Verder lezen?

Rechtvaardige journalistiek verdient een rechtvaardige prijs.
Maak jij OneWorld mogelijk?

ja, ik word nu lid vanaf 6,- per maand

Kritische geesten worden vaak pessimistisch genoemd. Ik ook, terwijl ik durf te beweren dat ik een sfeerverhogend gezelligheidsdier ben met – zo wordt mij verteld – een aanstekelijke schaterlach. Ik denk dat velen niet snappen dat als mensen bereid zijn hoon, afkeer, en soms zelfs geweld te trotseren als ze onrecht aankaarten, zij juist de allergrootste optimisten zijn. Hun geloof in de mogelijkheid op een rechtvaardige wereld is zo groot dat ze offers willen brengen. Kortom: kritische geesten zijn hartstikke hoopvol.

Feiten zijn voor veel mensen fictie of in ieder geval facultatief geworden

Maar voor het eerst in tijden merk ik dat ik die hoop een beetje verlies. Niet alleen omdat we in deze hoek van de wereld nu ook op zwaardere tijden afstevenen vanwege hoge energierekeningen en inflatie, of omdat we de gevolgen van de klimaatcrisis steeds meer voelen – zaken die in bijvoorbeeld Azië en Afrika al dagelijks tot voedselonzekerheid en dodelijke natuurrampen leiden. Ik begin de hoop te verliezen omdat ik het gevoel krijg dat rede en ratio verdwenen zijn bij veel mensen.

Feiten – toch mijn core business als journalist en hoofdredacteur – zijn voor veel mensen fictie of in ieder geval facultatief geworden; je kunt gewoon kiezen erin te geloven, of niet. Het zelfgefabriceerde gelijk over asielzoekers, de klimaatcrisis of lhbti+ heiliger verklaren dan wetenschappelijk onderbouwde informatie is inmiddels niet alleen algemeen geaccepteerd, het wordt ook nog eens aangemoedigd door gevestigde media. Dat maakt me misschien wel het meest mismoedig; dat mijn eigen sector de ruis vergroot, om zo aandacht en dus geld te genereren. Verwarring houdt de machine draaiende; antwoorden niet. Vooral op het onderwerp migratie, asiel en statushouders regeert de onderbuik in plaats van de werkelijkheid.

Neem Het Financieele Dagblad (FD), toch een degelijke titel die het doorgaans niet van ophitsing moet hebben. In oktober schreef de krant dat ‘tientallen’ statushouders in Utrecht hun baan opzegden zodra ze een woning toegewezen kregen. De bron: een anonieme werkgever van een fastfoodketen. De gemeente Utrecht, waarbij de krant in eerste instantie niet eens wederhoor had gepleegd, sprak het bericht tegen en sprak van drie mensen, wier redenen om met het werk te stoppen bovendien zeer valide waren, zoals een andere woonplaats, verplichte inburgering of gewoon overgekwalificeerd zijn.

Maar dit ‘nieuws’ was allang viraal gegaan, ook in andere media als Algemeen Dagblad en de Volkskrant. Zelfs toen de weerlegging al bekend was, zei minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Karien van Gennip (CDA) in de Tweede Kamer alsnog dat ze het fijne van deze kwestie wilde weten – suggererend dat zij zich mag bemoeien met de keuze van individuen. En uiteraard had de VVD, onder aanvoering van Tweede Kamerlid Thierry Aartsen, er een onsmakelijk propagandafilmpje over gemaakt dat min of meer opriep tot dwangarbeid voor statushouders. Onze regerende partij voert – nog steeds – campagne met nepnieuws. En dat is blijkbaar geen nieuws.

En het FD? De krant reageerde niet op de oproepen op social media om te rectificeren en publiceerde een paar weken later gewoon een interview met de verantwoordelijk Utrechtse wethouder Rachel Streefland. Daarin stond vooral haar vaagheid centraal, niet de ophitsing van FD dat midden in een landelijk debat over Ter Apel en de spreidingswet een beschadigend stuk publiceerde over statushouders zonder hen of de gemeente te raadplegen.

Of neem de Volkskrant. De ene dag laten ze universitair hoofddocent politicologie Saskia Bonjour uitleggen waarom het asielakkoord van de zomer – dat het recht op gezinshereniging wil beperken – onwettig is. De volgende dag kan Martin Sommer in een column – de bekende ‘vrijplaats’ waar feiten soms prima plaats mogen maken voor fabels – beweren dat Nederland juist veel ruimhartiger is met gezinshereniging dan andere landen. Iets wat Bonjour een dag erna op Twitter weer moest tegenspreken. Met feiten.

We maken ons niet altijd populair in medialand, maar dat is onze taak ook niet

Ook wij debunken ons een ongeluk, ondanks de irritatie die dat opwekt. Niet zelden krijgt OneWorld, van reaguurders online, op feitelijk onderbouwde artikelen over bijvoorbeeld de onzin dat statushouders druk zouden leggen op sociale huur of de onjuistheden over zogenaamde ‘veiligelanders’, als enige reactie: ‘Niet gelezen, maar bullshit.’ Of simpelweg ‘Soros’, zinspelend op financiering door de ‘linkse’ miljardair George Soros. Het stemt treurig, want er valt haast niet tegenop te debunken.

En toch gaan we ermee door, ook zonder Soros-geld – I wish. Deden meer media dat maar, dan hoefden wij geen overuren te draaien om almaar rondzingende fabels recht te zetten. Maar er heerst onder Nederlandse media een onuitgesproken ‘don’t rock the boat’-mentaliteit: je spreekt een ander medium niet aan op tendentieuze, onjuiste of ronduit stigmatiserende berichtgeving. Het is onderdeel van de Nederlandse poldercultuur waarin het belangrijker is met elkaar ‘door één deur’ te kunnen, dan onrecht aan te kaarten. Waarin je koste wat kost niet mag ‘polariseren’ en het ‘valse midden’, ten koste van vooruitgang van gemarginaliseerde groepen, voorrang krijgt. We hoeven maar te kijken naar hoe lang het Toeslagenschandaal kon voortwoekeren. Ik maak OneWorld en mezelf met consequente mediakritiek niet erg populair in medialand, maar dat is mijn taak ook niet.

Dus ik roep iedereen op, juist in deze laatste maand van 2022, kritisch te zijn. Wijs op onjuistheden, weerleg nepnieuws en onderbuikjournalistiek, spreek media en politiek aan op misbruik van hun machtspositie, kom op voor kwetsbaren, durf impopulair te zijn, verpest de sfeer maar lekker aan die feest- of redactietafel. En schaterlach erna. Want het lucht op.

Een eerdere versie van deze column verscheen als redactioneel commentaar in OneWorld Magazine in september 2022.

StatushouderverlaatopvangIngevanMill

Overspoelen statushouders de woningmarkt? Nee.

De feiten over de huisvesting van statushouders op een rij.

CMS FORMAT veiligelanders

Asieladvocaat: ‘Onzin dat ‘veiligelanders’ crisis kunnen verlichten’

Lokale VVD-fracties willen 'kansloze' asielzoekers versneld terugsturen.

seada_redactioneel 3

Over de auteur

Hoofdredacteur

Seada Nourhussen (Gondar, Ethiopië 1978) is sinds februari 2018 hoofdredacteur van One World. Tot eind 2018 was ze columnist voor Trouw en …
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief