faciliteren, in landen die de laatste jaren steeds nauwere diplomatieke banden aangaan met Israël. Het wijst erop dat Pegasus ingezet wordt voor geopolitieke doeleinden. Is dit de nieuwe cyberdiplomatie van Israël?

Cyberdiplomatie

Niet iedere klant van NSO is een bondgenoot van Israël; Mexico, Kazakhstan en Spanje hebben bijvoorbeeld geen speciale band met het land en stellen zich doorgaans neutraal op. Toch valt het op dat de landen die nu in het voetlicht van het Pegasus-dossier staan, de laatste jaren steeds uitdrukkelijker de politiek van toenmalig premier Benjamin Netanyahu steunden.

In de praktijk blijkt Pegasus staatsterreur en mensenrechtenschendingen te faciliteren

De Hongaarse premier Viktor Orbán behoort inmiddels tot de beste kameraden van de Israëlische regering. Volgens Direkt36, een platform voor onderzoeksjournalistiek in Hongarije, begon de Hongaarse inlichtingendienst Pegasus te gebruiken in 2018, net na twee belangrijke ontmoetingen tussen Orbán en Netanyahu in 2017 en 2018. Tijdens een bezoek van Netanyahu aan Boedapest in 2017 schepte de premier er zelfs publiekelijk over op dat hij de Israëlische cybertechnologie uit de grond heeft gestampt. In de daaropvolgende jaren groeide de regering van Orbán uit tot de belangrijkste Israëlische bondgenoot in de EU. Tijdens de Gaza-crisis van afgelopen mei blokkeerde Hongarije bijvoorbeeld als enige lidstaat een officieel verzoek om een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas.

Ook in India zien we een vergelijkbaar patroon. Het platform digitalviolence.com van het Londense onderzoekscollectief Forensic Architecture geeft weer hoe hack-operaties van de Indiase regering tegen journalisten met behulp van Pegasus tussen 2018 en 2019 fors toenamen. Dar gebeurde nadat Narendra Modi in 2017 als eerste Indiase premier een bezoek bracht aan Israël. Modi wordt er ook van beschuldigd de laatste jaren zijn oppositie en ministers te bespioneren, onder andere met Pegasus.

De Israëlische cyberdiplomatie in Mexico is overduidelijk. Mexico maakte al in 2011 gebruik van Pegasus en was daarmee waarschijnlijk de eerste klant van NSO. In 2019 klaagde de nieuwe Mexicaanse regering Tomás Zerón de Lucio aan, het voormalige hoofd van de Mexicaanse inlichtingendienst. Hij zou tijdens zijn onderzoek naar 43 vermiste Mexicaanse studenten schuldig zijn geweest aan ontvoering, marteling, en het verduisteren van bewijs en van 50 miljoen aan overheidsgelden. Zerón vluchtte naar Israël, vermoedelijk dankzij zijn connecties met NSO. Israël weigert op zijn beurt Zerón uit te leveren, omdat Mexico zich te veel met de Palestijnen in zou laten. Als Mexico Zerón wil, klinkt het achter de schermen, zal het land zich milder moeten opstellen tegenover Israël.

Een verlengstuk van Netanyahu

NSO beweert dat het geen verlengstuk is van de Israëlische diplomatie en enkel een product verkoopt voor terrorismebestrijding. Toch valt daar heel wat op af te dingen. Zo bericht Le Monde dat de Marokkaanse autoriteiten de telefoonnummers van een deel van de Franse regering hebben opgegeven als mogelijke doelwitten, waaronder een telefoonnummer van president Macron zelf. Verder waren vele journalisten, zakenlui en advocaten slachtoffer van de spyware.

Netanyahu schepte er publiekelijk over op dat hij de Israëlische cybertechnologie uit de grond heeft gestampt

Opvallend: de Israëlische minister van Defensie moet iedere verkoop van Pegasus aan een nieuw land goedkeuren. NSO opereert dus niet zelfstandig. Het is opvallend dat sommigen van de grootste gebruikers van de software – Marokko, de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein – vorig jaar de banden met Israël hebben genormaliseerd. Daarnaast is het een publiek geheim dat Saoedi-Arabië, dat waarschijnlijk Pegasus gebruikte om de moord op Jamal Kashoggi voor te bereiden, ook een strategische bondgenoot van Israël is.

NSO beweert zijn klanten grondig te screenen op ethische standaarden, en een niet-openbare zwarte lijst bij te houden van landen met wie het geen zakendoet. Toch blijkt in de praktijk dat mensenrechten geen bepalende factor zijn in het uitkiezen van handelspartners. Volgens het Franse onderzoekstijdschrift Mediapart lijken vooral financiële solvabiliteit en de stabiliteit van de regering beslissend voor het bedrijf, dat begin dit jaar 2 miljard dollar waard was. De zwarte lijst bevat waarschijnlijk eerder vijandelijke staten dan onethische.

