Antiracistisch ben je niet alleen als Black Lives Matter in het nieuws is of als je op Instagram een zwart beeld deelt op #blackouttuesday. Antiracistisch ben je 24 uur per dag, 365 dagen per jaar. Nu er een doorbraak lijkt te zijn in het racisme-debat, vragen veel witte mensen zich af hoe zij zich effectief kunnen inzetten tegen racisme. Wat zijn de do’s en don’ts voor bondgenoten?

Weet waar je het over hebt

Een belangrijke eerste stap is: weet waar je het over hebt. #Educateyourself, zeggen anti-racismeactivisten niet voor niets op sociale media. Voelt dat als huiswerk? Misschien moet je het inderdaad zo zien: vervelend, maar wel heel hard nodig. De inmiddels populaire website Wit Huiswerk deelt een verzameling bronnen die specifiek zijn bedoeld voor witte mensen die zich in de strijd tegen racisme willen verdiepen. Je vindt er artikelen, boeken, films en podcasts die je hierbij kunnen helpen.

Anne van der Ven, de initiatiefnemer van Wit Huiswerk, hoopt ‘mensen niet alleen aan te zetten om hun huiswerk te doen, maar ook te inspireren om actie te ondernemen’. Zij geeft al een aantal tips aan bondgenoten die niet stil willen blijven zitten. Vul om te beginnen de ‘Anti-Racism checklist for Whites’ in. De checklist geeft je een idee van wat het inhoudt om een bondgenoot te zijn en waar jij je antiracisme wel of niet al in de praktijk brengt. Herken je racisme terwijl het gebeurt? Luister je aandachtig naar mensen uit gemarginaliseerde groepen? Leer je voortdurend bij over racisme? En bespreek je racisme met zowel mensen van kleur als witte mensen?

Wit Huiswerk is geïnspireerd door Engelstalige versies zoals Resources for White People to Learn and Talk About Race and Racism en Anti-racism resources waar je Engelstalige artikelen, boeken en tv-series kan vinden over onderwerpen rondom racisme en wit privilege. Op die laatste website staat ook een overzicht van organisaties die zich inzetten voor de strijd tegen racisme, zowel internationale organisaties als organisaties die in Nederland actief zijn. Je kunt deze organisaties steunen door geld of tijd te doneren.

Denk aan Stichting Nederland wordt Beter die zich inzet voor meer kennis over de gevolgen van het koloniale en slavernijverleden van Nederland, de activistische gemeenschap Black Queer Trans Resistance NL die racisme, trans- en homofobie tegengaat of The Black Archives: een historisch archief waar mensen terecht kunnen voor gesprekken, activiteiten en boeken vanuit zwarte en andere perspectieven die elders vaak onderbelicht blijven. Wil je je steun betuigen aan Kick Out Zwarte Piet? Dan zou je alvast de open brief kunnen ondertekenen waarmee je laat zien dat je tegen het personage Zwarte Piet bent.

'Het wordt tijd dat witte mensen hun privileges óók gaan inzetten tijdens demonstraties’

Caitlin Schaap (30) is actief bij de landelijke coördinatie van Kick Out Zwarte Piet en medeorganisator van de antiracismedemonstraties in Amsterdam en Rotterdam afgelopen week.

Schermafbeelding 2020-06-05 om 17.43.59
Beeld door: Wassila Photography

“Ga als bondgenoot tijdens een antiracismedemonstratie niet vooraan bij het podium staan, maar stel je achterin op. Het is belangrijk dat zwarte mensen zich kunnen herkennen in de stemmen van sprekers die op het podium staan. Zij verdienen het om vooraan te staan zodat zij het goed kunnen zien en horen. Tijdens de coronacrisis is dat lastiger te organiseren, dus witte mensen kunnen daar zelf een actieve rol in spelen wanneer zij hun support komen tonen. Zo help je de organisatie en zorg je dat zwarte demonstranten zich gezien voelen.

Witte mensen kunnen als beschermingsschild optreden als er dreiging is vanuit de politie of extreemrechts

Het wordt tijd dat witte mensen hun privileges óók gaan inzetten tijdens demonstraties. Dus naast het naar achteren stappen, kunnen witte mensen ook als beschermingsschild optreden als er dreiging is vanuit de politie of extreemrechts. Het is gebruikelijk dat witte mensen deze rol op zich nemen bij demonstraties. Dus zie je dat de autoriteiten zich naar zwarte mensen toe bewegen, werp je op als schild en leg andere bondgenoten uit waarom je dat doet en spoor ze aan om het ook te doen.

Aan alle witte mensen die aanwezig zijn bij een antiracismedemonstratie en zeggen dat ze écht willen gaan staan tegen institutioneel racisme: dit is hét moment om je daar op ieder moment over uit te spreken. Doe onderzoek naar wat racisme is en wat het betekent om een bondgenoot te zijn en vraag niet om uitleg bij de mensen die zelf racisme ondervinden. Het is niet het huiswerk van zwarte mensen, maar van witte mensen. Investeer tijd in dit onderwerp, spreek andere witte mensen erop aan en kijk nooit weg.”

Laat van je horen, maar druk anderen niet weg

Ook op social media vind je allerlei tips om je als wit persoon in te zetten tegen racisme. Zo deelde de Britse journalist Mireille Cassandra Harper 10 Steps to Non-Optical Allyship waarin zij tien stappen noemt die jij als bondgenoot kunt zetten. Vermijd bijvoorbeeld het delen van beelden waarin zwarte mensen worden mishandeld of gekwetst (denk aan de beelden van George Floyd!). Dit is voor veel zwarte mensen traumatisch, zegt Harper, en draagt bij aan de ontmenselijking van zwarte mensen.

Op 75 Things White People Can Do for Racial Justice vind je ook allerlei praktische tips zoals nummer 40: ‘Zwijg niet over die racistische grap. Stilte is steun.’ Maakt een collega een racistische grap? Laat van je horen! Spreek je altijd uit tegen racisme, ook op verjaardagen of binnen je witte vriendengroep. Ga met familie, vrienden, buren of kennissen in gesprek over racisme en wit privilege.

'Je zou ons de juridische bondgenoot kunnen noemen'

Jelle Klaas (39), advocaat bij The Public Interest Litigation Project, staat activisten, gemarginaliseerde groepen en ngo’s kosteloos juridisch bij.

Jelle Klaas

“Je zou ons de juridische bondgenoot in de strijd tegen mensenrechtenschendingen kunnen noemen. Wij zijn onderdeel van het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM) en geven juridisch advies of juridische bijstand. Soms gaat het om rapporten schrijven, dan weer om procederen en soms zelfs om wetswijzigingen. Zo stonden wij de woonwagengemeenschap bij in hun strijd tegen beleid dat erop gericht was het woonwagenbestaan langzaam te laten uitsterven.

Nu zijn we onder andere bezig meteen zaak over het recht van kinderen op water (om te voorkomen dat bij gezinnen het water wordt afgesloten) en helpen we Afghaanse vluchtelingen, staatlozen en antiracismedemonstranten. We zijn als juridische waarnemers ook aanwezig bij demonstraties omdat we ons zorgen maken over hoe autoriteiten omgaan met demonstranten. Wij zijn niet leidend: onze cliënten bepalen hun verhaal, wij kunnen helpen het juridisch in te kaderen. Wij staan niet voor, maar naast hen.”

Hoe reageer ik op een racistische grap?

Vind je het moeilijk om iemand aan te spreken of te verbeteren wanneer diegene een racistische opmerking op grap maakt? Met de juiste aanpak maak je het eenvoudiger, voor jezelf én voor degene die je op zijn/haar gedrag aanspreekt.

In de nieuwste aflevering van de podcastserie Damn, Honey adviseert politica Sylvana Simons om een vraag te stellen waarmee je de ander bewust kan maken van wat hij of zij zegt of doet. Zo kun je de volgende keer als iemand in je omgeving het woord ‘blank’ gebruikt vragen of diegene zich bewust is van de koloniale betekenis van het woord. Volgens Simons is dit minder confronterend dan gelijk een statement te maken, en bovendien prikkel je met een vraag ook de nieuwsgierigheid van een ander om hierover na te denken.

