In de groepschat van PISSWIFE, het feministische collectief dat ik heb opgericht, stuurt iemand een link naar een Instagram-account door: @abusers_nl. Het is één van twee accounts die in de afgelopen twee weken zijn opgedoken waarop slachtoffers van seksueel misbruik anoniem hun ervaringen delen, om andere potentiële slachtoffers te behoeden. De beheerder van @abusers_nl, die anoniem wil blijven, heeft het account opgericht omdat deze persoon naar eigen zeggen zelf ook slachtoffer is van seksueel misbruik. “De politie raadde mij af om aangifte te doen”, vertelt de beheerder mij.

Ik lees de namen van rappers voor wie ik ook ben gewaarschuwd

Slachtoffers sturen hun verhalen anoniem naar de beheerder, die ze vervolgens op de pagina plaatst. Daders worden met naam en toenaam genoemd. Veelal gaat het om mannen in de Nederlandse hiphop-scene. Een van de anonieme slachtoffers schrijft: ‘Ik heb gedanst in video’s van […] en […]. Na de sessies werden we vaak gevraagd voor afterparty’s. Nou ja, meer gedwongen, er werd ons veel alcohol en drugs gegeven. Aan het einde van de avond gingen ze aan ons zitten en dwongen ze ons mee naar boven voor seks.’

Van sommige verhalen schrik ik erg, maar enkele namen komen me bekend voor. Ik lees de namen van rappers voor wie ik ook ben gewaarschuwd door vriendinnen en collega’s in de club waar ik werk. Ook de naam van een mannelijk lid van het Amsterdamse creatieve collectief ‘Colorful’, die mij regelmatig via Facebook en Instagram lastigviel met ongepaste berichtjes, komt voorbij. Het voelt vreemd om te beseffen dat ik hem blijkbaar terecht al die jaren heb ontweken op feestjes. Het besef dat andere vrouwen niet aan hem hebben kunnen ontsnappen maakt me misselijk.

Bron: www.instagram.com

Het doel van @abusers_nl is om potentiële slachtoffers te waarschuwen, zegt de beheerder. Op de anonimiteit van de verhalen is ook kritiek: werkt dat onterechte beschuldigingen niet in de hand? En is het niet gevaarlijk om voor eigen rechter te spelen? Iva Bicanic, hoofd van Centrum Seksueel Geweld, keurt het account om die reden af. Zij vertelt aan Trouw dat ze vindt dat slachtoffers onderzoek naar misbruik aan zedenrechercheurs moeten overlaten.

Bij menig slachtoffer ontbreekt dat vertrouwen in de politie echter, weet de beheerder van @abusers_nl. Vandaar ook dit account. “Ik heb al meerdere doodsbedreigingen ontvangen (van mensen die op het account werden genoemd, red.) en loop het risico om opgepakt te worden voor smaad”, aldus de beheerder. “Ik vind echter dat het rechtssysteem en de verkrachters fout zitten, en niet ik.” Als @absusers_nl íets duidelijk maakt, dan is het waarom het zo belangrijk is dat slachtoffers van seksueel misbruik zich anoniem kunnen uitspreken.

Slachtoffers kunnen rekenen op ongeloof en stigma

Mensen die in reguliere media met naam en toenaam hun verhaal doen, stuiten veelal op ongeloof. In een zaak die zich afspeelde aan de Universiteit van Amsterdam, kregen vrouwelijke collega’s na hun beschuldiging van seksueel wangedrag van hoogleraar B. te horen dat het ‘hun woord tegen het zijne’ was. Ook is er sprake van stigmatisering, waar slachtoffers soms nooit meer van af komen.

priscilla-du-preez-kgZFViswqxg-unsplash

‘Laat mij slachtoffer zijn zonder schaamte of bewijsplicht’

Waarom Tessel ten Zweege stil bleef toen haar vriend haar mishandelde.

Die stigmatisering van slachtofferschap heb ik zelf ook ondervonden. Steeds als ik schrijf over mijn ervaring met een gewelddadige partner, krijg ik daar wel een negatief bericht over. Bijvoorbeeld van een man die mij ‘damaged goods’ noemt: zo beschadigd en getraumatiseerd, dat ik niet meer ‘bruikbaar’ zou zijn als partner. Gelukkig hoef ik mijn mishandelende partner nooit meer te zien, en heb ik een fijne groep vrienden die me steunen en geloven.

Anderen hebben het slechter getroffen. Zoals Indijah, die niet met haar achternaam vermeld wil worden (23). Zij werd slachtoffer van seksueel misbruik door een muzikant uit Amsterdam en is een van de mensen die hun verhalen deelden via @abusers_nl. Indijah schrijft: ‘Ik werd lange tijd door niemand geloofd. Ik ben met de dood bedreigd door mensen die hem kenden, meerdere keren opgewacht, publiekelijk belachelijk gemaakt omdat ik mijn misbruikverhaal zou hebben verzonnen.’ Vooral als degene die jou misbruikt heeft een populair en machtig figuur is, of in dezelfde kringen verkeert als jij, kun je als slachtoffer vaak niet rekenen op steun of solidariteit van de mensen om je heen.

Dit wordt pijnlijk duidelijk als je bedenkt dat Harvey Weinstein door tientallen vrouwen werd beschuldigd van seksueel misbruik, maar jarenlang ongestraft kon doorwerken als Hollywood-producer vanwege zijn geld en aanzien. Ditzelfde is terug te zien in de zaken van Jeffrey Epstein en Roger Ailes; rijke en succesvolle mannen die te laat, of nooit, zijn bestraft voor hun zedendelicten en hun slachtoffers stil hebben weten te houden.

Indijah kijkt daar inmiddels, tot haar eigen verdriet, niet meer van op, schrijft ze op het Instagramaccount; ‘Het is voor mij normaal geworden dat iedereen mijn mishandelaar steunt, omdat hij bij een populaire groep behoorde in de scene en iedereen automatisch zijn kant koos.’ Om aan haar mishandelaar te ontsnappen, heeft Indijah uit Amsterdam moeten verhuizen. Haar misbruiker is nooit bestraft, hij is nog altijd heel succesvol en het misbruikverhaal is nooit naar buiten gekomen, vertelt ze mij.

Telkens als Indijah mensen uit Amsterdam ontmoet, wil ze weten of ze met hem omgaan of zijn muziek beluisteren, voordat ze deze mensen toelaat in haar leven. ‘Dit maakte nieuwe relaties; vriendschappelijk, romantisch of seksueel, tot de dag van vandaag onmogelijk.’ Als ze mensen in vertrouwen neemt kan ze haast nooit rekenen op steun. ‘Het zou niet normaal moeten zijn dat een verhuizing en onderduiken deel is van het uiten van je misbruikverhaal!’

Voor veel slachtoffers is aangifte doen geen optie; hun misbruik is niet te ‘bewijzen’

iStock-1174939213

Is seks zonder instemming ook verkrachting?

Een nieuw wetsvoorstel stelt ook onvrijwillige seks zónder dwang strafbaar.

Naast de sociale stigma’s en de argwaan van vrienden en kennissen, krijgen slachtoffers die uit de school klappen vaak te maken met een moeizaam en pijnlijk juridisch proces, áls ze er al voor kiezen hun mishandelaar aan te klagen. De Nederlandse wet vindt iets namelijk pas verkrachting als is bewezen dat er geweld of dwang aan te pas kwam. Iets wat in de praktijk bijzonder moeilijk te bewijzen is.

Ook als er geen geweld bij kwam kijken, maar een bedpartner bijvoorbeeld doorgaat nadat je ‘nee’ hebt gezegd, kun je mentaal ernstige schade aan het misbruik ondervinden. Seks tegen je zin kan leiden tot trauma en het verlies van gevoel van autonomie over je lichaam. Voor veel slachtoffers is aangifte doen daarom geen optie; hun misbruik is niet te ‘bewijzen’ en het proces zou hun meer pijn doen dan gerechtigheid geven.

‘Maar wat als de beschuldiging onterecht is?!’

In de maanden na mijn gewelddadige relatie drukte ik herinneringen aan mijn ex weg. Ik vond het te moeilijk om aan hem te denken of over hem praten, laat staan om alles te moeten opdreunen aan een agent die vervolgens weinig met mijn verhaal kon, aangezien de blauwe plekken op mijn benen alweer waren vervaagd. Een anonieme beschuldiging via Instagram is dan een manier om tóch je verhaal kwijt te kunnen, en bovendien om potentiële nieuwe slachtoffers te voorkomen – zeker als het om bekende daders gaat.

Een keerzijde van de anonimiteit is dat mensen in theorie ook vals beschuldigd kunnen worden, aangezien er voor de aanklager aan zo’n beschuldiging geen consequenties kleven. Voor zover bekend is dat één keer gebeurd: @abusers_nl is op een van de beschuldigingen op het account teruggekomen. Nadat de beschuldigde bewijs had geleverd dat iemand hem probeerde zwart te maken, verwijderde @abusers_nl de post onmiddellijk, met daarbij een rectificatie.

Zulke valse beschuldigingen zijn frustrerend voor slachtoffers van seksueel misbruik, die zien dat er disproportioneel veel aandacht naar onterechte aangiftes gaat. In ongeveer 5 procent van de aangiftes van seksueel misbruik is er sprake van een moedwillig verzonnen verhaal. Ter vergelijking: 80 procent van de aangiftes van seksueel misbruik worden door de rechter geseponeerd.

Een Instagram-post gaat niet tot strafrechtelijke vervolging leiden, zo weten slachtoffers maar al te goed. Een van hen deelt: ‘Ik zou graag tegen mensen willen zeggen dat aangifte doen een goede stap is, maar ik weet het niet. Het gesprek (met de zedenpolitie) duurde 5 uur, daarna zou er een onderzoek gestart worden, mensen die ik over de verkrachting heb gesproken zouden ondervraagd worden, maar dat is allemaal helaas niet gebeurd.’

Als ons rechtssysteem voor slachtoffers veilig zou zijn, was zo’n Instagram-account niet nodig

Het is hartverscheurend dat de slachtoffers die zich via @abusers_nl uitspreken hun verhalen jaren hebben moeten meedragen, omdat ze bang waren niet te worden geloofd, omdat ze werden vernederd of omdat hun misbruiker een populair of bekend figuur is. Tegelijkertijd is het hartverwarmend dat verhalen die anders nooit zouden worden gehoord, dankzij het account de buitenwereld vinden.

We kunnen ons afvragen of dit account ‘de manier’ is om seksueel misbruik aan te kaarten. Het lijkt me echter zinniger om die energie te steken in de vraag waarom zoveel slachtoffers alleen in anonimiteit hun verhaal kwijt durven. Want als onze maatschappij en ons rechtssysteem voor hen veilig zouden zijn, was zo’n Instagram-account niet nodig geweest.

Harvey Weinstein Rape And Assault Trial Continues In New York

‘Door Weinsteins rechtszaak weet ik weer waarom ik geen aangifte doe’

Slachtoffers van seksueel geweld worden in ons systeem ontmoedigd hun verhaal te doen.

kop

Slachtoffers worden nog steeds niet begrepen

Huisarts en feminist Toine Lagro-Janssen doorbreekt mythes over seksueel geweld.

Bewuster geworden door dit artikel?

Onze journalistiek is toegankelijk voor iedereen en dat willen we zo houden. Met een kleine bijdrage help jij ons anderen ook bewust te maken. Alvast bedankt!

Ja, ik doe graag een eenmalige donatie!
Hoeveel wil je doneren?
Tessel2

Over de auteur

Tessel ten Zweege is oprichtster van feministisch collectief PISSWIFE, afgeleid van het Nederlandse woord zeikwijf. Hiernaast studeert ze …
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief