Verder lezen?

Rechtvaardige journalistiek verdient een rechtvaardige prijs.
Maak jij OneWorld mogelijk?

ja, ik word nu lid vanaf 6,- per maand

Nog nooit werd een film op Netflix in een week tijd zoveel bekeken als de satirische sciencefictionfilm Don’t Look Up van regisseur Adam McKay. Twee astronomen (Leonardo DiCaprio en Jennifer Lawrence), ontdekken dat de aarde binnen zes maanden en veertien dagen zal worden verwoest door een komeet. Politiek en media nemen dat nieuws echter niet serieus en kijken zonder schroom de andere kant op. De film bleek een treffende metafoor voor de klimaatcrisis, besloten kijkers.

Maar wie verder kijkt, ziet dat de film vooral gaat over hoe het Wésten die crisis ziet: als een probleem van straks, dat uiteindelijk iedereen even hard zou raken. Terwijl de opwarming van de aarde niet pas over zes maanden en veertien dagen aan de orde is, maar nu al gevolgen heeft, vooral in veel niet-westerse landen. Filmjournalist Omar Larabi tipt een vijftal films waarin dat besef wel aanwezig is.

El abrazo de la serpiente (2015)

(Embrace of the Serpent)

De Colombiaanse filmmaker Ciro Guerra laat door de ogen van een sjamaan zien hoe het Amazonegebied in de toekomst wordt verwoest door de hebzucht van de westerse mens. In dit historische drama gidst de sjamaan tijdens twee perioden westerse wetenschappers door de wildernis. In 1909 helpt de sjamaan een Duitse etnograaf die aan malaria lijdt bij de zoektocht naar een medicijn; in 1940 wijst hij een Amerikaanse botanist de weg naar een middel om rubberbomen ziektevrij te maken. In beide gevallen denken de westerlingen dat yakruna – een fictieve geneeskrachtige plant – de heilige graal is. Maar de sjamaan weet dat de plant alleen zaligmakend is als je hem met mate gebruikt.

In de film staat de tegenstelling tussen het samenleven met de natuur en de ontginningsdrift van de westerling centraal. Sjamaan Karamakate is net als de acteur die hem vertolkt, Nilbio Torres, een van de laatste overlevenden van zijn volk.

Marcher sur l’eau (2021)

(Above Water)

In de dorpsschool van Tatis in Niger legt een meester aan zijn leerlingen uit waarom er niet altijd water is: “Dat komt door klimaatverandering.” In het droge seizoen moet de 12-jarige Houlaye namelijk dagelijks noodgedwongen samen met haar dorpsgenoten en bepakt met waterzakken een kilometerslange tocht naar een waterbron maken. Ter plaatse doen ezels het werk: via een katrol trekken zij emmers vol water uit de grond.

Totdat de inwoners van Tatis erachter komen dat er onder hun huizen ook water stroomt, op 200 meter diepte. Al die jaren liepen ze over water. Misschien kan een non-profit organisatie helpen een put te slaan? Alle dorpelingen zijn bereid een steentje bij te dragen om het waterprobleem op te lossen. Deze korte documentaire van filmmaker, actrice en activist Aïssa Maïga heeft een hoopgevende boodschap: het begin van de oplossing voor de klimaatproblematiek is beseffen dat we allemaal onderdeel zijn van het probleem.

Angry Inuk (2016)

(Te zien bij Filmzie en Dafilms.com)

Filmmaker Alethea Arnaqua-Baril verdedigt in haar eerste lange documentaire de zeehondenjacht van haar gemeenschap, de Inuit. Acties van dierenwelzijnsorganisaties en overheidsbeleid tegen de jacht op babyzeehondjes – waar de Inuit juist niet op jagen – hebben ervoor gezorgd dat ook de markt voor de huiden van volwassen zeehonden volledig is ingestort. Terwijl de oorspronkelijke bewoners van het noorden van Canada economisch afhankelijk zijn van deze handel. Daarnaast maakt smeltend ijs door klimaatverandering de jachtgronden steeds moeilijker begaanbaar.

De jachtgronden van de Inuit worden steeds moeilijker begaanbaar

Arnaquq-Baril neemt de kijker mee naar dorpen als Kimmirut en Iqaluit, plekken die PETA en Greenpeace volgens haar nooit hebben bezocht. Daar laat ze de levenswijze van haar volk zien. Ze zet haar woede – zie de titel – om in een activistische, prikkelende film.

Beasts of the Southern Wild (2012)

Als een flinke storm zich aandient dan kan geen dijk de geïsoleerde vissersgemeenschappen ver buiten New Orleans redden. De 6-jarige Hushpuppy, die met haar vader in een klein vissersdorpje in de laaggelegen ‘bayou’ woont, een streek die de inwoners liefkozend ‘de Badkuip’ noemen, realiseert zich hoe kwetsbaar deze mooie plek is. In magisch-realistische visioenen met mythische wezens ziet ze hoe de ijskappen smelten en hoe een overstroming onafwendbaar lijkt.

Beasts_Of_The_Southern_Wild_film_1
Beeld door: Still uit Beast Of The Southern Wild

Filmmaker Ben Zeitlin laat zien hoe weinig oog de Amerikaanse overheid heeft voor de gevolgen van klimaatverandering voor mensen uit achtergestelde gebieden. Juist die mensen castte hij voor zijn met prijzen overladen drama. Zo wordt de vader van Hushpuppy gespeeld door Dwight Henry, die nog geen acteur was en ten tijde van orkaan Katrina in 2005 ‘tot aan zijn nek in het water’ stond. Intussen maakte Henry furore in verschillende andere speelfilms.

Parasite (2019)

(Te zien bij verschillende VOD-diensten)

De met vier Oscars bekroonde komische thriller van Zuid-Koreaan Bong Joon-ho draait in beginsel om de klassenstrijd, maar zinspeelt ook op de gevolgen van klimaatverandering. De familie Kim – vader, moeder, dochter en zoon – woont in een smoezelig kelderappartement en heeft het plan bedacht om zich te laten inhuren door het rijke gezin Park door zich voor te doen als chauffeur, huishoudster, bijlesdocent en kunsttherapeut. Als hun nieuwe bazen vertrekken op een campingtrip nestelen de Kims zich in het geniep in hun luxueuze villa, waar ze dromen van een rijk bestaan.

Totdat de familie Park onverwachts terugkeert na te zijn natgeregend door een storm. De familie Kim treft thuis een met rioolwater overstroomde kelder aan, waardoor ze hun toevlucht moeten zoeken in de noodopvang. Bong laat zien dat de have-nots nu en in de toekomst lijden onder extreem weer, terwijl de haves hun schaapjes op het droge hebben.

zimbabwe magazine stuk

Te huur in Zimbabwe: ruime woning met uitzicht op milieuramp

'Ik vrees dat ik op een dag niet levend mijn huis uit kom.'

doomsday_prepping_ingekleurd3

Hoe bereid ik me voor op een klimaatramp?

Rosa Boland liet zich inspireren door kunst en een gesprek met een doomsday prepper.

Omar Larabi pasfoto

Over de auteur

Omar Larabi is filmhistoricus en freelance filmjournalist voor onder meer De Filmkrant, De Lagarde, VARAgids en Radio 1.
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief