Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 4 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Het verhaal van het Liberiaanse regenwoud en de gemeenschappen die er wonen, begint in de jaren 90 bij de burgeroorlog die de gewelddadige rebellenleider Charles Taylor aan de macht bracht. Taylor financierde zijn strijd met grootschalige illegale houtkap. Na de burgeroorlog werd er door de gekozen regering onder leiding van president Sirleaf Johnson strikter op houtkap toegezien. Dat is ook te zien in onze data-atlas, de OneWorld Remap. Maar inmiddels is er een nieuwe dreiging: boskap en dubieuze praktijken van landtoeëigening voor palmolieplantages.

Armoede uitbannen

Palmolie zit in 60 procent van onze verpakte levensmiddelen (margarine, ijs, koekjes, chips, sauzen), in zeep en in biodiesel. Een van de grootste palmoliebedrijven ter wereld, het Singaporese GAR (Golden Agri-Resources), wil haar activiteiten vanuit Azië (vooral Indonesië) uitbreiden naar West-Afrika. Het investeert daartoe in GVL (Golden Veroleum Liberia), dat belooft de armoede in Zuidoost-Liberia uit te bannen en tegelijk een bloeiend bedrijf neer te zetten. Onderdelen van GAR ontvangen volgens Milieudefensie financiering van de Rabobank en ABN AMRO.

De mooie woorden van GVL over duurzaamheid en economische voorspoed voor de bevolking contrasteren scherp met de praktijk, zegt natuurbeschermer James Otto van het Sustainable Development Institute in de hoofdstad Monrovia, via Skype. “Vanaf het begin van GVL’s activiteiten in 2011 kwamen er klachten dat de rechten van de bevolking niet werden gerespecteerd, en dat er waardevolle stukken regenwoud werden gekapt, dwars tegen GVL’s eigen Zero Deforestation-beleid in. En daar is geen verbetering in gekomen. Alle beloften over de vruchten die de gemeenschappen zouden plukken en de banen die er zouden komen, zijn papieren beloften gebleken. In Butaw, in de Sinoe-regio, kregen gezinnen een baan in het vooruitzicht gesteld als ze 6 hectare grond zouden afstaan. Er is niets van terechtgekomen.”

Klachtenpanel

Bewoners en ngo’s dienden samen officiële klachten in bij het klachtenpanel van de RSPO, de Ronde Tafel voor Duurzame Palmolie, waar GVL lid van is. Het klachtenpanel oordeelde in februari dit jaar dat GVL inderdaad niet had voldaan aan de RSPO-eis van vrije, geïnformeerde toestemming vooraf. Overeenkomsten over het afstaan van grond voor plantages waren vaak afgedwongen, zonder dat de gemeenschappen juridisch advies hadden kunnen inwinnen. En ze waren met allerlei (voornamelijk loze) beloftes tot stand gekomen. “Dat zeiden wij dus al zes jaar”, aldus Otto.

GVL-directeur presenteert nieuw duurzaamheidsplan Bron: youtu.be

In reactie op deze uitspraak besloot GVL deze week om zich “tijdelijk” uit de RSPO terug te trekken “om beter aan het nieuwe duurzaamheidsplan” te kunnen werken. Een gevaarlijke ontwikkeling, meent Otto. “Blijkbaar ziet GVL geen mogelijkheid om aan de RSPO-eisen te voldoen. Het signaal aan de gemeenschappen is dat GVL zich voortaan niet meer houdt aan de richtlijnen op het gebied van mensenrechten en bescherming van het regenwoud.” De stap van GVL verrast Otto niet. Na het panel-oordeel van februari boden ngo’s aan samen te werken met GVL om de RSPO-aanbevelingen uit te voeren – maar een reactie bleef uit. “Het ontbreekt GVL aan elke bereidheid om met ons en de gemeenschappen in gesprek te gaan. Ze hebben hun beslissing om uit de RSPO te stappen niet met ons besproken.”

Om te illustreren hoe GVL ook de eisen wat betreft de bescherming van het regenwoud met voeten treedt: “Ik hoorde gisteren dat chimpansees uit het Kabada-gebied uit het bos naar de boerderijen komen. Ze zoeken voedsel omdat hun habitat vernietigd is.”

Chimpansees komen naar de boerderijen omdat hun habitat vernietigd is

GAR, de enige investeerder, blijft achter GVL en haar nieuwe duurzaamheidsplan staan, zo laat het bedrijf in een verklaring weten. “GAR wil GVL helpen met technisch advies en technische expertise om hiaten in haar duurzaamheidspraktijk op te vullen en te zorgen dat die in lijn is met GAR’s Sociale Beleid en Duurzaamheidsbeleid.”

De terugtrekking uit de RSPO is niettemin een riskante stap van GVL. Voor westerse voedselbedrijven en financiers, zoals de Rabobank en ABN AMRO, is lidmaatschap van de RSPO dé toetssteen van duurzaamheid en een vereiste voor financiering. De Rabobank liet al aan Milieudefensie weten dat er bij de bank geen plek is voor bedrijven zonder RSPO-keurmerk. De bank zou “in gesprek gaan” met klant GAR. ABN AMRO houdt zich desgevraagd op de vlakte. “Wij kunnen geen uitspraken doen over klanten, of over al dan niet klant zijn”, meldt de bank in een verklaring. “Wel kunnen we aangeven dat ABN AMRO geen palmolie-activiteiten financiert in Liberia. Als er bij een klant – of in de keten van een klant – kwesties zijn die strijdig zijn met ons duurzaamheidsbeleid, dan spreken wij de klant daarop aan en indien dit geen effect sorteert nemen wij nadere maatregelen.”

Bron: twitter.com

Bij Rolf Schipper, die namens Milieudefensie campagne voert om de Nederlandse banken te bewegen uit de palmolie te stappen, wekt dit “vage beleidsverhaal zonder concrete actie” grote bevreemding. Weliswaar kan Milieudefensie niet bewijzen dat ABN AMRO direct activiteiten in Liberia financiert, maar de bank doet volgens recent onderzoek wel zaken met GAR. “In de keten van palmoliegigant GAR vinden schandalen plaats die compleet in strijd zijn met het duurzaamheidsbeleid van ABN AMRO: de lokale bevolking wordt geïntimideerd, en mensen moeten onder bedreiging hun land afstaan voor megaplantages voor palmolie. Dit speelt al zes jaar. ABN AMRO heeft GAR hier dus al zes jaar lang op kunnen aanspreken. Of het gebeurd is weten we niet, maar we zien in elk geval geen verbetering. Betekent dit dat ABN AMRO nadere maatregelen gaat nemen tegen GAR? Niemand weet het. En ABN AMRO wil er ook niets over zeggen.”

Voor Schipper illustreert de kwestie ook het niet-functioneren van de RSPO. “Je kunt dus blijkbaar lid worden van RSPO, en zes jaar lang tegen alle voorwaarden ingaan, zonder dat er noemenswaardige actie tegen je wordt ondernomen. Ik mis in de RSPO bovendien fundamentele discussies over waar het met de landbouwsector naartoe moet, en of er geen grens zit aan de hoeveelheid palmolie die je op duurzame wijze kunt produceren. In landen als Indonesië en Maleisië gaat de overheid striktere regels opstellen en handhaven. Liberia is nog niet zo ver. Het heeft na de burgeroorlog juist ingezet op grootschalige landbouw door buitenlandse bedrijven, en dat is geen verstandige keus.”

Nederlandse burgers moeten nog eens goed nadenken of ze hun rekening bij dit soort banken willen houden

James Otto wijst op het contract dat de Liberiaanse regering in 2010 met GVL sloot (voor 65 jaar). Dat geeft de overheid wel degelijk een wapen in handen om GVL tot de orde te roepen. “In artikel 16 staat dat GVL zich aan de principes van de RSPO moet houden. Ze hebben die voorwaarde dus geschonden.”

De nieuwe regering van president George Weah geeft hij nog het voordeel van de twijfel. “Ze hebben nog niet veel tijd gehad om zich goed in de palmoliesector te verdiepen. Weah heeft bij de aanvaarding van het presidentschap wel gezegd dat hij de rechten van de gemeenschappen wil respecteren. Wij hebben wel druk op de regering uitgeoefend. In februari hebben we al met de minister van Buitenlandse Zaken gesproken, maar we hebben daarna niks meer van ‘m gehoord.”

Otto, die begin juli in het land was, heeft daarnaast een oproep aan de Nederlandse banken en burgers. “De banken moeten hun strategie heroverwegen. Ze zetten in op palmolie, maar daarmee schaden ze het levensonderhoud van de Liberiaanse bevolking, en de plantages vernietigen de habitats van dieren als chimpansees. En de Nederlandse burgers moeten nog eens goed nadenken of ze hun rekening bij dit soort banken willen houden.”

..

cc-Mighty-Boundary-between-the-palm-oil-plantation-owned-by-Posco-Daewoos-PT-Bio-with-still-intact-forests-5-june-2016_preview

Ons grootste pensioenfonds betrokken bij kap regenwoud

Ruim 27.000 hectare tropisch regenwoud ging tegen de vlakte voor één palmolieplantage…

Bron: twitter.com

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€4 per maand)
bewlg3-0515

Hans Ariëns

Redacteur

Hans Ariëns (1960) was de adjunct-hoofdredacteur van OneWorld sinds 2015. Daarvoor oefende hij met frisse tegenzin het hoofdredacteurschap …
Profielpagina

Advertentie

banneralleppo