Jonge Darfuri’s vechten voor vrede

17-06-2010 Bron: IS Online
Jonge Darfuri
Darfur – 

Ondanks de beperkingen worden ze sterker, bereiken ze de inwoners van Darfur en proberen ze zich te op te werken tot pleitbezorgers van verandering op de langere termijn, aldus Sudan-expert Marianne Nolte.

Ooit kende Sudan een bloeiend maatschappelijk middenveld. In 1989, het jaar dat de toenmalige generaal Omar al-Bashir de macht greep, opereerde vooral in de hoofdstad Khartoum een grote variatie aan organisaties. Er waren vakbonden, beroepsorganisaties, studentenverenigingen, organisaties van jongeren, van vrouwen, religieuze groeperingen en centra voor onderzoek en training. Op het platteland waren andere groepen actief: organisaties van landbouwers en veehouders. Traditionele groepen en religieuze leiders zoals imams hadden veel invloed.
Sinds 1989 staan deze organisaties bloot aan zware druk in de steden en politieke manipulatie op het platteland. Er is veel regeringsbemoeienis met het traditionele (tribale) systeem. Tegenwoordig worden traditionele leiders veelal benoemd door de lokale autoriteiten. Het doel is uiteraard om leiders te installeren die de regering gehoorzamen en zich niet al te veel gelegen laten liggen aan de aspiraties van de eigen bevolking.

Nieuwe bloeitijd
De provincie Darfur heeft de laatste twintig jaar geen echte charismatische leiders voortgebracht die door iedereen worden erkend. Dat komt doordat de meeste leiders in Darfur denken in termen van groepsbelangen en niet de hele gemeenschap dienen. Ze hebben het conflict in feite aangemoedigd. Daarnaast heeft de regering nog tal van wettelijke hinderpalen opgeworpen (zoals jaarlijkse registratie) die het werk van ontwikkelingsorganisaties in heel Sudan en dus ook in Darfur in de weg staan.
Ondanks dit ongunstige klimaat hebben activisten enige ruimte om hun werk te verrichten. De laatste jaren zijn honderden lokale organisaties actief geworden in zowel Darfur als in Khartoum. Ze worden geleid door jonge mensen met ambitie en een grote betrokkenheid. Ze zijn academisch gevormd en waren vaak in hun studententijd al activist. Het zijn professionals, die willen dat hun land en/of provincie erop vooruit gaat. Om deze nieuwe bloeitijd van lokale organisaties beter te begrijpen, nemen we er een paar onder de loep. We zoomen daarbij in op Darfur.

Etnische boventonen
Voordat het nieuwste conflict losbarstte in Darfur, bestonden er aan bijna alle universiteiten door heel Sudan verenigingen van studenten uit deze provincie. In 2002 vormden deze verenigingen een overkoepelende organisatie, de DSA (Darfur Students Association Alliance). Daar zaten meer dan zestig organisaties in van zeer verschillende herkomst. Het doel: aandacht vragen voor de kwestie-Darfur en de nood van de studenten zelf. De DSA was een van de hoofdrolspelers in het ontluikende maatschappelijke middenveld van Darfur toen het conflict tot uitbarsting kwam in 2003. Mede dankzij de inzet van DSA werden de problemen in Darfur wereldnieuws en trokken de media en de humanitaire organisaties naar de regio. De lidorganisaties van de DSA beloofden dat hun eigen verscheidenheid nooit tot verdeeldheid zou leiden. Een opvallend standpunt in een periode dat het conflict in Darfur intenser werd en de etnische ondertonen boventonen werden. Tegen die ontwikkeling voerden de organisaties van de DSA actief campagne.
In 2004 en 2005 nam de Sudanese regering maatregelen tegen de leiders van de DSA. Ze werden herhaaldelijk opgepakt. Tegelijkertijd probeerden alle partijen in Darfur (regering, rebellen, politieke partijen) de activiteiten van de studenten te beïnvloeden voor eigen doeleinden. Tegen zo veel druk was de DSA niet opgewassen: de organisatie viel uit elkaar en stortte in 2005 volledig in.

Noodhulpverlening
Veel van de leiders uit de oude DSA zetten na 2005 kleine ontwikkelingsorganisaties op, met de idealen die ze mee hadden genomen uit hun studententijd. Het meeste internationale werk in Darfur kwam neer op noodhulpverlening en dat ging de voormalige DSA-activisten niet ver genoeg. Ze liepen over van inventieve ideeën om te voorzien in de structurele behoeften van de gemeenschappen in Darfur: conflictbemiddeling, onderwijsprojecten, beroepsonderwijs, de herintegratie van kindsoldaten, nieuwe vaardigheden (waaronder leiderschap) voor vrouwen en jongeren.
Een van de eerste voorbeelden van zo’n nieuwe organiatie was de Youth Rising Organization (YRO). De leden kwamen uit allerlei verschillende bevolkingsgroepen van Darfur en hadden elkaar ontmoet op universiteiten in de Sudanese hoofdstad. Nadat ze afgestudeerd waren, richtten ze de YRO op, met als hoofddoel studiebeurzen los te krijgen voor jonge Darfuri’s die wel hun middelbare school hadden afgemaakt maar niet in staat waren studiegeld te betalen voor de universiteit. En dat lukte ze.
De organisatie zetten ook eendaagse evenementen op voor studenten van verschillende etnische achtergrond. Het motto was ‘studentendiscussie’ en de bedoeling was het kweken van wederzijds respect. Adam Ali, de directeur van YRO, vertelt: “Met deze evenementen willen we communicatie tussen de deelnemers mogelijk maken binnen een sfeer van onderling vertrouwen, respect en tolerantie. Op deze manier kunnen de deelnemers hun eigen lokale tradities en gebruiken presenteren, hun eigen cultuur laten zien en kennis maken met de cultuur van anderen.”

Moeilijk toegankelijke gebieden
Er zijn meer interessante organisaties ontstaan in Darfur. Neem bijvoorbeeld de Darfur International Development Agency (DISA). Met internationale financiering, onder meer van Stichting Vluchteling, slaagde DISA erin een groep zeer gemotiveerde Darfuri’s naar de Amerikaanse Universiteit van Caïro te sturen voor een speciaal ontworpen leiderschapscursus. Na terugkeer vonden de meeste deelnemers betere banen en konden ze hun werk effectiever uitvoeren.
Onlangs hebben een aantal kleine lokale organisaties een nieuwe koepel opgezet, de Human Rights and Advocacy Network for Democracy (HAND). De in HAND verenigde organisaties richten zich vooral op moeilijk toegankelijke gebieden in Darfur waar internationale humanitaire organisaties niet meer kunnen werken vanwege de veiligheidssituatie. Hun motto is: ‘Help alle slachtoffers zonder te kijken naar ras, geloof, sekse of politieke richting’. De aangesloten organisaties kennen een heel verschillende achtergrond, maar wat ze gemeen hebben is dat ze veel beter op de hoogte zijn van de lokale omstandigheden dan de gevestigde hoofdstedelijke organisaties en de internationale hulporganisaties . Hun wortels en achterban liggen binnen de lokale gemeenschappen in de provincie. Toch kost het veel van de nieuwe organisaties erg veel moeite steun te krijgen van de internationale gemeenschap. Verwonderlijk is dat niet. Hun leiders zijn nog niet bedreven in het zaken doen met internationale donoren. Bovendien is de kwaliteit van het universitaire onderwijs in Sudan de laatste jaren achteruitgegaan, waardoor de veelal jonge mensen in leiderschapsposities de Engelse taal slecht beheersen en over weinig computervaardigheden beschikken. Dat breekt ze op bij het schrijven van projectvoorstellen en rapportages. Dit soort kennis moeten lokale organisaties eerst opbouwen, voordat ze kunnen samenwerken met internationale donoren. Er is inmiddels enige internationale steun voor een paar bescheiden eerste pogingen in deze richting. Dit soort programma’s moet doorgaan en worden uitgebreid.

Belangen van alle inwoners
Internationale donoren hebben nu de kans om te luisteren naar ideeën en oplossingen die door energieke jonge Darfuri’s en hun organisaties worden aangedragen. Het is van groot belang dat de internationale gemeenschap deze nieuwe leiders steun biedt in hun langdurige pogingen de provincie opnieuw op te bouwen. Ze wijzen politieke en etnische manipulaties af en laten zien dat ze willen werken voor de belangen van alle inwoners van Darfur. Hun werk zal niet alleen onmiddellijke verlichting brengen voor de bevolking, maar biedt ook de best denkbare kans op verandering op lange termijn – en de hoop dat in de toekomst crises zoals de huidige niet meer zullen plaatsvinden.

Bram Posthumus

Bram Posthumus is een freelance journalist die vanuit West-Afrika verslag...

Lees meer van deze auteur >

Reacties