Tegen racisme zijn is niet hetzelfde als antiracistisch zijn

Kennisplatform Integratie & Samenleving biedt online een cursus aan over racisme: ‘Effectief discriminatie aanpakken’. Antidiscriminatiebureau RADAR deelt in de cursus zijn kennis en geeft praktische voorbeelden om discriminatie en racisme te bestrijden. Ook leer je hoe je slachtoffers van discriminatie kunt ondersteunen.

Je uitspreken tegen racisme kan moeilijk zijn, en het is een extra confronterend onderwerp als je er tot nu weinig mee bezig hoefde te zijn. Laat je vooral niet ontmoedigen, want ieders steun is hard nodig. Besef dat je afzijdig houden niet hetzelfde is als steunen: tegen racisme zijn is niet hetzelfde als antiracistisch zijn. Dan nog één laatste tip: onthoud dat het in de strijd tegen racisme niet om jou gaat. In de 10 Steps to Non-Optical Allyship benadrukt ook Mireille Cassandra Harper hoe belangrijk dat is: ‘Hoe fijn het ook is dat je je kunt inleven in de situatie, dit is niet het moment om het te hebben over jouw persoonlijke ervaringen. Laat je ego thuis.’

'Mensen die racisme ervaren hebben last van verdriet, slapeloosheid en woede'

Sheila Chitanie (37), shiatsutherapeut, en geeft activisten gratis massages na heftige ervaringen.

Sheila Chitanie
Beeld door: Suze Gro de Lang

“Shiatsu helpt bij de energiebalans in je lichaam. Activisten die demonstreren maken heftige dingen mee, die deze balans kunnen verstoren. Ik zag dit toen ik met klimaatactivisten meeging naar hun blokkade van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in Groningen (waar de politie hardhandig optrad met wapenstokken en later sprak van een ‘communicatiefout’, red.). Sommigen konden niet praten, ze waren in shock. Het fijne aan shiatsu is dat het lichaamswerk is en je dus niet hoeft te praten. De aanraking helpt al.

Mensen die racisme ervaren – niet alleen bij demonstraties maar ook in het dagelijks leven – hebben last van verdriet, slapeloosheid en woede. Ik wil er juist ook voor hen zijn; als activist van kleur is het niet evident dat je emotionele huishouding op orde is, want de strijd gaat voor. Toen ik na de aanval op Kick Out Zwarte Piet naar een bijeenkomst van hen ging om mijn diensten aan te bieden, barstten sommigen direct in huilen uit. Ik zet mijn vaardigheden graag in voor mensen die niet zo snel naar mijn praktijk zouden komen.”

De portretten van Jelle Klaas en Sheila Chitanie verschenen eerder in dit artikel.

We leven in onzekere tijden door het coronavirus. Er is behoefte aan betrouwbare informatie én verdieping. We hopen dat je dit bij ons vindt en wil bijdragen aan onze onafhankelijke journalistiek.

Dit kan je doen door te doneren of je te abonneren op ons magazine. Alvast bedankt!

tim-mossholder-bo3SHP58C3g-unsplash

Hoe word ik een goede bondgenoot?

De belangrijkste les: het draait niet om jou.

DSC05675

Deze speeches schudden Nederland gisteren wakker

'Sorry dat ik zwart ben, sorry dat ik zwart denk en sorry dat ik zwart praat.'

Bewuster geworden door dit artikel?

Onze journalistiek is toegankelijk voor iedereen en dat willen we zo houden. Met een kleine bijdrage help jij ons anderen ook bewust te maken. Alvast bedankt!

Ja, ik doe graag een eenmalige donatie!
Hoeveel wil je doneren?
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Over de auteur

Redactiestagiaire

Sophie Duvekot (1996) studeert journalistiek in Utrecht en schrijft graag over duurzaamheid en cultuur.
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief