De zestienjarige Parwana Amiri is de ogen en de stem van het Griekse Ritsonakamp dat sinds twee weken in lockdown is. Elke dag wordt ze bestookt met vragen uit allerlei hoeken: van journalisten, filmmakers en vrienden die in het vluchtelingenkamp Moria op Lesbos zijn gebleven. Ze vertelt wat ze ziet.

Op 29 maart waren de speeltuinen in het kamp ten noorden van Athene nog open: kinderen ravotten buiten, mensen bakten brood. ‘We hebben geluk’, schreef Amiri in een blog. ‘Covid-19 spaarde het kamp’. Maar het was een kwestie van tijd voor de epidemie ook daar uitbrak. ‘Het virus kent [ten slotte] geen grenzen’.

Het kamp is op slot. De politie zorgt ervoor dat niemand Ritsona verlaat

Twee dagen later ontstaat paniek. Een negentienjarige vrouw blijkt Covid-19 te hebben opgelopen in een Atheens ziekenhuis waar ze bevallen was. Het is het allereerste besmettingsgeval onder vluchtelingen in Griekenland. 63 mensen uit haar nabije omgeving worden onmiddellijk getest, met als resultaat: twintig coronapatiënten op 2 april.

Het kamp gaat op slot. De politie zorgt ervoor dat niemand Ritsona verlaat. Bewoners haasten zich naar de winkels binnen het kamp om voorraden in te slaan. Maar velen hebben geen geld: de maandelijkse banktransfers 1zijn deze maand verlaat naar 20 april. Diegene die nog wel iets op de rekening hebben staan, kunnen het niet opnemen: de pinautomaat staat buiten het kamp. In de verboden zone, die de bewoners van het kamp niet kunnen betreden: de agenten waken erover.

Voedselpakketten

Mensen beginnen te protesteren tegen de lockdown. “Dat is een logische reactie. Stel dat jij ergens vastzit en je komt erachter dat een coronavirus is uitgebroken en bij jou in de buurt is vastgesteld. Dan is het normaal dat je bezorgd bent”, zegt  Christine Nikolaidou via de telefoon vanuit Athene. Zij is woordvoerder van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), die kampt Ritsona beheert. “Het protest was vredig. Na een kwartier was alles weer onder controle, nadat vertegenwoordigers van IOM en de Nationale Gezondheidsorganisatie de situatie hadden uitgelegd.”

Maar de bezorgdheid is niet weg. Want mensen weten nog steeds niet wat er staat te gebeuren. De tests die het Griekse ministerie van Migratie aankondigde, komen maar niet. Pas zeven dagen later worden nog eens negentig Afghaanse, Irakese en Syrische mensen binnen het kamp onderzocht. Zeven van hen blijken besmet.

In de voedselpakketten ontbreekt melkpoeder, terwijl moeders te zwak zijn om zelf genoeg melk te produceren

De IOM deelt voedselpakketten uit omdat mensen niet naar de markt kunnen: conservenblikken, suiker, worst, kruiden, olie en azijn. “Maar geen bloem om brood te bakken, geen uien, aardappelen of tomaten. Vooral rijst”, zegt Amiri aan de telefoon. “Het ergste is dat melkpoeder voor baby’s ontbreekt. Moeders zijn zodanig zwak dat ze niet genoeg melk produceren. En hun melk is niet voedzaam genoeg omdat ze met vitaminetekorten kampen.”

In de voedselpakketten zit wel koemelk, maar daar kunnen de baby’s niet tegen. Daarom krijgen ze gekookt water met suiker in de plaats. Van alle Ritsonabewoners is 10 procent baby, en nog eens 9 procent zijn kinderen tussen de 3 en 5 jaar, vertelt Nikolaidou.

Onzichtbaar gevaar

Het coronavirus verdeelt én verenigt de meer dan tweeduizend bewoners van Ritsona, laat Amiri merken. De vrouw die als eerste besmet raakte, komt uit Kameroen. In het kamp bestaan geen geheimen; nieuws verspreidt zich snel. Als gevolg wordt de Afrikaanse gemeenschap door veel andere bewoners gemeden, alsof zij het virus hebben meegebracht.

Isoleren werkt hier niet, legt Amiri uit. Besmette mensen geloven niet dat ze ziek zijn – ze vertoonden toch geen symptomen? “Dokters liegen tegen ons, denken ze. ‘Ze willen ons afzonderen. Ze doen het opzettelijk.’” Daarom blijven ze niet in de ISO-boxcontainers, waar kinderen tot voor kort les kregen en die nu voor de quarantaine dienen. Meer dan de helft van de mensen loopt gewoon nog rond.

Mensen snappen niet waarom juist zíj besmet raakten en ze tegelijkertijd niet echt ziek zijn

“Vandaag, 10 april, was een slechte dag”, zucht Amiri aan de telefoon. “Ik zat bij de medische post, ik werk als tolk. Een groep van twintig mensen kwam langs en begon in het Frans te roepen dat ze geholpen willen worden, dat ze willen genezen. Er zaten zowel gezonde als besmette mensen tussen. Ze kwamen de ruimte binnen en blokkeerden de weg – de artsen konden niet naar buiten. De politie moest ingrijpen. Ik ben weggelopen.”

Amiri probeert het te begrijpen: “De situatie is vreselijk voor de Afrikaanse gemeenschap. Veel mensen worden gemeden. Het is puur racisme. Ze zijn daardoor boos. Bovendien zijn ze in de war: ze snappen niet waarom uitgerekend zíj besmet raakten en waarom ze tegelijkertijd niet echt ziek zijn.”

Samen rond het kampvuur

Iedereen heeft zijn eigen strategie om met de huidige situatie in het kamp om te gaan. Sommigen zijn ervan overtuigd dat hun niets zal overkomen zolang ze samen zijn, zegt Amiri. Elke avond maakt een groep vuur. Ze staan eromheen, houden elkaars handen vast. Ze vormen een ketting die niets of niemand kan verbreken, denken ze.

Een deel van de kinderen speelt ook nog steeds buiten. Ouders hebben soms een pauze nodig, vermoedt Amiri. Er zijn ook mensen die wel beseffen dat je het beste in je wooncontainer kunt blijven, zegt ze. “Sommige families vragen om niet op bezoek te komen. Anderen slapen overdag en doen alles ‘s nachts om zo weinig mogelijk mensen tegen te komen.”

Het is namelijk moeilijk om anderen te ontlopen als je in een container woont. De ruimte, vier kamers en een keuken, wordt meestal gedeeld door twee gezinnen. Amiri: “Mijn familie heeft een eigen container omdat we met zeven zijn. Maar in andere units leven mensen met z’n achten of negenen, met meerdere families.”

Informatie-vacuüm

Psychologische hulp is er niet meer 2 in het kamp, dus zoeken mensen vooral soelaas bij elkaar. Zo proberen ze ook te achterhalen wat de beste manier is om zichzelf en hun families te beschermen.

Vóór de lockdown was de IOM wel bezig met een informatiecampagne, vertelt Nikolaidou. “We hebben alle nationale richtlijnen die voor heel Griekenland gelden naar verschillende talen vertaald. We hebben meertalige flyers verspreid. We hebben ook WhatsApp-groepen gemaakt, zodat het gemakkelijk is om bewoners van het kamp snel te bereiken.”

In maart organiseerde de IOM ook een aantal infosessies over het gevaar van corona en de voorzorgsmaatregelen. Maar niet iedereen heeft daaraan deelgenomen. De sessies werden bovendien stilgelegd zodra het eerste coronageval werd vastgesteld.

Ook Amiri was vóór de lockdown druk bezig met een voorlichtingscampagne die ze met andere jongeren in het kamp was gestart. Ze maakten posters en gaven informatie over corona en voorzorgsmaatregelen aan wie ze maar konden vinden. Ook die campagne is opgeschort.

Afbeelding23png
Beeld door: Parwana Amiri

Maar Amiri heeft de indruk dat mensen nog steeds onvoldoende geïnformeerd zijn. De wifi-verbinding in het kamp is instabiel: het werkt op bepaalde tijden en in bepaalde gebieden. Amiri: “Zo kun je moeilijk iets opzoeken. Sommige mensen nemen daarom mobiel internet, maar ze kunnen hun oplaadkaarten nu niet meer opladen omdat ze niet naar buiten kunnen.”

Zo zijn de bewoners niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk afgesneden van de buitenwereld. Ze voelen zich niet veilig, zegt Amiri. “Wij hebben hulp nodig. Het virus is in het kamp – en we staan er alleen voor.”

We leven in onzekere tijden door het coronavirus. Er is behoefte aan betrouwbare informatie én verdieping. We hopen dat je dit bij ons vindt en wil bijdragen aan onze onafhankelijke journalistiek.

Dit kan je doen door te doneren of je te abonneren op ons magazine. Alvast bedankt!

16989287039_ef1f3d8891_o

Wie beschermt vluchtelingen in de coronacrisis?

Op de Europese Unie hoeven zij niet te rekenen.

seven-shooter-cEoefXEvKHA-unsplash

Hoe corona misbruikt wordt om de democratie af te breken

Wie niet luistert, wordt buitensporig gestraft.

  1. In Griekenland krijgen vluchtelingen een pinpas waarop UNHCR maandelijks een bedrag overmaakt. Dit programma werd in 2018 geïntroduceerd en wordt gefinancierd door de Europese Unie. De duur van het programma hangt af van de maandelijkse financiering van donoren. ↩︎
  2. Lighthouse Relief, de organisatie die psychosociale hulp aan de meest kwetsbare groepen verleende, heeft alle activiteiten in het kamp stopgezet na aankondiging van de lockdown. ↩︎

Bewuster geworden door dit artikel?

Onze journalistiek is toegankelijk voor iedereen en dat willen we zo houden. Met een kleine bijdrage help jij ons anderen ook bewust te maken. Alvast bedankt!

Ja, ik doe graag een eenmalige donatie!
Hoeveel wil je doneren?
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Over de auteur

Ula is journalist en storyteller. Ze studeerde literatuur en onderzoeksjournalistiek en schrijft graag over migratie en duurzaamheid.
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief