OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 4 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Wanneer een gezin met minderjarige kinderen niet in aanmerking komt voor asiel en ze daarom uit het asielzoekerscentrum moeten vertrekken, komen ze terecht in een gezinslocatie. Maar kinderen in gezinslocaties voelen zich onveiliger dan kinderen in asielzoekerscentra, volgt uit het nieuwste rapport van Werkgroep Kind in AZC.

Volgens meerdere rapporten van de Werkgroep schendt Nederland kinderrechten. In hun nieuwste rapport uit mei 2018 doet de werkgroep onderzoek naar leefomstandigheden van kinderen in de asielopvang. Ze interviewde hiervoor ouders, kinderen, jongeren, professionals en vrijwilligers.

Tot 2011 kon het voorkomen dat een gezin in afwachting van hun uitzetting op straat terecht kwam.

Nederland dacht er na 2011 vanaf te zijn, het schenden van kinderrechten. In dat jaar werd Nederland op de vingers getikt omdat ze actief het Kinderrechtenverdrag schonden. Tot 2011 kon het namelijk voorkomen dat een gezin in afwachting van hun uitzetting op straat terecht kwam. Zij moesten het asielzoekerscentrum (azc) verlaten als ze geen recht hadden op asiel; meestal duurde het een tijd voordat de uitzetting plaatsvond, dus belandden ze op straat. Maar kinderen mogen volgens het Kinderrechtenverdrag niet op straat slapen.

Door deze schending van kinderrechten heeft de regering in 2011 zogenaamde ‘gezinslocaties’ ingesteld, om gezinnen op te vangen die ‘uitgeprocedeerd’* zijn. Deze families slapen hier en worden in de eerste levensbehoeften voorzien. Bijkomend voordeel: dan weet de Dienst Terugkeer & Vertrek (DT&V) altijd waar deze gezinnen zijn. De bedoeling van de gezinslocaties was om het Nederlandse beleid in lijn te maken met het Verdrag inzake Rechten van het Kind van de VN. Is dat gelukt? Worden kinderrechten in Nederland niet meer geschonden?

Onveilig gevoel

Een belangrijke conclusie van het rapport: er zijn grote verschillen tussen het wonen in een azc of op een gezinslocatie. Op de laatste voelt 35% van de kinderen zich niet veilig, tegenover 10% van de kinderen in het azc. Op een gezinslocatie zegt 76% van de ouders dat het leefgeld onvoldoende is om voor het gezin te zorgen, tegenover 15% bij azc’s. Er zijn minder (speel)activiteiten en er is minder toegang tot medische zorg op gezinslocaties. Bovendien is er te weinig toegang tot geestelijke zorg, wat een ander kritisch punt is volgens 66% van de geïnterviewde professionals, gezien de traumatische ervaringen die veel gezinnen en kinderen doormaken.

Kinderrechtsdeskundige Helen Schuurmans van Unicef, die de werkgroep coördineert, concludeert: “Ieder kind in Nederland heeft dezelfde rechten, maar de kinderen in gezinslocaties krijgen nu minder kansen om zich te ontwikkelen dan andere kinderen en lijden onder hun omstandigheden. Dit is onrechtvaardig en gaat lijnrecht in tegen het VN-Kinderrechtenverdrag.”

Werkgroep Kind in azc
Werkgroep Kind in azc is een samenwerking van meerdere organisaties: Unicef, Defence for Children, Warchild, Kerk in Actie, VluchtelingenWerk, en De Vrolijkheid. Sinds 2010 publiceren zij regelmatig onderzoek naar de situatie van de 7800 kinderen (waarvan 800 zonder ouders) in azc’s, gezinslocaties en Kamp Zeist.

Politie naast je bed

Waarom veel kinderen zich niet veilig voelen in gezinslocaties komt voort uit de reële angst voor opsluiting en uitzetting. Elke ochtend tussen 6 en 8 kan er namelijk politie voor de deur staan, om het hele gezin in een gesloten busje naar Kamp Zeist te voeren. Dan heb je letterlijk vijf minuten om één koffer in te pakken, want meer mag je niet meenemen. In Zeist is de gesloten gezinsopvang: het detentiecentrum voor gezinnen waar vanuit families op een vliegveld gezet kunnen worden. Het wordt door velen ook wel een gevangenis genoemd. Mensen mogen er niet naar buiten en er staan hoge hekken met prikkeldraad omheen. Er is niet veel over bekend, maar de actiegroep AAGU uit Utrecht heeft er onderzoek naar proberen te doen en er actie tegen gevoerd. Meerdere kinderrechtenorganisaties spreken hun zorg uit.

De continue angst in de gezinslocaties beschadigt kinderen, stelt het rapport. Ze zien hun vrienden vaak verdwijnen, waardoor bindingsangst kan ontstaan. Ook hebben ze het gevoel dat ze ongewenst zijn in Nederland. Kinderrechtenadvocaat Weijsenfeld-Cerezo stelt dat het “…kinderen zeer ernstig in gevaar [brengt . …]. Kinderen zijn angstig, hebben gebrek aan levenslust en zien hun ouders machteloos.”

Isoleren van families

Organisatie Geen Kind aan de Kant, die al een tijd actie voert tegen de situatie van kinderen in gezinslocaties, ziet ook de regelmatige overplaatsingen van gezinnen als een grote moeilijkheid. Zij hebben persoonlijk contact met verschillende gezinnen in de locaties en zien vergelijkbare problemen als in het rapport staan: laag leefgeld, nauwelijks activiteiten, stress van ouders, sobere locaties (soms een kamer voor een gezin), verhuizingen en angst voor opsluiting en uitzetting en weinig privacy (veel gezinnen delen een keuken en sanitaire voorzieningen).

Een gezin dat we een keer bezochten zei bij binnenkomst: ‘Welkom in de gevangenis.’

Catherine Hooijer van Geen Kind aan de Kant vertelt aan OneWorld dat privacyschending ook op andere manieren plaatsvindt: “Wij horen regelmatig van families dat medewerkers van het Centraal Orgaan Asielzoekers (COA) hun kamer binnen komen zonder te kloppen, net als gevangenisbewakers. Vandaar dat een gezin dat we een keer bezochten bij binnenkomst zei: ‘Welkom in de gevangenis.’”

Dat kinderen vaak verhuizen en soms óp hun locatie naar school gaan zorgt ervoor dat zij geïsoleerd zijn van de Nederlandse samenleving. Volgens Hooijer is het niet uitgesloten dat dit een bewust en actief beleid is van de IND en het COA. “Als asielzoekende kinderen naar school gaan in het nabijgelegen dorp, dan valt het op als zij opeens niet meer komen. Dat kan op protest stuiten, zoals er nu bij Lili en Howick is gebeurd—en dat wil de regering natuurlijk voorkomen.”

Kinderpardon werkt niet

Hooijer: “Als Geen Kind aan de Kant richten we ons hoofdzakelijk op het bekend maken van de situatie van gezinnen in deze locaties en het detentiecentrum. Gisteren bezocht ik het Afghaans gezin Aslami, dat sinds vorige week zit opgesloten in Kamp Zeist. Naar alle waarschijnlijkheid worden zij aanstaande woensdag uitgezet, na 8 jaar in Nederland te hebben gewoond. Terwijl ze nog wachten op de uitslag van het Kinderpardon. Volgens het ministerie moeten ze dat maar in Afghanistan afwachten. Dat is absurd, want het Kinderpardon is er nu juist voor om te voorkómen dat kinderen uit hun omgeving worden getrokken. Nu weten zo weinig mensen ervan af, dat we vooral het mainstream publiek proberen aan te spreken.”

Veel mensen denken bijvoorbeeld dat het Kinderpardon ervoor zorgt dat kinderen die hier langer dan vijf jaar zijn, kunnen blijven. “Helaas werkt de praktijk anders”, vertelt Hooijer. “Door een bijzin in het pardon krijgt slechts 2 procent van de aanvragen toestemming te blijven.” Die bijzin stelt namelijk dat een gezin slechts recht heeft op het pardon als de ouders expliciet meewerken aan de uitzetting. Hooijer benadrukt: “ ‘Niet-tegenwerken’ is onvoldoende. Ouders moeten zelf actie ondernemen om hun vrijwillige terugkeer te bewerkstelligen anders voldoe je niet aan het meewerkcriterium. Paradoxaal toch? Waarom is weggaan een voorwaarde om hier te mogen blijven? Bovendien is het aanvragen van een Kinderpardon ontzettend duur (€ 770,- per persoon, red.), en moeten de kosten ook betaald worden als wordt afgewezen.”

Kortom: zorgen de gezinslocaties sinds 2011 dat alle vluchtelingenkinderen in Nederland nu beschermd worden door het Kinderrechtenverdrag? Werkgroep Kind in azc constateert dat “het ene probleem—het op straat zetten van gezinnen, zoals vóór 2011 het geval was—lijkt te zijn ingeruild voor het andere. Kinderen worden nu namelijk geïsoleerd en uitgesloten van de Nederlandse samenleving. Ook deze aanpak is in strijd met de basisrechten van kinderen.”

Op 12 september spreken Catherine Hooijer en Jaël In ’t Veld in Pakhuis de Zwijger De Vluchtroute: Onderkomen over het uitzetbeleid van Nederland.

Op 29 september organiseert Geen Kind aan de Kant een demonstratie in Katwijk, om meer aandacht te vragen voor vluchtelingenkinderen in Nederland.

*“Uitgeprocedeerd” is een dubbelzinnig woord in de context van Nederlandse asielprocedures. Vaak zijn mensen die zo worden genoemd nog niet echt uit de procedure en hebben zij nog kans op asiel. Op het moment dat de IND na een eerste asielaanvraag een negatieve uitslag geeft, hebben vluchtelingen de kans in beroep te gaan samen met een advocaat. Als de eerste rechtbank hun beroep afwijst, kunnen zij nog in hoger beroep gaan. Maar na een negatief oordeel van de eerste rechtbank, mogen zij niet meer in het azc verblijven. Ofwel worden zij al uitgezet en moeten zij in hun land van herkomst de uitslag van het hoger beroep afwachten, ofwel moeten zij als ‘illegalen’, dus zonder verblijfsdocumenten en rechten op straat leven.

daklozen

Jong, dakloos en vluchteling

Hulpverleners maken zich zorgen over het aantal jonge statushouders dat op straat belandt.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€4 per maand)
bewlg3-090303

Jaël In 't Veld

Schrijft over migratie en ongelijkheid.
Profielpagina