Al in 2013 lagen de hoofdlijnen op tafel en in 2016 zetten Canada en de Europese Unie dan hun handtekening onder handelsverdrag CETA. Sinds 2017 is het verdrag grotendeels in werking. Wel moeten alle 27 EU-lidstaten het verdrag nog ratificeren (bekrachtigen) om het in werking te houden.

1. Wat is CETA?

De ‘Comprehensive Economic and Trade Agreement’ is een handelsverdrag tussen Canada en de EU. Het verdrag moet het makkelijker maken goederen van en naar Canada te importeren en exporteren, door 99 procent van de import- en exportheffingen af te schaffen, zoals ook bínnen de EU al het geval is. Onderhandelingen tussen de EU en Canada leidden in oktober 2013 tot de hoofdlijnen van CETA. Iets meer dan twee jaar later was het verdrag gegroeid tot een document van 1600 pagina’s: ongeveer zo dik als de Bijbel.

In oktober 2016 tekenden Canada en de EU het verdrag. Nu moeten alle EU-lidstaten het verdrag ratificeren, waarmee het verdrag in de wet van elk lidstaat komt te staan. Dertien lidstaten deden dat tot nu toe; Nederland nog niet. Als Nederland CETA afwijst, moet er op Europees niveau een uitweg worden gezocht.

2. Waarom heeft de EU een verdrag met Canada nodig?

De onderhandelingen rondom TTIP, het handelsverdrag tussen de EU en de VS, liggen stil sinds het aantreden van president Trump. De hoop voor een boost voor de Europese economie is nu op CETA gevestigd. Canada is met 3 miljard euro een van de grootste investeerders in Nederland. Er zijn, volgens voorstanders van CETA, ongeveer 2000 Canadese bedrijven in Nederland gevestigd, die samen goed zijn voor 6500 banen.

Teerzandolie gaat gepaard met zware vervuiling en kan met CETA belastingvrij naar de EU vervoerd worden

tar_sands_in_alberta_2008.jpg

Oliegigant trekt zich terug uit Canadese teerzanden

Het Noorse oliebedrijf Statoil trekt zich helemaal terug uit de Canadese teerzanden en…

Op de website van de Europese Commissie staat: ‘Canada is een grote markt voor Europese afzet en een land dat een grote hoeveelheid aan natuurlijke bronnen tot haar beschikking heeft.’ Hoewel de Europese Commissie niet verder uitweidt over die natuurlijke bronnen, spreekt een rapport van onder andere Milieudefensie, vooral over teerzandolie, waarvan Canada een grote producent is: ‘Canada lobbyde bij het onderhandelen over CETA met succes voor het afzwakken van de Europese Richtlijn voor Brandstofkwaliteit’. Het doel van deze richtlijn is de impact van benzine en diesel op het klimaat te beperken. Canada dreigde zelfs de onderhandelingen rond CETA te beëindigen, waarop de Europese Commissie toegaf. Teerzandolie gaat gepaard met zware vervuiling en een grote klimaatafdruk, maar kan dus met CETA belastingvrij naar de EU vervoerd worden.

3. Wat is de invloed van CETA op onze economie?

CETA dient vooral economische belangen. De extra handel kan elk jaar tussen de 600 miljoen en 1,2 miljard euro opbrengen voor Nederland. Dat klinkt als een aanzienlijk bedrag, maar relatief zou de economie, als CETA gedurende tien jaar van kracht is, in de EU met maar 0,08 procent en in Canada met 0,77 procent groeien.

Boeren kunnen bijvoorbeeld hun kazen makkelijker verkopen aan Canada. Volgens Arne Weverling (VVD) wordt door het verdrag 20 procent meer Goudse en Edammer kaas naar Canada geëxporteerd. Toch zijn er ook bezwaren, vooral rond concurrentiebeding. Canadese boeren kunnen veel goedkoper produceren dan de Nederlandse; daarom maakt de ChristenUnie zich zorgen over de concurrentiepositie van (kleine) boeren die zich inzetten voor kringlooplandbouw.

Om te concurreren met grote Canadese boeren moeten Nederlandse boeren grotere stallen bouwen, met meer dieren

Een ander heikel punt is het ‘Investment Court System’ of ICS. Met dit speciale Hof voor Investeringsgeschillen kunnen bedrijven overheden aanklagen wanneer wetgeving, over bijvoorbeeld volksgezondheid of milieu, nadelig uitpakt voor hun inkomsten. Toen CETA veel kritiek kreeg op een eerder systeem, het ‘Investor State Dispute Settlements’ (ISDS), werd het verdrag in allerijl aangepast naar ICS. Maar, ‘in essentie is er weinig veranderd’, schrijven de organisaties Foodwatch, Milieudefensie, SOMO, FNV, Vrijschrift en Transnational Institute in een gezamenlijk rapport. Uruguay kreeg met een vergelijkbare rechtszaak in 2018 een miljardenclaim van sigarettenfabrikant Philip Morris aan de broek toen het maatregelen doorvoerde om in het belang van de volksgezondheid roken te ontmoedigen.

4. Wat is de invloed van CETA op milieu en dierenwelzijn?

Om te concurreren met grote Canadese boeren moeten Nederlandse boeren grotere stallen bouwen, met meer dieren, schrijft Milieudefensie. Daardoor komen er meer broeikasgassen in de lucht waardoor het klimaat verder verandert. Daarnaast zijn de regels omtrent pesticiden in Canada een stuk minder strak dan in de EU. Het centrum voor Internationaal Milieurecht (CIEL) telde veertig bestrijdingsmiddelen die in Canada gebruikt worden en in de EU verboden zijn. Onder die stoffen pesticiden die dodelijke gevolgen hebben voor bijen. Ook op het gebied van dierenwelzijn doet de EU het beter dan Canada. Er bestaat in Canada geen wetgeving die dieren in de vee-industrie bescherming biedt, er is alleen een gedragscode waar boeren zich vrijwillig aan kunnen houden.  

5. Welke partijen zijn voor, en welke tegen?

Alleen de coalitiepartijen VVD, CDA en D66 zijn uitgesproken voor. De ChristenUnie twijfelt nog, maar lijkt ook voor te gaan stemmen. Felle tegenstanders zijn de SP, PvdA, GroenLinks, Partij voor de Dieren, en ook de SGP, FvD en PVV. Ze zijn kritisch op het Investment Court System of op de negatieve gevolgen voor milieu, voedselveiligheid en dierenwelzijn. ‘Als de PVV zij aan zij staat met de extreemlinkse activisten van Milieudefensie, dan weet je dat het goed mis is’, zei PVV-Kamerlid Danai van Weerdenburg.

In 2016 was toenmalig PvdA-minister van Buitenlandse Handel Lilianne Ploumen nog voorstander van de wet, maar zegt nu: ‘Onze fractie gaat tegen stemmen, want we vinden het ontzettend jammer dat in het verdrag multinationals wel een plek aan tafel hebben en de vakbonden en milieuorganisaties niet.’ Naar verwachting stemt de Tweede Kamer volgende week over de ratificatie. Met steun van de ChristenUnie ziet het ernaar uit dat de Kamer voor zal stemmen.

29116068703_14800d78bf_b.jpg

Eindstrijd rond CETA-verdrag, maar controverse blijft

Een toegevoegde verklaring over standaarden voor milieu en arbeid, zou de laatste nog…

grocery-store-2119702_1920

Waarom krijgen boeren geen eerlijke prijs?

Volgens boeren ligt het aan internationale handelsverdragen. Maar is dat het enige?

Birk1

Over de auteur

Redactiestagiair

Birk Heijkants (1997) studeert Journalistiek in Utrecht. Hij schrijft graag over een duurzame en eerlijke voedselketen.
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief