Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Thierry Baudet wil ‘linkse vooringenomenheid’ in het onderwijs aan de kaak stellen. Schoolboeken en leermethoden moeten anders en het Forum voor Democratie (FvD) riep een meldpunt voor ‘linkse indoctrinatie’ in het leven.

Een en ander leverde Baudet in Nederland een golf van kritiek op, maar wereldwijd is hij nauwelijks een afwijking. Ook in bijvoorbeeld Brazilië, Hongarije, India en Polen heeft nieuw rechts de aanval  op het onderwijs ingezet.

Vooral de overeenkomst met Brazilië is opvallend. Al in 2004 werd daar de ESP (Escolha Sem Partido, oftewel Onpartijdig Onderwijs) gelanceerd. Ook de ESP creëerde een meldpunt waar studenten zich kunnen beklagen over ‘linkse indoctrinatie’ en ‘genderideologie’.

Verder wil de ESP dat een leraar bij wet verboden wordt te eenzijdig een bepaalde ideologische, morele of politieke mening te promoten. Tot een wet is het nog niet gekomen, maar met de verkiezing van Jair Bolsonaro tot president staat het Braziliaanse onderwijs meer dan ooit onder druk.

Cultuurmarxisme

De 64-jarige oud-officier Bolsonaro steunt de ESP. Bovendien, zoals Baudet een mentor heeft in de Leidse hoogleraar Paul Cliteur, zo wordt Bolsonaro beïnvloed door de omstreden auteur Olavo do Carvalho. Zowel Cliteur als Carvalho schreven uitgebreid over het zogenaamde cultuurmarxisme 1.

Volgens voormalig astroloog Carvalho hebben de cultuurmarxisten sinds 1968 onderwijs, media en culturele instellingen overgenomen met als doel het vernietigen van alle private eigendom en het omverwerpen van de westerse beschaving. Voor eenieder die bekend is met de ideeën van Cliteur en Baudet zal dat herkenbaar klinken.

Volgens Carvalho hebben de cultuurmarxisten onderwijs, media en culturele instellingen overgenomen

“Ik hoorde een paar jaar geleden voor het eerst van Olavo do Carvalho, maar nam hem nooit serieus”, zegt Eduardo Vilar Bonaldi, docent sociologie en politieke wetenschappen aan de Universiteit van Santa Catarina. “Ik vond hem maar een clown.”

“Maar toen hij twee ministers benoemde, moest ik hem wel serieus nemen”, vervolgt hij. “Qua stijl en inhoud is de invloed van conservatief Amerika onmiskenbaar: Carvalho is in wezen het gezicht van de Tea Party in Brazilië.”

Op voorspraak van Carvalho benoemde Bolsonaro twee van diens volgelingen, Ernesto Araújo en Ricardo Vélez Rodríguez, tot respectievelijk minister van buitenlandse zaken en onderwijs. Laatstgenoemde, een 76-jarige theoloog, begon zo enthousiast ‘foute’ ambtenaren te ontslaan dat zijn positie binnen drie maanden onhoudbaar was.

Een miljard bezuinigen

Poster met oproep voor demonstratie. Vertaald: kennis vernietigt mythen. Iedereen voor onderwijs.

Prompt benoemde Bolsonaro in april weer een Carvalho-volgeling tot minister van onderwijs: Abraham Weintraub. Zoals zijn voorganger heeft de 47-jarige econoom geen enkele ervaring op het gebied van beleid. Zijn belangrijkste taak naar eigen zeggen: ‘het overwinnen van het cultuurmarxisme in het onderwijs’.

Ook hij ging voortvarend van start. Op 30 april kondigde hij een bezuiniging van 30 procent aan voor drie universiteiten  die volgens hem alleen maar ‘ophef’ veroorzaakten. Als voorbeeld noemde hij het toestaan van een manifestatie van de ‘landloze boerenbeweging’ MST (Movimento dos trabalhadores rurais Sem Terra) op de campus.

De bezuinigingen zijn in werkelijkheid een middel om de strijd aan te gaan met de vermeende ideologische vooringenomenheid

Later werd de maatregel uitgebreid naar alle hogere onderwijsinstellingen, ditmaal onder het mom van bezuinigingen. Ook op het gebied van studiebeurzen, wetenschappelijk onderzoek en middelbaar onderwijs wordt flink gesneden. Al met al wil de regering meer dan een miljard bezuinigen.

Demonstraties tegen de bezuiniging Beeld door: Peter Speetjens

Bonaldi is ervan overtuigd dat de bezuinigingen in werkelijkheid een middel zijn om ‘de strijd aan te gaan met de vermeende ideologische vooringenomenheid in wetenschap en onderwijs’.

De plannen leidden tot massale demonstraties. Miljoenen mensen in het hele land gingen de straat op. Hoewel Bolsonaro pas zes maanden op het rode pluche zit, wankelde zijn troon al zodanig dat ook zijn aanhangers de straat op gingen.

Hindoestan

Overeenkomstig met de rechtse oproep tot herziening van het onderwijs in Nederland en Brazilië, woedt ook in India een felle ideologische strijd rond onderwijs.

Volgens premier Narendra Modi en diens hindoe-nationalistische Bharatiya Janata Partij (BJP) is India eigenlijk Hindoestan: het natuurlijk thuisland der hindoes, directe afstammelingen van de Ariërs, de eerste en oorspronkelijke bewoners van het land. 2

Het herschrijven van de geschiedenisboekjes in overeenstemming met haar visie op India als ‘Hindoestan’ was van begin af aan dan ook prioriteit voor de BJP. Ook werden op tal van beleidsfuncties gelijkgestemden geïntroduceerd.

“Elke nationalistische beweging behoeft een culturele fundering”, legt India’s beroemdste historicus Romila Thapar uit. “Daarom speelt de geschiedenis zo’n belangrijke rol in het betoog van alle nationalisten. Zij ontlenen hun legitimiteit aan het verleden. Zij construeren een identiteit op basis van het verleden.”

Hongarije

Dichter bij huis is Hongarije een goed voorbeeld van hoe een rechts conservatieve partij tracht onderwijs naar haar hand te zetten. Zodra Viktor Orbáns Fidesz Partij in 2010 de verkiezingen won, werd onderwijshervorming een prioriteit.

Leerboeken werden herschreven. Volgens de regering om ‘onjuistheden’ te corrigeren. Volgens critici was het doel slechts om het onderwijs te spiegelen aan het christelijk nationalistisch ideaal dat Orbán nastreeft.

Verder werd de Central European University – gefinancierd door George Soros – gedwongen haar deuren te sluiten. En genderstudies werd afgeschaft, volgens de Hongaarse regering is het namelijk geen studie maar een ideologie.

‘De regering is van mening dat mensen worden geboren als man of vrouw’, zei een woordvoerder vorig jaar oktober. ‘Wij vinden het niet acceptabel om te praten over sociaal geconstrueerde ‘genders’, in plaats van biologische seksen.’

Polen

Ook in Polen ligt genderstudies onder vuur sinds de conservatieve Recht en Rechtvaardigheid Partij (de PiS) de verkiezingen wist te winnen. Volgens Human Rights Watch zien de regering en katholieke kerk feminisme en homoseksualiteit als een gevaar voor de traditionele hoekstenen van de samenleving: huwelijk en gezin.

Masculiene autoriteit en het promoten van de nucleaire familie die zich houdt aan de binaire genderrollen zijn centrale dogma’s voor extreemrechts, volgens The Atlantic-journalist Eliza Apperly.

Ze legt uit dat daartegenover staat hoe genderstudies een fluïde begrip van zelf en maatschappij bevorderen. Met name door gender te begrijpen als iets dat gevormd en geïnterpreteerd wordt door een gegeven sociale norm in plaats van een biologisch feit. Door traditionele concepten zoals identiteit en seksualiteit te bevragen destabiliseert genderstudies het extreemrechtse narratief van een oorspronkelijke ‘wij’ versus een vreemde ‘zij’.

‘Onpartijdig onderwijs’

In Brazilië ligt genderstudies net zozeer onder vuur. Toen de Amerikaanse professor Judith Butler vorig jaar voor een lezing arriveerde werd ze op het vliegveld verwelkomd door een groep boze extreemrechtse christenen die een pop met haar aangezicht verbrandden.

De ESP is van mening dat de termen gender en seksuele diversiteit in zijn geheel uit het Braziliaanse onderwijs moeten verdwijnen. Volgens de door deze evangelische protestanten misbruikte argumentatie moet – in het kader van ‘onpartijdig onderwijs’ – respect voor de morele, seksuele en religieuze overtuiging van de leerling en zijn of haar familie zwaarder wegen dan wat de school belangrijk acht.

De American Association of University Professors (AAUP) sprak zich vorig jaar scherp uit tegen de ontwikkelingen in landen als Brazilië, Polen en Hongarije, die in strijd zijn met de wetenschappelijke consensus dat gender variabel is. Restricties zoals in Hongarije zijn bovendien in strijd met de academische vrijheid.

Politici en religieuze fundamentalisten zijn geen wetenschappers of academici, volgens het AAUP. ‘Hun motieven zijn ideologisch. Zij zijn het die ‘gender-ideologie’ beoefenen door te trachten de inzichten van bekwame academici met voeten te treden.’

Dat begint met het stoppen van linkse indoctrinatie en het snoeien in overdreven regelzucht, schrijft Baudet

Op 4 juli jongstleden publiceerde Baudet het zomermanifest ‘FvD als brede liberaal-conservatieve beweging!’, waarin ook het ‘verbeteren’ van het onderwijs weer ter sprake kwam.

‘Uiteraard begint dat met het stoppen van linkse indoctrinatie, het keren van de uitstroom van goede docenten en het snoeien in overdreven regelzucht’, schrijft Baudet. ‘Maar op termijn moet je ook nadenken over de inhoud van het curriculum: wat willen we nu eigenlijk dat leerlingen leren?’

Gezien de ontwikkelingen in landen als Brazilië, India en Hongarije – waar geschiedenis en genderstudies onder enorme druk staan – moeten we eerst eens goed nadenken voordat we politici onderwijs onder handen laten nemen.

EleNao

De Trump van de tropen

Waarom is de extreemrechtse Jair Bolsonaro zo populair in Brazilië?

elijah-o-donnell-603766-unsplash

De verrechtsing van de media

Journalisten vertellen wat er allemaal mis gaat door de verrechtsing op de redactie.

  1. Cultuurmarxisme is een (vaak antisemitische) complottheorie: ‘Cultuurmarxisten zouden onze instituties proberen te infiltreren en de westerse beschaving willen vernietigen’. ↩︎
  2. Dit is om tal van redenen een problematische stelling. Zo komen de eerste Ariërs vermoedelijk uit de steppen ten zuiden van Rusland, is de veel oudere Harrapa-beschaving niet Arisch van aard en wonen er al eeuwenlang christenen en moslims in India. ↩︎

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
peter

Peter Speetjens

Na twintig jaar India en het Midden-Oosten woont en werkt journalist Peter Speetjens sinds 2016 in São Paulo.
Profielpagina