Verder lezen?

Rechtvaardige journalistiek verdient een rechtvaardige prijs.
Maak jij OneWorld mogelijk?

ja, ik word nu lid vanaf 6,- per maand

De Pizarro's - Robert-Jan Friele

De Pizarro’s_vp

Guerrillero’s waren ze – maar aardige guerrillero’s. Zo had het verhaal van de Pizarro’s kunnen beginnen. Correctie: het ongelooflijke verhaal van de familie Pizarro Leongómez.

Robert-Jan Friele was correspondent in Latijns-Amerika toen hij stuitte op de geschiedenis van deze Colombiaanse clan uit de gegoede middenklasse. Vader is admiraal, gezagsgetrouw, bewaker van de gevestigde orde in Colombia. Moeder is een vrouw van de wereld, dochter van een kolonel. Hun vijf kinderen kiezen radicaal tégen het establishment; ze raken allen betrokken bij de bloedige gewapende strijd die Colombia een groot deel van de twintigste eeuw heeft bepaald. Een strijd die begint om sociale rechtvaardigheid, gruwelijk ontspoort en verweven raakt met de cocaïnemaffia.

Hoe is het om een vader te hebben die veiligheid bood, maar alom als moordenaar wordt gezien?

De kinderen waaieren via de FARC uit over de vele guerrillagroeperingen die Colombia telt. Ze worden commandant, koerierster, oorlogsmisdadiger, presidentskandidaat. Een broer valt van zijn communistische geloof af, hij wordt chroniqueur van de Colombiaanse binnenlandse oorlogen, ambassadeur te Den Haag en vredesonderhandelaar. Tegenwoordig zoekt een kleindochter van de admiraal in het nieuwe Colombia langs andere wegen naar vrede en sociale rechtvaardigheid: ze is volksvertegenwoordiger. Honderd jaar verdriet, samengevat in drie generaties van deze ene familie.

‘We zijn de overlevenden van de oorlog’, typeerde een van de kinderen van Hernando de familie Pizarro eens. Maar hoe doe je dat, een oorlog overleven? Hoe is het om twee zoons te verliezen? Om een vader te hebben die alle veiligheid bood die een kind van een vader kan vragen, maar alom als moordenaar wordt gezien?

Robert-Jan Friele,
De Pizarro’s. Eén familie, drie generatiesen honderd jaar strijd in Colombia,
Meulenhoff, 2021

Toen ik klein was, was ik niet bang - Gershwin Bonevacia

DASMAG_Gershwin Bonevacia – Toen ik klein was, was ik niet Bang_Voor

Als het waar is dat een ongelukkige jeugd, complexe gezins- en familieverhoudingen en een instabiel thuis een goudmijn vormen voor een schrijver, dan is Gershwin Bonevacia verzekerd van een leven lang inspiratie. Bonevacia (1992) is dichter en spokenwordartiest, stadsdichter van Amsterdam (sinds 2019) en vertaler van Change Sings, een kinderboek van Amanda Gorman. En wat kan die man dichten. Rotterdam – het ruwe en grauwe en meedogenloze Zuid dat Zuid was voordat de gentrificatie er toesloeg – kun je ruiken en voelen in zijn nieuwe dichtbundel Toen ik klein was, was ik niet bang.

Het brandende gevoel van te lang ingetrokken/S-Curl-relaxer

Het gaat over huisuitzettingen (Gush, je komt thuis / je huis is weg / wees voorbereid / het zal de eerste keer zijn / dat je iets kwijtraakt waar je in gelooft). Over de stoerste jongens uit de buurt (de stoerste jongens overleven het niet / de stoerste jongens zijn misbruikt / de stoerste jongens wonen op Zuid). En over de dingen die zijn moeder deed in onbeholpen pogingen haar zoon vooruit te helpen in het leven:

veel dingen ben ik vergeten, alle keren
dat ik slachtoffer was
het brandende gevoel van te lang ingetrokken
S-Curl-relaxer
de bleaching cream die we kochten in de
Congolese toko
habri bo koló zei mijn moeder
je bent te zwart
we hebben verder een goede relatie

Gershwin Bonevacia,
Toen ik klein was, was ik niet bang,
Das Mag, 2021

 

A suitable boy - Vikram Seth

A_suitable_boy_Vikram_Seth-lijntje

Een klassieke familiekroniek is vaak dik, omspant generaties of vele familievertakkingen en vertelt tegelijkertijd het verhaal van een land, van een voorbije tijd, van grote maatschappelijke veranderingen. A Suitable Boy (De geschikte jongen), de klassieker van Vikram Seth uit 1993, voldoet aan alle eisen: 1349 pagina’s in de eerste uitgave met harde kaft, een weefsel van de verhalen van vier welgestelde families, en bomvol geestig, scherp en ironisch commentaar op de toestand in de piepjonge staat die het net-onafhankelijke India in 1951 nog is.

