OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

‘Dag dokter, kunt u even naar mijn voetschimmel kijken? Alstublieft, hier is mijn geld.’
‘Maar natuurlijk, gaat u zitten. Dan stop ik die briefjes alvast in mijn beleggingspotje voor clusterbommen en teerzandolie.’
‘Ehm, dokter…?’

Oké, dit klinkt misschien wat absurdistisch, maar het is wel ongeveer wat er gebeurt als je een zorgverzekering afsluit. De zorgverzekeraar biedt jou toegang tot goede zorg en jij betaalt daar maandelijks voor. Maar denk je weleens na over wat er met jouw inleg gebeurt? Wordt het belegd in iets waar jij achter staat?

71 procent vindt het belangrijk dat zijn of haar zorgverzekeraar duurzaam belegt

Het antwoord op die vraag is sinds kort ietsje makkelijker te vinden, want vergelijkingssite Independer heeft (naar aanleiding van een eerder OneWorld-artikel) een functie ingebouwd waarmee je kunt filteren op duurzaamheid. Bij elke aanbieder staat in de zoekresultatenlijst een rijtje blaadjes (je hebt overigens wel een vergrootglas nodig om ze te spotten), die ofwel deprimerend grijs ofwel knisperend groen van kleur zijn – naar gelang het duurzame karakter van de verzekeraar.

Er is interesse in deze informatie, merkt Independer: in hun consumentenonderzoek onder 1418 respondenten gaf 71 procent aan het belangrijk te vinden dat zijn zorgverzekeraar duurzaam belegt. En 57 procent zou voor de duurzaam beleggende verzekeraar kiezen als die verzekering even duur (30 procent) of ietsje duurder (27 procent) is dan de rest.

Miljarden euro's

Maar waarom zou je eigenlijk van een verzekeraar verwachten dat-ie verantwoord belegt? Ze zijn er toch gewoon zodat jij je geen zorgen hoeft te maken over je auto, inboedel of ziektekosten? Lucienne de Bakker, projectmanager bij de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) – waar Independer zijn data vandaan haalt – denkt daar anders over: “De grootste verzekeraars staan samen voor honderden miljarden euro’s aan belegd geld. Daarmee kunnen ze verandering aanmoedigen. Europa heeft bijvoorbeeld jaarlijks al 180 miljard euro nodig om de klimaatdoelen van Parijs te halen.”

Verzekeraars hebben met hun beleggingen invloed op hoe de wereld eruitziet: blijven olie en gas dominant, of krijgen zonne- en windenergie een kapitaalinjectie? Worden oorspronkelijke bewoners om toestemming gevraagd als een bedrijf interesse heeft in de grondstoffen onder hun huizen, of worden ze simpelweg verjaagd?

Initiatieven als de VBDO-benchmark en de Eerlijke Verzekeringswijzer – een samenwerkingsverband van onder andere Oxfam Novib, Amnesty en Milieudefensie – leggen de verzekeraars langs de meetlat; hoe verantwoord beleggen ze? Omdat de laatste VBDO-benchmark (oktober 2019, en een apart rapport over klimaatverandering in november 2019) recenter is dan de laatste update van de Eerlijke Verzekeringswijzer (maart 2018, de volgende komt eind januari 2020), richt dit artikel zich vooral op die eerste.

In de benchmarkstudie, die om het jaar verschijnt, checkt VBDO in hoeverre de dertig grootste verzekeraars laten meewegen hoe sociaal en milieuvriendelijk een bedrijf is bij hun keuze om daarin te beleggen. Daarvoor stelt VBDO de verzekeraars vragen over hun beleggingsbeleid en vraagt ze om bewijsstukken die aantonen dat dat beleid in de praktijk toegepast wordt.

Een aantal grote verzekeraars is zelf lid van VBDO (net als verschillende ngo’s), wat betekent dat ze de missie van de vereniging – duurzaam beleggen mainstream maken – ondersteunen, onder meer door contributie te betalen. Ook hebben ze toegang tot informatiebijeenkomsten over duurzaam beleggen die VBDO organiseert. Dit lidmaatschap voelt wat ongemakkelijk; alsof een slager zijn eigen vlees keurt. VBDO verzekert echter dat de verzekeraarsbenchmark onafhankelijk en zonder sponsoring tot stand komt. Dat beeld lijkt bevestigd te worden door de scores van leden in de studie; die scoren niet allemaal goed. Ook is de toon van het rapport als geheel behoorlijk kritisch.

