Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Een ruk naar rechts: het lijkt tegenwoordig een verplicht ritueel tijdens Nederlandse verkiezingen. Zo ook gisteren, toen men in Nederland voor de Provinciale Staten en Waterschappen kon stemmen. De grote winnaar was een partij zonder verkiezingsprogramma, met kandidaten die veelal buiten de provincie wonen waarin ze verkiesbaar zijn: Forum voor Democratie.

FvD-fans vierden de overwinningsspeech van hun grote leider, waarin hij de ‘Boreale’ (lees: witte) beschaving heilig verklaarde, immigratie tot de vijand, en universiteiten, media en eigenlijk de gehele politiek als verraders neerzette. ‘He has gone full race realism with a million people watching’, schreven Thierry Baudets meest neonazistische supporters op internetforum 4chan. Oftewel: hij stond rassenleer voor een miljoenenpubliek te verkondigen.

Bron: twitter.com

Elders heerste vooral verbazing, maar waarom eigenlijk? Al sinds ver voor zijn aanwezigheid in de Tweede Kamer lijken veel media geobsedeerd met de uitlatingen van Baudet. Of de bedoeling nou is om hem te confronteren, te bekritiseren, een podium te geven of zijn achterban te onderzoeken: de man was niet van televisie of uit de kranten weg te slaan, en bouwt al sinds het begin van zijn partij aan een grote aanwezigheid op social media, YouTube en online forums.

Iedere absurde en abjecte bewering die uit zijn mond kwam genereerde alleen maar meer aandacht — net als Pim Fortuyn in 2002 en Geert Wilders in 2006. Maar Fortuyn werd vermoord, en Wilders lijkt aan het einde van zijn Latijn: wat hij zegt is bijna ouderwets geworden, we zien liever een fris gezicht die dezelfde dingen in wat meer pretentieuze bewoordingen zegt, zoals onderzoekster Flavia Dzodan in 2017 al opmerkte. Vandaar dat Jort Kelder bij Buitenhof afgelopen weekend zijn maatje Baudet een solo-interview aanbood, en Jesse Klaver niet: “Klaver alleen is volgens ons ook geen garantie op nieuwe inzichten of vergezichten.”

Bron: twitter.com

Slechte publiciteit bestaat niet

Dit soort media-aandacht komt neer op gratis reclame. There’s no such thing as bad publicity immers, en door Baudets uitspraken constant te belichten wordt hij ook een van de voornaamste namen in de oppositie. Zielsverwant Donald Trump maakte gretig gebruik van dit soort reclame: onderzoeksfirma mediaQuant becijferde dat de man 5 miljard dollar aan onbetaalde media-aandacht kreeg gedurende de presidentiële verkiezingen, tegenover 3 miljard dollar voor Hillary Clinton. Ook in de politicologie is er bewijs dat dit soort aandacht tot politieke winst leidt. Om socioloog Tom van der Meer te citeren:

‘Een politiek bandwagon effect betekent dat burgers hun beleids- of partijvoorkeuren of hun politieke gedrag aanpassen, om maar te horen bij die van de grootste, de populairste, en/of de snelst groeiende groep volgens de peilingen.’

Dit is natuurlijk logisch: als je het gevoel hebt dat jouw stem bij een marginaal clubje zonder invloed terechtkomt zal je er minder snel op stemmen dan wanneer je denkt dat die club wel wat invloed kan krijgen. Jezus Leeft komt nooit ver in al die verkiezingen waaraan ze mee doen. Dit verklaart ook waarom andere kleine partijen steeds klein blijven: Partij van de Dieren kan niet bepaald op zo veel aandacht rekenen, bijvoorbeeld.

Toch gaat dit niet alleen over media-aandacht; ook inhoudelijk is er sprake van een verschuiving waarvan Baudet heeft geprofiteerd. In de jaren negentig hadden Baudets vele racistische uitspraken hem misschien gediskwalificeerd, maar tegenwoordig liggen ze simpelweg in het verlengde van veel mainstream opvattingen. VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff belichaamt die politiek misschien wel het duidelijkst: hard schreeuwen, uithalen naar migranten en vluchtelingen, discriminerende en onhaalbare beleidsvoorstellen doen, en steigeren als je kritiek krijgt. Maar ook het CDA houdt wel van wat racistische hondenfluitjes op z’n tijd, en Mark Rutte probeerde het rechtse populisme nog naar zich toe trekken door de PVV “het verkeerde soort populisme” te noemen—zíjn populisme was natuurlijk veel beter.

Harder stellingnemen

Vandaar dat Forum voor Democratie haar kiezers vooral van andere rechtse partijen weghaalt. Volgens een eerste peiling van Ipsos komt 75 procent van de steun voor FvD van mensen die in 2017 op PVV, VVD, CDA en FvD zelf stemden. Slechts 10 procent van de huidige FvD-stemmers stemde toen op een linkse partij. Het verhaal dat links te radicaal is en allerlei kiezers naar rechts jaagt lijkt dus op lucht gebaseerd te zijn. De winst van Forum voor Democratie is ook relatief: het mag dan wel de grootste partij in de Eerste Kamer zijn, met 13 van de 75 zetels is dat relatief weinig in een zeer versnipperd politiek landschap. Zorgwekkender is dat er veel meer partijen zijn die in meer of mindere mate hetzelfde gedachtegoed aanhangen.

Je zou denken dat dit alles linkse partijen aan zou zetten om misschien zelf ook wat harder stelling te nemen, en minder proberen rechtse kiezers te paaien: voor FvD en eigenlijk iedereen op rechts werkt de confrontatie namelijk uitstekend, en voor links werken al die compromissen niet bepaald.

In plaats daarvan zette de SP de afgelopen maanden hard in op migratie als de schuld van van alles en nog wat, wat de partij alleen maar op een groot verlies in deze verkiezingen kwam te staan. GroenLinks is ondertussen nog steeds vooral lief: Jesse Klaver maande zijn publiek om vooral beleefd te zijn en Baudet te feliciteren met zijn winst. Waar Baudet woede en emotie cultiveert en naar zijn eigen politiek kanaliseert, probeert Klaver het tij te stemmen met zalvende woorden. De Partij van de Dieren blijft ondertussen angstvallig weg van thema’s als racisme en discriminatie, en doet er soms ook aan mee: zo namen ze in de Amsterdamse gemeenteraad gretig van de mogelijkheid gebruik om Sylvana Simons te beschimpen, en is het geen toeval dat Paul Cliteur een aantal jaar geleden voor hen op de kieslijst stond, terwijl hij het wetenschappelijk bureau van Forum voor Democratie runt.

Aandacht en duidelijke stellingname loont. Ook voor links

Waar Nederlands extreemrechts zich confronterend en ideologisch hard opstelt, blijkt dat dus nogal moeilijk voor Nederlands links. Als ze niet van het succes van rechts leren, kunnen ze misschien naar het succes van buitenlands links kijken. Zo is de Amerikaanse Alexandria Ocasio-Cortez het meest in het oog springende voorbeeld. Een initieel marginale politica die met een grassroots campagne, compromisloze politieke standpunten en veel online en offline media-aandacht tot het jongste vrouwelijke lid van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden én een wereldwijd bekend fenomeen is uitgegroeid. Aandacht en duidelijke stellingname loont. Ook voor links.

elijah-o-donnell-603766-unsplash

De verrechtsing van de media

Journalisten vertellen wat er allemaal mis gaat door de verrechtsing op de redactie.

media

Media en de schietpartij in Utrecht: misselijkmakende hijgerigheid

Anonieme bronnen en wilde speculaties, alles om de kijkers vast te houden.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
Sander-Philipse

Sander Philipse

Sander Philipse schrijft normaal gesproken over American Football maar vindt progressieve zaken ook belangrijk.
Profielpagina

Advertentie

wca2019_600x500_v4 (002)