De animositeit tussen hindoes en moslims, het neerkijken op lagere kasten, het kastensysteem überhaupt, de sociale conventies rond gearrangeerde huwelijken, familietradities, het zoeken naar een nieuwe identiteit in een nieuwe natie: alles komt langs en wordt van commentaar voorzien, terwijl mevrouw Mehra druk in de weer is om een geschikte bruidegom te vinden voor haar negentienjarige dochter Lata. Over dat laatste bestaat vanaf de openingszin geen misverstand: ‘Ook jij zal trouwen met een jongen die ik voor je hebt uitgezocht’, zei Rupa Mehra vastberaden tegen haar jongste dochter.’

Een boek om een tijdje in te wonen (en de inhoudspagina is in dichtvorm!)

Het boek is veel en vol, maar nergens te veel of te vol. Overweldigend is het wel. Een boek om een tijdje in te wonen. (En de inhoudspagina is in dichtvorm geschreven!)

Bijna dertig jaar later maakte de BBC er een televisieserie van, waar prompt mild gemopper over ontstond in de Indiase pers, want was de verfilming niet heel erg Brits en weinig Indiaas? Verder geldt voor de serie wat vrijwel altijd geldt voor het verfilmde woord: het boek is beter. En je bent er langer zoet mee.

Vikram Seth,
A Suitable Boy (De geschikte jongen),
1993, Phoenix House (in Nederland: Van Oorschot)

Weg met Eddy Bellegueule - Édouard Louis

vdh9789403102108

Je kan je familie ook haten. Grondig, met een diepe haat die je van de weeromstuit ook gaat voelen voor jezelf. Zoals Eddy, een verlopen arbeiderskind uit een verlopen stadje in het noorden van Frankrijk. Hij groeit op in onvoorstelbare smerigheid. Nooit tandenpoetsen. Criminaliteit en totale uitzichtloosheid. Dronkenschap, werkloosheid zonder hoop. En agressie, overal agressie. Fysieke agressie, verbale, seksuele. Thuis, op school en in het schuurtje. Thuis is het een zwijnenpan, buiten ook. Vader is een alcoholist, moeder kan geen veiligheid bieden. Een hel voor een jongen die graag boeken leest, bovengemiddeld intelligent is en wiens homoseksualiteit een permanente bron van vernederingen en geweld is.

Het is zo waanzinnig goed geschreven, zo alles en iedereen omverblazend

Édouard Louis wist zich te ontworstelen aan zijn milieu, veranderde zijn naam en schreef er op eenentwintigjarige leeftijd Weg met Eddy Bellegueule over. Dat eerste was een prestatie van formaat, want alleen de gelukkigen kunnen wegkomen uit het helse hol van zijn jeugd én weten een drastische breuk met hun verleden te overleven. Het laatste was een zo mogelijk nog grotere prestatie: het boek is dus autobiografisch, maar zo waanzinnig goed geschreven, zo dwingend, zo beeldend, zo alles en iedereen omverblazend, dat het voelt als een roman uit een onbekende wereld.

Aan mijn kinderjaren bewaar ik geen enkele goede herinnering. Ik wil niet zeggen dat ik in die jaren nooit een gevoel van geluk of van vreugde heb gekend. Het is alleen zo dat leed totalitair is: alles wat niet in zijn systeem past laat het verdwijnen.

Édouard Louis,
Weg met Eddy Bellegueule,
De Bezige Bij, 2014

Doe het toch maar. - Babs Gons

doe het toch maar

Het toetje is een dichtbundel. Hij gaat niet over familie, niet over generaties die zich over honderd jaar uitstrekken, niet over moeders of kinderen, en vooruit, wel een beetje over afwezige vaders (wij, die opgroeien zonder eigen vaders/hebben ons hart gebroken al ruim voor onze eerste liefde/de eerste man in ons leven heeft ons verlaten). Maar hij is eenvoudigweg te goed om hier niet te noemen. Het is de dichtbundel – haar debuut – van Babs Gons, schrijver en voordrachtskunstenaar, met de titel Doe het toch maar. Een strofe uit het magistrale gedicht zou je woensdag zwart willen zijn volstaat:

hallo
wij willen je uitnodigen
op ons podium als vrouw
zou je woensdag zwart willen zijn bij ons
programma
we hebben een voorstelling en zoeken mensen
zoals
jij
(…)
we slaan je even over
we hebben namelijk al iemand
zoals jij
we hebben al genoeg
van jullie
dank je wel
misschien een andere keer

Lees die bundel.

Babs Gons,
Doe het toch maar.,
Atlas Contact, 2021

Dit artikel verscheen eerder in OneWorld Magazine in de winter van 2021.

zomerboeken cms 4

Sheila Sitalsing tipt: 5 boeken die moed geven

Vijf tijdloze zomerboeken die de lezer moed geven.

CMS format johan

Hoe Johan Fretz vrienden verloor aan coronaconflicten

‘Kunnen wij elkaar ooit weer door dezelfde ogen zien?’

Sitalsing_Sheila_2017_14

Over de auteur

Sheila Sitalsing werd in 1968 geboren in Suriname en verhuisde toen ze 17 was naar Nederland. Ze studeerde Economie aan de Erasmus …
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief