Als voorlichter seksuele diversiteit en genderidentiteit bij het COC sta ik regelmatig voor de klas op middelbare scholen. Als ik vertel dat ik aseksueel1 ben en zelf geen seks wil, word ik vaak vol ongeloof aangekeken.

‘Je bent 27 en je hebt dus nooit seks gehad?’ Ik leg dan uit dat seks voor mij geen prettige ervaring zou zijn, aangezien ik zoenen al vreselijk ongemakkelijk vind, en dat het dus maar goed is ook. Toch zijn ongeloof en medelijden de standaard reacties wanneer ik mijn verhaal vertel.

Niet voor iedereen

Hoewel het voor mij soms irritant is, zijn deze reacties niet vreemd te noemen in de huidige Nederlandse maatschappij. Seks wordt gezien als iets geweldigs, wat ook nog eens bijdraagt aan je gezondheid. Heb je geen seks, dan moet er wel iets mis met je zijn. Ook ben ik geregeld saai genoemd vanwege mijn gebrek aan een seksleven. Ik vind dat eigenlijk lachwekkend.

Meestal draai ik het om: het lijkt mij juist nogal saai om steeds op zoek te moeten naar seks en daarvoor talloze dates af te lopen. Aan de andere kant hoor ik van vriendinnen dat er soms veel drama bij komt kijken. Dat zou het voor mij ook niet waard zijn. Natuurlijk is het niet voor iedereen of altijd zo lastig, en kan ik dit soort dingen makkelijk zeggen omdat ik nu eenmaal geen behoefte heb aan seks. Maar zielig ben ik in ieder geval niet om mijn niet-bestaande seksleven en een saai leven heb ik ook niet.

Het ‘knuffelhormoon’ wordt aangemaakt bij élk positief contact, niet alleen bij seks

Helaas denkt niet iedereen er zo over. In mei verscheen een opiniestuk van Linda Duits in Het Parool waarin ze kritiek levert op de coronamaatregelen vanwege het effect van de maatregelen op het seksleven van singles. Hoewel ik helemaal achter haar boodschap sta – ik ben heus voor seksuele vrijheid – schoot de bewoording in haar artikel bij mij in het verkeerde keelgat. ‘Aanraking is levensnoodzakelijk’, schrijft zij onder andere, waarbij ze impliceert dat aanraking gelijk staat aan seks.

Zoals zij aangeeft wordt het hormoon oxytocine aangemaakt bij knuffelen en ook bij seks. Dit belangrijke stofje wordt echter aangemaakt bij élk positief contact, dus ook bij een knuffel van een huisgenoot of een leuk Skype-gesprek met een vriendin. Maar dát noemt ze niet. Helaas lijkt dat soort contact vaak minder te worden gewaardeerd dan seks.

Verplichte seksualiteit

Dit soort artikelen zijn schadelijk voor mensen die seks helemaal niet zo tof vinden. Dit kunnen aseksuele mensen zijn zoals ik (al zijn er ook veel aseksuele mensen die wél seks hebben), maar het kan ook gaan om mensen die om wat voor reden dan ook geen of minder behoefte hebben aan seks. En wat te denken van jonge mensen die onder druk worden gezet om seks te hebben terwijl ze daar nog niet klaar voor zijn?

Het idee dat iedereen seksuele aantrekking ervaart en behoefte heeft aan seks, wordt in de wetenschap ook wel compulsory sexuality, ofwel ‘verplichte seksualiteit’ genoemd2.Deze verplichte seksualiteit kan mensen onder druk zetten om seksueel actief te worden – om maar normaal gevonden te worden. Of ze ondergaan het maar, bijvoorbeeld om hun relatie in stand te houden. Ik hoor van andere aseksuele mensen regelmatig dat ze wel eens seks hebben gehad terwijl ze dat eigenlijk niet wilden en veel te ongemakkelijk vonden. Ze deden het toch, voor hun partner of omdat ze vonden dat ze het gewoon maar eens achter de rug moesten hebben.

Zelf heb ik de druk van verplichte seksualiteit voornamelijk ervaren voordat ik er op mijn 22e achter kwam dat ik aseksueel ben. Ik las op internet over deze seksuele identiteit en hoe meer onderzoek ik ernaar deed, hoe meer de puzzelstukjes voor mij op hun plaats vielen. Zo had ik me ook altijd gevoeld! Omdat ik dit nu weet over mezelf, besef ik ook dat seks geen noodzakelijk onderdeel van je leven hoeft te zijn.

Gelukkig heb ik vóór mijn eureka-moment nooit dingen gedaan die ik echt niet wilde, misschien ook omdat ik nooit een partner heb gehad. Wel kreeg (en krijg) ik vaak te horen dat dat allemaal nog wel zou komen en dat seks nou eenmaal deel uitmaakt van volwassen worden. Ook word ik uitgemaakt voor robot of mensen noemen mij ‘onnatuurlijk’. Intussen weet ik gelukkig dat er veel meer mensen zijn die, net als ik, geen behoefte hebben aan seks en dat ik gewoon mag zijn zoals ik ben.

Virgin shaming

Bewust geen seks hebben wordt dus met robots geassocieerd, maar net zo goed met preutsheid of met het celibaat van priesters. Zo vragen mensen mij, als ik vertel aseksueel te zijn of als ik voorlichtingen over aseksualiteit geef, regelmatig of ik soms religieus ben; of niet gewoon preuts ben of smetvrees heb. Maar het is niet zo dat ik een behoefte aan seks onderdruk, ik héb die behoefte gewoon helemaal niet. Voor mij is de keuze voor geen seks daarom onderdeel van de seksuele vrijheid waar het feminisme voor strijdt.

Of je als vrouw nu veel of weinig seks hebt: je wordt hoe dan ook bekritiseerd

Die seksuele vrijheid wordt nu nog vaak geïnterpreteerd als de vrijheid om veel seks te hebben3, maar moet volgens mij net zo goed gaan over de vrijheid om nooit seks te hebben of te willen. Dat betekent ook dat virgin shaming net zozeer moet worden aangepakt als slut shaming. In een van mijn favoriete films, The Breakfast Club, zet het personage Allison die twee naast elkaar: ‘Well, if you say you haven’t, you’re a prude. If you say you have, you’re a slut. It’s a trap. You want to but you can’t, and when you do you wish you didn’t, right?’ In werkelijkheid zijn virgin shaming en slut shaming juist met elkaar verbonden. Of je als vrouw nu veel of weinig seks hebt: je wordt hoe dan ook bekritiseerd.

Het jeugdtrauma

Dit citaat gaat specifiek over meisjes, maar ook jongens worden onder druk gezet. Zij moeten altijd zo veel mogelijk seks willen. Als ze niet constant achter de meisjes aanzitten, worden ze gezien als homo, wat niet alleen onzinnig maar ook nog eens hartstikke homofobisch is. Of ze worden neergezet als iemand met een jeugdtrauma, zoals het personage Otis in de Netflix-serie Sex Education.

In seizoen één van deze serie is Otis die rare jongen die als enige op school niet geïnteresseerd is in seks en lijkt hij zijn seksuele gevoelens te onderdrukken. Aan het einde van het seizoen wordt dit bevestigd als blijkt dat hij getraumatiseerd is doordat hij zijn vader ooit betrapte die seks had met een andere vrouw dan Otis’ moeder. Na deze realisatie is hij in seizoen twee plotseling ‘genezen’ en wordt hij neergezet als hyperseksueel.

Zoals ik al eerder beargumenteerd heb, komt dit soort beeldvorming van aseksualiteit vaker voor. En dit kan mensen het idee geven dat aseksualiteit een symptoom van een aandoening is, in plaats van een op zichzelf staande seksuele oriëntatie.

Bijna een jaar geleden heb ik de Nederlandse Organisatie Aseksualiteit opgericht, onder andere om het stigma op geen seks hebben tegen te gaan. Met een team vrijwilligers verspreiden we informatie over aseksualiteit en organiseren we evenementen voor aseksuele mensen. De acceptatie van aseksuele personen begint langzaam te komen in Nederland. Er komt meer aandacht voor in de media en ik zie steeds vaker mensen die al veel weten over aseksualiteit en er geen probleem mee hebben. Toch kom ik nog altijd overal aannames tegen over hoe iemands seksleven eruit moet zien.

Je moet je ‘eerste keer’ op een bepaalde leeftijd hebben gehad en daarna moet je ‘het’ een bepaald aantal keer per week doen. Ik zeg altijd dat je seks kan vergelijken met bergbeklimmen. Voor de een is dat het summum, terwijl anderen er niet aan moeten denken. En seks, daar zou ik nou als een berg tegenop zien.

pexels-photo-1232033

Seks? Nee, dankjewel

Aseksueel en toch verliefd worden of masturberen: dat is niet zo vreemd.

Couple sharing love

Wat als je partner (of jijzelf) geen seks meer wil?

Is het erg om minder of zelfs geen seks te hebben?

  1. Aseksualiteit is het ervaren van geen of weinig seksuele aantrekking naar anderen. ↩︎
  2. Zie: Gupta, K; “Compulsory Sexuality: Evaluating an Emerging Concept.”; Signs: Journal of Women in Culture and Society, Volume 41, Nr. 1, 2015, Blz. 131-154. ↩︎
  3. In dit artikel wordt bijvoorbeeld benoemd dat seksuele vrijheid in de Nederlandse cultuur een druk met zich meebrengt om (veel) seks te hebben. ↩︎

Bewuster geworden door dit artikel?

Onze journalistiek is toegankelijk voor iedereen en dat willen we zo houden. Met een kleine bijdrage help jij ons anderen ook bewust te maken. Alvast bedankt!

Ja, ik doe graag een eenmalige donatie!
Hoeveel wil je doneren?
Portretfoto voor OneWorld_Amber Witsenburg

Over de auteur

Amber Witsenburg is LHBTQIA+-activist en voorzitter van de Nederlandse Organisatie Aseksualiteit.
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief