Hoe moet Syrië verder zonder vluchtelingen?

27-10-2015 Bron: OneWorld
Syrische vluchtelingen in Wenen, wachtend op de trein
Syrische vluchtelingen in Wenen. Credits: Flickr/Creative Commons/Josh Zakary
In de discussies over de vluchtelingencrisis ontbreekt het Syrische perspectief, vindt René Grotenhuis. Hoe moet het land straks opgebouwd worden zonder de hoogopgeleiden die nu gevlucht zijn?
Opinie – 

De komst van flinke aantallen Syrische vluchtelingen lijkt een mooie win-win situatie te worden, van het soort waar we tuk op zijn. Allemaal worden we er beter van, althans zo lijkt de directeur van COA aan de Nederlandse samenleving te willen voorhouden. De Syrische vluchtelingen vinden opvang en bescherming, en wij krijgen er zomaar een groot aantal jonge, redelijk tot goed opgeleide mannen en vrouwen bij die van waarde kunnen zijn voor de Nederlandse economie. Met die boodschap wordt de komst van deze vluchtelingen nu onderbouwd. We moeten er niet bang voor zijn, maar vooral blij mee zijn. Onder het humanisme is al snel het economisme herkenbaar.

Wederopbouw
Maar nergens hoor ik de vraag wat deze uittocht voor de toekomst van Syrië en Irak betekent. Wat zijn de lange termijn effecten voor deze landen? Ik neem aan dat iedereen zich realiseert dat deze oorlog in Syrië niet eindeloos duurt. Dat is namelijk meestal het geval met oorlogen: ze eindigen. Dat kan korter of langer duren, maar er is geen reden te denken dat het in Syrië anders zal zijn. 

Nergens hoor ik de vraag wat deze uittocht voor de toekomst van Syrië en Irak betekent.

En dan begint de wederopbouw van Syrië, dan zijn er mensen nodig om het land weer op de been te helpen. Dan moet er weer een openbaar bestuur ingericht worden, moet er les gegeven worden en mensen in ziekenhuizen geholpen. Dan moeten er weer fabrieken ingericht worden om goederen te produceren. Wie doet dat als flinke aantallen Syriërs de begrijpelijke oversteek naar Europa heeft gemaakt en met verblijfsvergunning hier wortelen?

Onmisbaar
Het zou een interessant onderwerp van onderzoek zijn na te gaan of de grote uittocht van Bosniërs in de eerste helft van de jaren negentig en van Afghanen gedurende heel de jaren negentig invloed heeft gehad op de problematische wederopbouw en het feit dat beide landen nog steeds worstelen om hun stabiliteit te vinden. Het waren de middelbaar tot hoog opgeleiden die vertrokken en die eigenlijk hard nodig waren en zijn in de wederopbouw. Ook bij de vluchtelingen uit Syrië is een groot aantal middelbaar tot hoog opgeleide vrouwen en mannen. Dat maakt ze voor ons aantrekkelijk, voor hun eigen land na de oorlog eigenlijk onmisbaar.

Bescherming
Europa moet ruimhartig bescherming bieden aan de vluchtelingen uit Syrië en Irak en zodanig dat de dramatische beelden van wrakke bootjes en de schaamteloze verrijking van mensensmokkelaars stoppen. De terechte vraag van de vluchtelingen gaat om bescherming. Er is bij hen geen sprake van een individuele bedreiging die hen in eigen land tot bedreigde personen maakt zoals wel het geval is bij homo-activisten in Rusland of mensenrechtenverdedigers in Ethiopië. Wat als die vraag naar bescherming niet meer actueel is omdat de oorlog, vroeg of laat ten einde is? Hoe dat perspectief eruit ziet, verdient meer invalshoeken dan alleen ons eigen perspectief en de vraag of wij er op den duur beter van worden. Syrië zal deze mensen heel hard nodig hebben en de vraag is of wij wat doen en wat wij dan doen om terugkeer op den duur tot een reële keuze te maken.

Met onszelf bezig
Ongetwijfeld levert die vraag veel complicaties op: welke claim heeft Syrië op haar eigen landgenoten na vier jaar oorlog? Wie kan mensen dwingen naar hun land van herkomst terug te gaan? Hoe zit het met de vrijheid van ieder individu?
Daarvoor zijn geen simpele antwoorden, maar blijkbaar zijn we zo met onszelf bezig als het gaat om de toekomstige positie van deze vluchtelingen dat het toekomstperspectief van Syrië daarin geen plaats heeft. Ten onrechte, wat mij betreft.

René Grotenhuis

René Grotenhuis was tien jaar directeur van ontwikkelingsorganisatie Cordaid....

Lees meer van deze auteur >

Reacties