Wat is verantwoord beleggen?
Verantwoord beleggen is volgens VBDO bijvoorbeeld dat je je macht – als aandeelhouder van het bedrijf waarin je belegt – actief gebruikt door te stemmen bij vergaderingen en in gesprek te gaan met het bedrijf om positieve verandering te stimuleren, dat je niet alleen bepaalde zaken uitsluit van financiering maar vooral ook impactinvesteringen doet (waarbij niet de geldopbrengst maar positieve verandering centraal staat) en dat je let op de ESG-scores van bedrijven. Die score zegt iets over hoe een bedrijf scoort – ten opzichte van anderen in dezelfde sector – op milieu (Environment), mens en maatschappij (Social), en bestuur van het bedrijf (Governance).

De score kan wel een vertekend beeld geven. De Bakker: “Je kan bedrijven uit verschillende sectoren niet één op één met elkaar vergelijken. Zo kan Shell er dan uitkomen als een groene investering, omdat het onder de oliebedrijven hoog scoort op duurzaamheid.” VBDO let er daarom op dat een bedrijf verder kijkt dan alleen die scores. Opvallend: de meeste verzekeraars in de benchmark, afgezien van de koplopers, nemen die extra stap niet.

Koplopers en achterblijvers

Genoeg gepraat, welke zorgverzekeraar is nou een verantwoorde keuze? Allereerst goed om te beseffen: de meeste zorgverzekeraars vallen onder een moederbedrijf; dat vaak het beleggingsbeleid bepaalt. Interpolis is bijvoorbeeld onderdeel van Achmea. Niet elk moederbedrijf heeft zorgverzekeraars onder zich; het kan ook meer gericht zijn op bijvoorbeeld schade- of overlijdensverzekeringen. Als je in de laatste VBDO-studie alleen kijkt naar moederbedrijven met zorgverzekeraars onder zich, dan krijg je deze ranglijst:

Koplopers – Vergeleken met de rest goed op weg:
1. A.S.R. (Ditzo en De Amersfoortse) met 4,5 van de 5 punten.
2. Achmea (Zilveren Kruis, FBTO, Interpolis, Pro Life Zorgverzekeringen en De Friesland) én
NN Group (Nationale Nederlanden, OHRA en Delta Lloyd zorgverzekering ) met 3,5 punten.

Middenmoot – In beweging, maar nog erg in de beginfase:
3. Menzis (Menzis, Anderzorg) met 2,8 punten.
4. CZ Groep met 2,2 punten.
5. ONVZ met 2,0 punten.
6. VGZ met 1,8 punten.

Achterblijvers – Tonen geen beweging: 
7. DSW met 0,9 punten.
8. Eno Zorgverzekeraar (Salland Zorgverzekeringen, ZorgDirect en HollandZorg) met 0,3 punten.
Deze twee hebben niet op het informatieverzoek gereageerd. VBDO heeft hun cijfer bepaald op basis van de publiek beschikbare informatie.

De laatste update van de Eerlijke Verzekeringswijzer (maart 2018) geeft grofweg hetzelfde beeld van hoe de zorgverzekeraars presteren ten opzichte van elkaar. Wel valt op dat CZ, Menzis en VGZ (die in maart 2018 voor het eerst zijn meegenomen) veel onvoldoendes scoren en dat NN Group ver achterblijft op A.S.R. en Achmea (zie kader). In de ranking – specifiek gericht op klimaatverandering – die VBDO vorige maand publiceerde, is inderdaad ook te zien dat NN Group op dat thema achterblijft bij A.S.R. en Achmea.

NN Group: koploper of achterblijver?
Dat NN Group bij de algemene VBDO-benchmark een van de drie koplopers is en bij de Eerlijke Verzekeringswijzer ver achterblijft op A.S.R. en Achmea, wordt deels verklaard door een verschil in aanpak. Beide initiatieven hebben hun eigen ideeën over hoe je prestaties van verzekeraars het beste in kaart brengt. Zo benadrukt VBDO toegang te hebben tot vertrouwelijke gegevens, en zo ook dingen kunnen meewegen die een verzekeraar (nog) niet naar buiten brengt. De Eerlijke Verzekeringswijzer zegt er bijvoorbeeld extra op te letten dat de criteria die een verzekeraar hanteert voor bedrijven waarin ze beleggen, gedetailleerd genoeg zijn.

Deels ligt het verschil ook aan de timing van de publicaties. Titus Bolten, namens Amnesty betrokken bij de Eerlijke Verzekeringswijzer, zegt ‘er sterk rekening mee te houden’ dat bij hun update in januari zal blijken dat NN Group inderdaad veel verbeteringen heeft doorgevoerd. Maar of het ook een koploper zal worden, kan hij nog niet zeggen.

Wat moet je je als leek nou precies voorstellen bij het gedrag van een verzekeraar die goed bezig is? Wat doet-ie concreet wel of juist niet? Om een beeld te geven: in de Eerlijke Verzekeringswijzer is bijvoorbeeld te lezen dat A.S.R in haar mensenrechtenbeleid expliciet vrouwen en kinderen benoemt en ook eisen stelt aan het beleid dat een bedrijf heeft voor bedrijven waar mee wordt samengewerkt (dit toont wel aan hoe complex die geldstromen lopen). Ook is het bij verwerving van land en grondstoffen een eis dat oorspronkelijke bewoners worden geïnformeerd en inspraak krijgen, om landroof te voorkomen.

Op het gebied van dierenwelzijn stelt A.S.R. grenzen aan de duur van veetransport en qua natuur is er onder andere beleid over waterschaarste. Verder investeert A.S.R. meer in de recyclingindustrie dan in de mijnbouwsector en sluit ze beleggingen in teerzandolie (dubbel zoveel CO2-uitstoot als normale oliewinning) of productie en handel in controversiële wapens (zoals clustermunitie, landmijnen en kernwapens) uit.

Strijd tegen klimaatverandering: nog altijd in het beginstadium

Ondanks enkele hoge cijfers valt op dat de verzekeraarssector als geheel nog een behoorlijke weg heeft af te leggen: de dertig verzekeraars in de VBDO-studie scoren op een schaal van 0 tot 5 gemiddeld een schamele 1,56. Verantwoord beleggen is nog steeds te vrijblijvend, concludeert VBDO dan ook. Het ontbreekt vaak aan een langetermijnvisie en concrete doelstellingen om verantwoord beleggen naar een hoger plan te tillen.

Verzekeraars moeten een veel ambitieuzere rol spelen in de strijd tegen klimaatverandering

Dat blijkt ook als je kijkt naar klimaat; een thema waarvan je zou verwachten dat het inmiddels stevig op de agenda staat. Zelfs A.S.R. blijkt volgens de Eerlijke Verzekeringswijzer weliswaar niet veel in energie te beleggen, maar wát ze daarin steken, gaat opvallend genoeg grotendeels naar fossiele energie. Daarbij kwam de Eerlijke Verzekeringswijzer dit jaar met het nieuws dat de meeste grote Nederlandse verzekeraars beleggen in bedrijven die op grote schaal schaliegas winnen en plastic produceren.

Verzekeraars zouden hun verantwoordelijkheid moeten nemen en een veel ambitieuzere rol moeten spelen in de strijd tegen klimaatverandering, vindt zowel VBDO als de Eerlijke Verzekeringswijzer. De verzekeraars zelf lijken dat ook te erkennen; allemaal tekenden ze vorig jaar het Convenant Internationaal Verantwoord Beleggen in de Verzekeringssector. Daarin beloven ze zich in te zetten voor positieve impact op allerlei thema’s, waaronder klimaatverandering. “Maar dat convenant ondertekenen is nog heel erg het beginstadium”, zegt Lucienne de Bakker. “Het is vooral bedoeld om achterblijvers de eerste stap te laten zetten.”

Ook toezichthouder De Nederlansche Bank verwacht dat verzekeraars op zijn minst rekening houden met klimaatgerelateerde risico’s. Des te opvallender dat slechts dertien van de dertig door VBDO onderzochte verzekeraars het woord ‘klimaatverandering’ überhaupt noemt in hun beleggingsbeleid. En ook dan ontbreken vaak concrete doelen, los van minder CO2 uitstoten via beleggingen. “Dat is niet genoeg”, zegt De Bakker. Minder bijdragen aan klimaatverandering is niet hetzelfde als bijdragen aan de oplossing. “De volgende stap is beleggen in zaken die gebieden weerbaarder maken tegen de effecten van klimaatverandering.”

Dat soort projecten is nog niet altijd makkelijk om in te investeren, schrijft VBDO in haar klimaatrapport. Daarom roepen ze publieke en private partijen op tot samenwerking en om de waarde te gaan inzien van ‘voorkomen verlies’. Als voorbeeld wordt een project in Indonesië genoemd, waar 20 kilometer aan mangrovebos aan de kust is opgeknapt zodat het een betere buffer vormt tegen overstromingen – wat sociale en financiële schade voorkomt.

Een positieve noot: sinds Independer de duurzaamheidsscores van zorgverzekeraars toont, wordt VBDO vaker gebeld door de verzekeraars. De Bakker: “We hebben zeker meer contact. Ze willen advies om hun score te verbeteren, of geven aan dat ze volgend jaar wél mee willen doen met de studie.”

Krivec-Ales2

Hoe kies je een zorgverzekering die om het klimaat geeft?

Zo kun je ook je zorgverzekering uitkiezen

Geisje.OneWorld.straatdokters081

Geen papieren? Geen dokter

Steeds meer mensen in Nederland belanden op straat. Ze kunnen terecht bij de straatdokter.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
DSC0031_kleiner_lichter

Leonie Hosselet

Freelance journalist en eindredacteur

Leonie Hosselet is freelance journalist en eindredacteur voor onder andere OneWorld, Trouw en de Volkskrant. Ze schrijft voornamelijk over …
Profielpagina