OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 4 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Twee weken geleden, toen het hele land voor apegapen lag door een historische hittegolf, waren de airconditioners niet aan te slepen. Mensen leken nog net de puf te hebben om hun muis naar de koopknop van de dichtstbijzijnde webshop te slepen. Heel stroperig Nederland zocht verkoeling.

Je komt dan al gauw op een airco uit, vooral wanneer het ouderwets luchten van de slaapkamer niet afdoende is. Elders, in warmere klimaten, zijn airconditioners het gangbare medicijn tegen oververhitting. Wie weleens heeft vertoeft in landen als China of Zuid-Korea, weet dat airco’s daar onderdeel zijn van het straatbeeld. De buitenkant van de meeste appartementencomplexen is bezaaid met roestige, ronkende boxen.

De overweging is begrijpelijk: de verkoeling die airco’s bieden zijn daar vaak een kwestie van leven of dood, met name voor verzwakte mensen. Maar we weten al jaren dat airco’s ook een bedreiging vormen voor mens en milieu, zowel direct als indirect.

Het gevaar

Airco’s geven verkoeling door warme lucht via een koudemiddel om te zetten in koele lucht. Helaas is het gebruik van deze koudemiddelen niet zonder gevolgen. Sommige zijn giftig of zeer licht ontvlambaar, andere dragen bij aan het fameuze gat in de ozonlaag. Het gebruik van de laatste soort werd aan banden gelegd dankzij het Montrealprotocol, maar het gevaar van koudemiddelen is nog niet geweken.

Inmiddels beschikken airco’s over vernieuwde synthetische koudemiddelen, die de ozonlaag niet aantasten, maar wel bijdragen aan klimaatverandering. Het meest gebruikelijke koudemiddel in airco’s, met de pakkende naam R410a, houdt 2.088 keer meer warmte vast dan CO₂. Vandaar dat zogenaamde F-gassen, zoals R410a, ‘superbroeikasgassen’ worden genoemd. Simpel gezegd zorgen broeikasgassen ervoor dat warmte gevangen blijft in de atmosfeer, waardoor de temperaturen op aarde oplopen.

Energieslurpers

Wat duurzaamheid en klimaat betreft zijn er twee dingen die je moet weten over airconditioners: (1) het zijn flinke energieslurpers, en (2) de huidige modellen maken gebruik van superbroeikasgassen, en lekken die in meer of mindere mate ook nog. Heel grof gezegd is het gebruik van airco’s daarom een vicieuze cirkel: hoe meer we gebruik maken van airco’s, hoe meer de aarde opwarmt, hoe meer verkoeling we vervolgens weer nodig hebben om normaal te kunnen functioneren.

annie-spratt-223947-unsplash
Beeld door: Annie Spratt / Unsplash

Het eerste probleem met airco’s – het hoge energieverbruik – is indirect schadelijk. Omdat het gros van onze energie uit niet-duurzame bronnen komt, zoals kolenenergie, leidt meer energieverbruik tot meer CO₂-uitstoot. Dat valt op meerdere manieren op te lossen: natuurlijk door over te stappen op hernieuwbare energievormen, zoals wind- en zonne-energie, maar ook bijvoorbeeld door airco’s zuiniger te maken.

De laksheid rondom de aanpak van energiezuinigheid kwam afgelopen jaar tijdens een lezing van klimaatwetenschapper Kevin Anderson1 ook al ter sprake. “Er valt zoveel te winnen als we door middel van strenger beleid de energiezuinigheid van elektronische producten verbeteren. De lat moet gewoon omhoog”, zei Anderson toen. Met andere woorden, een airco met energielabel A++ moet niet het beste jongetje van de klas zijn, maar de gemiddelde leerling. Dat is momenteel wereldwijd verre van het geval, volgens een rapport van het International Energy Agency (IEA).

Superbroeikasgassen

De tweede schadelijke eigenschap van airco’s – de uitstoot van superbroeikasgassen – draagt direct bij aan klimaatverandering. Het is zelfs zo’n groot probleem dat Paul Hawken, auteur van het boek Drawdown, de regulering van koudemiddelen opwerpt als de beste oplossing om klimaatverandering tegen te gaan.

In 2016 kwamen 197 landen bijeen om afspraken te maken over een mogelijke oplossing voor de schadelijke effecten van synthetische koudemiddelen. Ze kwamen tot een zogenaamde phase-down van de koudemiddelen die het meest bijdragen aan klimaatverandering. In 2030 moet het gebruik van deze middelen worden teruggebracht tot 21 procent. Tenminste, dat geldt voor ‘ontwikkelde’ landen zoals Nederland, en gebeurt via de Europese F-gassenverordening. Andere landen – zoals China en India, die logischerwijs het meest gebruik maken van airconditioning – krijgen meer tijd.

Dat betekent ook dat de koudemiddelen in airco’s die je nu op de Nederlandse markt aantreft meestal ver beneden peil zijn, maar nog wel verkocht worden. De phase-down zal er echter toe leiden dat de huidige koudemiddelen steeds minder beschikbaar en daarom steeds duurder worden. Vandaar dat fabrikanten ijverig zoeken naar alternatieven. Maar die blijken helemaal niet zo gemakkelijk te vinden.

Zorgwekkende trend

Toch is het zaak om hier nu iets aan te doen, omdat het gebruik van airco’s de komende jaren alleen maar zal toenemen. Het IEA verwacht dat aircogebruik wereldwijd in 2050 verdriedubbeld zal zijn. Anders gezegd: er komen tot die tijd elke seconde tien nieuwe airco’s bij. Met name in India zal men de komende jaren massaal airco’s aanschaffen.

Er komen tot 2050 elke seconde tien nieuwe airco’s bij

Gelukkig wordt er ook nog breder gezocht naar duurzame alternatieven. Zo bestaat bijvoorbeeld de mogelijkheid om koudenetten te creëren, door koud water van een nabije zee-, meer- of rivierbodem te gebruiken om dichtbevolkte gebieden van verkoeling te voorzien. Dit gebeurt al op kleine schaal in Rotterdam, met Maaswater. Hiermee zou het gebruik van schadelijke koudemiddelen overbodig worden in sommige gebieden.

Mocht je toch echt niet zonder airconditioner kunnen, let dan goed op het energielabel (dit wordt meestal vermeld op webshops) en zoek naar een model met een natuurlijk koudemiddel of in ieder geval met een zeer laag Global Warming Potential (GWP).2  Hou je hoofd koel: koop niet zomaar een airco.

Op de website van Milieu Centraal vind je nog meer tips over de aanschaf en het gebruik van airco’s.

  1. Lees hier ons interview met Kevin Anderson ↩︎
  2. Welk koudemiddel gebruikt wordt kun je meestal op de website van de fabrikant vinden; het GWP kun je hier vinden. ↩︎

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€4 per maand)
IMG-20170928-WA0001-04

Floyd Driehuijs

Jr. Redacteur PowerSwitch

Floyd Driehuijs (1990) schrijft vanuit een antropologische achtergrond. Extremisme, mannelijkheid, energietransitie, klimaat: zijn …
Profielpagina

Advertentie

banner Het Nieuwe Wonen