Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Waterschap en provincie. Maken die woorden iets bij je los? Gaat je hart er sneller van kloppen? Hoogstwaarschijnlijk niet. En dat is zonde, want de verkiezingen van komende woensdag zijn belangrijk voor iedereen die ook maar een beetje geeft om water, natuur, klimaatverandering en schone energie.

De provincies gaan over de indeling van ons landschap, en daarmee over jouw directe omgeving. Ze bepalen waar een nieuwe woonwijk of nieuw industrieterrein komt, of er een autoweg door een natuurgebied mag, en of een stuk grond gebruikt wordt voor landbouw of voor een windpark of zonnepanelen. Ze houden toezicht op de waterschappen, die de dijken en sluizen onderhouden, natuur in en om het water beheren, zwemwater controleren en afvalwater zuiveren.

En indirect heeft je keuze bij de verkiezingen van woensdag ook invloed op de landelijke politiek: op 27 mei bepalen de leden van de Provinciale Staten de nieuwe samenstelling van de Eerste Kamer.

Waar kun je woensdag precies over stemmen?

Om daar een indruk van te krijgen, hebben we van alle provincies één of meerdere stemwijzers gedaan. Er zijn veel verschillende: die van ProDemos, het Kieskompas van het gelijknamige onderzoeksinstituut, de Provinciekieswijzer van de regionale media en MijnStem van NU.nl. Urgenda maakte een Windkieswijzer over windenergie en Utrecht en Zuid-Holland hebben een speciale klimaatstemwijzer.

Zelfs met zo veel stemwijzers blijft het behelpen: soms is niet duidelijk waarom een partij bij ‘eens’ of ‘oneens’ is ingedeeld, sommige stellingen gaan niet over provincietaken en niet alle partijen hebben voor elke stemwijzer informatie aangeleverd. Toch geven de stemwijzers samen wel een beeld van wat er speelt in de verschillende provincies.

Dus: wat valt er te kiezen, en waar?

Zeeland

Zeeland worstelt met de kerncentrale in Borssele. Aan de ene kant heb je PvdA, SP, DENK, GroenLinks (GL) en Partij voor de Dieren (PvdD), die niet willen flirten met kernenergie als schone brandstof en de centrale zo snel mogelijk willen sluiten. Aan de andere kant staan VVD en PVV, die juist willen inzetten op meer kernenergie. Daartussenin zitten de andere partijen, die vinden dat het Rijk de verantwoordelijkheid over moet nemen of dat de centrale open moet blijven zolang deze veilig is.

Noord-Holland

In Noord-Holland vinden veel partijen elkaar in de wens om strengere normen te stellen aan de luchtkwaliteit bij industriële bedrijven, bijvoorbeeld in IJmuiden. Onder andere de ChristenUnie (CU) en de PvdA willen de normen voor schone lucht van de wereldgezondheidsorganisatie (WHO) aanhouden, die vaak strenger zijn dan de Europese. Onder andere D66 is daar niet voor en ziet meer in een combinatie van het streng naleven van de huidige milieuregels en bedrijven stimuleren om schoner te gaan produceren. En als het aan de meeste partijen ligt, verzet de provincie zich tegen verdere groei van luchthaven Schiphol. Vóór groei zijn alleen PVV, CDA, PvdA, VVD en D66, al voegt die laatste toe: “Alleen als vliegen rond Schiphol schoner en stiller wordt.”

Noord-Brabant

Ook in Noord-Brabant zijn de partijen opvallend kritisch over vliegverkeer: alle partijen, behalve PVV en DENK, vinden dat de groei van Eindhoven Airport beperkt moet worden of stellen strenge voorwaarden aan groei. De meningen zijn meer verdeeld als het gaat over strengere milieu-eisen voor veestallen; die gaan in 2020 in en moeten de gezondheid in landbouwgebieden verbeteren. Iets minder dan de helft van de partijen vindt dat die regels te snel komen, waardoor kwetsbare boeren te hard worden getroffen omdat ze in korte tijd moeten investeren.

Eerste Kamer 

Je kunt in je stem voor de Provinciale Staten ook mee laten wegen dat degenen die gekozen worden, later de leden van de Eerste Kamer kiezen. De Volkskrant maakte daar een stemchecker voor: je kunt zien wat partijen in de Eerste Kamer het afgelopen jaar hebben gestemd. Nadeel is dat je daardoor alleen een beeld krijgt van de partijen die toen al aan de macht waren. Voordeel is dat de focus ligt op wat er is gebeurd, in plaats van toekomstbeloftes. Zo leer je of word je eraan herinnerd dat de Partij voor de Dieren en de ChristenUnie vóór het boerkaverbod hebben gestemd, de PVV als enige tegen het Klimaatverdrag van Parijs was en dat alle partijen behalve de SGP achter invoering van de vrouwendienstplicht stonden.

Flevoland

Waar er bij Schiphol en Eindhoven Airport onder partijen weinig draagvlak is voor groei, zijn de meeste partijen in Flevoland juist voor het uitbreiden van Lelystad Airport. Alleen GL, Jezus Leeft en de PvdD vinden dat die beslissing moet worden teruggedraaid. De andere partijen noemen wat voorwaarden (geen nacht- en vrachtvluchten) maar benadrukken vooral de economische waarde. Over de Oostvaardersplassen zijn de partijen minder eensgezind: een deel wil dat het afschieten van edelherten stopt (PVV, SP, 50PLUS, OPA, Respect!, GL, PvdD), een ander deel vindt het noodzakelijk voor natuurbeheer (PvdA, CDA, VVD, CU, Jezus Leeft).

Limburg

In Limburg houdt het wel of niet afschieten van dieren ook de gemoederen bezig. PvdD en GL vinden dat de provincie alle jacht op wilde dieren moet verbieden, ook als ze overlast veroorzaken. Daar staan ze alleen in, want de andere partijen kiezen voor wildbeheer. Voor CO-opslag in de provincie zijn dan weer alleen D66 en de VVD warm te krijgen. De rest wijst op de mogelijke risicos en de onbekendheid van de techniek.

Groningen

Weinig animo is er in Groningen voor het SP-idee om een eigen provinciaal energiebedrijf op te richten – laat dat over aan ondernemers en coöperaties, is de reactie. Over windmolens op zee is men eensgezind: dat is prima – maar op land is een ander verhaal. Daar schieten de partijen alle kanten op: van een volmondig ‘ja, in grote parken of kleinschalig en bewoners moeten meeprofiteren’ (GL, CU, D66, PvdA) via ‘alleen op kleine schaal’ (CDA, 50Plus, Partij van het Noorden, SP) of ‘alleen met een vogelradar en niet op het Wad’ (PvdD) tot ‘NEE!’ (FvD, VVD, PVV, Groninger Belang, DENK).

Een kenniscentrum over wiet in Gelderland? Nee!

Gelderland

‘Nee!’ roepen ook vier christelijke partijen en de PVV in Gelderland tegen het idee om een kenniscentrum over wiet op te zetten. Het idee is dat de provincie zich inzet om zo’n centrum op te zetten samen met de universiteiten van Wageningen en Nijmegen, voor onderzoek naar de teelt en het medisch gebruik van wiet. Alle andere partijen zien het als een goede kans voor de provincie om koploper te worden in kennisontwikkeling op dit gebied.

Wat speelt er bij de waterschapsverkiezingen?

De 21 waterschappen hebben ook een eigen stemwijzer.
Daarbij gaat het over dilemmas als: 

Moet het waterschap
– mensen die meer water gebruiken meer laten betalen?
– zelf afvalwater zuiveren, of dat uitbesteden aan bedrijven?
– investeren in windmolens?
– meebetalen aan het regenbestendig maken van wijken?
– binnen vijf jaar een filter op alle zuiveringsinstallaties plaatsen om medicijnresten uit het afvalwater te kunnen zuiveren?
– strenger handhaven bij overlast op het water?
– bij droogte voorrang geven aan water voor de natuur, of voor de landbouw?
– ook energieleverancier worden, bijvoorbeeld met warmte uit afvalwater?

Friesland

Friesland heeft veel veenweidegebieden en kampt daar met bodemdaling en CO₂ die vrijkomt, omdat het veen verdroogt. De waterstand wordt al sinds jaar en dag laag gehouden; handig voor de landbouw, omdat de grond anders drassig wordt. Maar voor het klimaat en onze nationale lievelingsvogel de grutto is het niet goed. Waterbeheer is een taak van de waterschappen, maar de Provincie heeft als toezichthouder wel invloed. Los van de PVV zijn alle partijen ervoor om het waterpeil te verhogen, waarbij CU, Provinciaal Belang Fryslan, FNP, SGP en Natuurlijk Fryslan benadrukken dat het in samenwerking met de boeren moet gebeuren. Die laatste partij wil 10 miljard uittrekken voor een landbouwtransitierichting een nieuw perspectief op natuur en klimaat.

Overijssel

Zorgen over de grond zijn er ook in Overijssel, waar de meeste partijen vinden dat de provincie haar invloed moet gebruiken om de gaswinning te stoppen vanwege aardbevinggevaar. Of, zoals de SP het zegt: het moet hier geen klein-Groningen worden. Maar volgens VVD, CU, DENK en FvD kunnen we nog niet zonder het Overijsselse gas.

Drenthe

In Drenthe zorgt een autoweg voor verdeeldheid: het komende provinciebestuur moet een knoop doorhakken over de N34. Die verbindt de twee grootste gemeenten in het noorden: Emmen en Groningen. Sommige partijen willen hem verdubbelen, anderen vrezen voor de natuur. De oplossing? Helemaal verdubbelen, zeggen PVV, 50Plus, SGP en Sterk Lokaal. Nee, gedeeltelijk, vinden PvdA, CDA, VVD en D66. Die laatste partij wil ook een treinverbinding. Helemaal voor de trein gaan GL, CU, SP, PvdD, OPD en Senioren Belang. DENK wil de busverbinding aantrekkelijker maken.

Utrecht

Burgercollectief Utrecht Klimaatneutraal 2030 heeft de verkiezingsprogrammas van die provincie doorgespit om te checken of partijen meer doen dan alleen zéggen dat ze klimaat belangrijk vinden. Is er een duidelijke klimaatvisie? Worden er concrete doelen gesteld? Bij 50Plus, CDA, DENK, SP en SGP blijkt er een gat te zitten tussen zeggen en doen. Sommige partijen ontkrachten zelfs hun stelling dat ze klimaatproblemen serieus nemen door even verderop te ageren tegen de klimaatreligie’ (SGP) en ‘de klimaathysterici van de grachtengordel(DENK). Een interessant verschil is verder hoe gedacht wordt over biomassa: PvdA vindt het een duurzame energiebron, CU ook maar wel onder voorwaarden, PvdD en PVV zijn expliciet tegen en de rest heeft het er niet over.

Zuid-Holland

In Zuid-Holland werd een speciale klimaatwijzer gemaakt door een groep natuurorganisaties. Met als verrassend resultaat: het lijkt één grote eensgezinde groene boel daar in het Provinciehuis. Kanttekening: er is alleen gekeken naar partijen die nu al in de Provinciale Staten zitten, dus zes nieuwere partijen ontbreken. En PVV, SGP en VVD hebben geen reactie gegeven. Het enige punt waarop de rest van mening verschilt, is subsidie aan boeren die hun land aantrekkelijk maken voor weidevogels. De vraag: moet elke boer die zich hier enigszins voor inspant de subsidie blijven krijgen, of moet het gekoppeld worden aan resultaat (lees: meer weidevogels) zodat alleen de boeren die echt hun best doen worden beloond? GL, PvdD, SP en PvdA zijn voor; D66, CDA en CU zijn tegen.

kies voor water

Zo saai zijn waterschappen nu ook weer niet

Hoe je het ook wendt of keert, de begrippen 'sexy' en 'vernieuwend'…

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
DSC0031_kleiner_lichter

Leonie Hosselet

Freelance journalist en eindredacteur

Leonie Hosselet is freelance journalist en eindredacteur voor onder andere OneWorld, Trouw en de Volkskrant. Ze schrijft voornamelijk over …
Profielpagina