Pegasus is volgens Mediapart een van de favoriete diplomatieke middelen van de Netanyahu-regering. De laatste jaren heeft Netanyahu mede dankzij NSO geopolitieke bergen weten te verzetten. Vele aanvankelijk vijandelijke of neutrale staten slaan sinds een aantal jaar een steeds vriendelijkere toon aan als het op Israël aankomt. Volgens de Engelse Financial Times wist Israël zijn banden met de Golfstaten te normaliseren door mee te werken aan de bestrijding van gemeenschappelijke vijanden zoals de Moslimbroederschap en Iran. Dat Pegasus daarbij kwam kijken, staat buiten kijf. “Het is het speeltje dat iedere inlichtingenofficier wil”, vertelt een werknemer van NSO die betrokken was bij het pitchen aan de Golfstaten.

Wanneer het goed uitkomt, erkent zelfs NSO de nauwe band met de Israëlische regering. Zo beargumenteerden advocaten van NSO in een rechtszaak uit 2019 dat het zijn klanten niet bekend kan maken, omdat dat “beduidende schade zou aanrichten aan de buitenlandse betrekkingen van de staat [Israël]”.

Uit de dienstplicht in de hightech

NSO bekleedt een ambigue positie als privébedrijf en verlengstuk van de staat. Toch is deze nauwe band toonaangevend voor de hightechindustrie van Israël. Doordat Israëli’s de dienstplicht moeten doorlopen voordat ze naar de universiteit kunnen, heeft het leger een aanzienlijke invloed op de vorming en opleiding van de jeugd. Veel legereenheden onderhouden nauwe banden met de bedrijfswereld, waardoor soldaten vroeg en gericht worden opgeleid in het gebruiken en ontwikkelen van de nieuwste technologie. Deze soldaten wisselen na hun dienstplicht van uniform; hun werk blijft nagenoeg hetzelfde.

Israël profileert zich graag als start-up nation en prijkte tot voor kort consistent bovenaan de ranglijsten als het om innovatie gaat, zowel op medisch, ecologisch, financieel als technologisch gebied. Maar de stuwende kracht achter al deze sectoren is de hightechsector. In 2019 was de hightechexport goed voor 45,8 miljard dollar, 46 procent van Israëls totale export. Daarnaast investeerde de Israëlische staat in 2018 het meest van alle landen in de onderzoek en ontwikkeling van hightech.

De ambigue positie van NSO als privébedrijf en verlengstuk van de staat is toonaangevend voor de hightechindustrie van Israël

De cyberlegereenheden zijn bij uitstek de springplank voor een glansrijke carrière. Veel start-ups rekruteren werknemers uit deze pool van slimme en handige jongeren, die al vanaf hun eerste baan kunnen rekenen op een salaris van 8 tot 15 duizend euro per maand. De oprichters van NSO komen alle drie uit eenheid 8200, een elite-eenheid verantwoordelijk voor spionage. Ook de huidige premier van Israël, Naftali Benett, werd aanvankelijk rijk met een bedrijf in cybersecurity, alvorens een politieke carrière na te streven.

Achter het moderne en welvarende beeld van de start-up nation schuilt een wirwar aan connecties tussen hightechontwikkelingen en het leger. Neem bijvoorbeeld eenheid 9900, verantwoordelijk voor patroonherkenning in surveillancebeelden. Soldaten uit deze eenheid leren algoritmes te ontwikkelen waarmee ze ongebruikelijke activiteiten ontdekken op drone- en satellietbeelden. Deze kennis zetten een aantal oud-leden nu in om via drones insecten en ziektes te identificeren in grote stukken landbouwgrond. Het leger dient zodoende als voedingsbodem en laboratorium voor Israëlische technologie, die vervolgens aan andere landen wordt verkocht. Wie genoeg geld ophoest, kan rekenen op spyware van oude elite-soldaten. Bij NSO zien we waar deze verstrengeling van corporate hightech en militaire ervaring toe kan leiden.

Palestinian demonstration

Zo uit je kritiek op Israël zónder jodenhaat

Zes handvatten om niet in deze val te trappen.

Israeli Checkpoint, Jerusalem

Wat je in Nederlandse media niet leest over Israël-Palestina

Wat een conflict genoemd wordt, is in werkelijkheid een gewelddadige bezetting.

EshaGuyHadjadj_4793-8x8cm

Over de auteur

Esha Guy Hadjadj is schrijver, vertaler en freelance-journalist. Hij schrijft over de manier waarop we ons verhouden tot een al dan niet …
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief