OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Goed nieuws uit Den Haag: het CDA in de Tweede Kamer wil het kinderpardon herzien en dan vooral het zogenaamde meewerkcriterium. Dat meewerkcriterium houdt in dat je om in aanmerking te komen voor het kinderpardon altijd moet hebben meegewerkt met de Nederlandse autoriteiten als die je wilden uitzetten. Daarmee – aldus de overheid – laat de uitgeprocedeerde asielzoeker zien dat het geen kwade opzet is dat hij of zij nog hier is, maar dat er oorzaken buiten zijn of haar schuld zijn, waardoor hij of zij niet is vertrokken.

Maar wat blijkt: daarmee is iedere per ongeluk gemiste afspraak bij de IND een bewijs voor obstructie. Zo was het toch niet bedoeld? En een andere belangrijke vraag: als de Dienst Terugkeer & Vertrek van de IND aan een uitzettingsprocedure begint, terwijl je als asielzoeker in beroep bent gegaan tegen de afwijzing van asiel en je dus nog kans maakt op asiel, kun je dan eigenlijk wel meewerken met uitzetten?

De uitzetprocedure wordt al gestart terwijl het beroep van de asielzoeker nog loopt

Het Europees Hof van Justitie zegt daarover: “Nee, dat kan niet.” In een zaak van de Togolese asielzoeker Sadikou Gnandi tegen de Belgische staat, vonniste het Hof in Luxemburg in de zomer van 2018 dat een Europees land bij de afwijzing van een asielverzoek wel meteen een terugkeerbesluit mag nemen, maar dat er zolang er een beroepsprocedure loopt, niet begonnen mag worden met de uitvoering daarvan. Dus eigenlijk zegt het Hof dat je helemaal niet hoeft mee te werken, omdat de Dienst Terugkeer & Vertrek nog helemaal niet aan de slag mag zolang er nog – of weer – een asielprocedure loopt.

Het probleem zit ‘m dus helemaal niet in het wel of niet meewerken van een man of vrouw of gezin of kind, maar om een onwettelijke actie van de overheid die iets eist dat niet mag. Dat weet het CDA in de Tweede Kamer vast ook wel, en vroeg of laat zal de Nederlandse wet zich naar de uitspraak over Gnandi moeten voegen. Meneer Gnandi is geen kind, maar een volwassen man, dus dit arrest raakt aan meer dan alleen het Nederlandse kinderpardon. Het raakt aan het hele uitzettingsbeleid van alle Europese lidstaten.

Van de tien blogs die ik ondertussen voor Movement schreef over de plek van het Europees Parlement in het asiel- en migratiedebat, gingen er toch wel erg veel over het uitzetten of terugsturen van migranten. En deze, nummer elf, ook weer. Het illustreert pijnlijk dat de focus niet ligt op hervestiging of integratie van vluchtelingen, of de ontvangst van arbeidsmigranten op onze naar werknemers smachtende arbeidsmarkt. De focus ligt op wegsturen.

En dus heb ik, zoals ik in blog negen schreef, de koe maar bij de horens gevat. Ik ben de Europarlementariër die verantwoordelijk is voor de herziening van de terugkeerrichtlijn, de Europese wet die vastlegt hoe irreguliere vreemdelingen behoren te worden uitgezet. Ik ben de rapporteur, of in andere woorden: de penvoerder van het Europees Parlement.

ali-yahya-1157269-unsplash

Vrijwillige terugkeer is de enige duurzame manier

"Het pleasen van de publieke opinie is voor onze leiders belangrijker dan het resultaat."

In het voorstel van de Europese Commissie voor een aanpassing van die terugkeerrichtlijn wordt ook een meewerkcriterium voorgesteld. Ook daar is de Gnandi-uitspraak nog niet doorgedrongen, want ook in de terugkeerrichtlijn wordt de uitzetprocedure al gestart terwijl het beroep van de asielzoeker nog loopt. De uit te zetten migrant heeft een ‘verplichting tot meewerken’, anders zwaait er wat.

Wat er dan precies zwaait, dat mogen Europese lidstaten zelf weten. Maar het zal in de meeste gevallen betekenen dat de migrant in vreemdelingendetentie komt. En als dat gebeurt, ontrolt zich vrijwel automatisch een heel onhandig scenario. De Europese Commissie heeft een soort stroomtabel ontwikkeld van het kaliber ‘Ga direct naar de gevangenis. Ga niet langs Start. U ontvangt geen 200 euro’. De voorgestelde wet maakt detentie vrijwel standaard, verlengt hem van maximaal 18 maanden naar wel 22 maanden, laat kinderen opsluiten en verbiedt daarbovenop vrijwillige terugkeer vanuit diezelfde detentie. Dan rest enkel de optie van gedwongen terugkeer, waardoor de terugkeerder automatisch een inreisverbod voor het hele Schengengebied krijgt. Dus zelfs als je een baan aangeboden krijgt in Europa of je Europese geliefde wil met je trouwen, dan nog kom je er niet meer in.

Terwijl je nog in beroep bent, moet je een nieuw paspoort aan te vragen bij het land waarvandaan je gevlucht bent. Dat is nogal een risico.

En wat behelst die ‘verplichting tot meewerken’ dan? Er zit de logische eis bij dat je je beschikbaar houdt voor de autoriteiten. Je moet dus wel op je afspraken verschijnen. Maar er zit ook een onlogische, zelfs zeer gevaarlijke eis bij: de migrant wordt verplicht tot ‘het indienen van een verzoek om afgifte van een geldig reisdocument bij de bevoegde autoriteiten van derde landen’. Dus terwijl je nog in een beroepsprocedure zit voor je asiel, moet je naar de ambassade van het land waar je vandaan gevlucht bent, om daar een nieuw paspoort aan te vragen. Daarmee loop je als asielzoeker nogal een risico. Misschien wist het land van herkomst nog helemaal niet dat je weg was, en lopen je achtergebleven familieleden nu risico. Misschien wist het land het wel, maar wist men niet waar je was. Nu wel. Misschien is het binnenstappen van de ambassade al een risico. Denk aan Jamal Ahmad Khashoggi, de Saoedi-Arabisch journalist die zijn bezoek aan de ambassade in Istanboel met de dood moest bekopen.

De simpele logica van het Monopoly-spelbord werkt niet in het echte leven. ‘Bij asielafwijzing volgt uitzetting en vanuit de gevangenis kun je mensen makkelijker naar het vliegveld brengen’ leidt in de praktijk tot ongelofelijk leed.

Ik heb 120 wijzigingsvoorstellen op de terugkeerrichtlijn ingediend, en daarbij heb ik onder andere de verplichting tot meewerken geschrapt. In plaats daarvan heb ik een wetsartikel geschreven dat lidstaten verplicht om uit te zetten migranten gedegen te informeren over hoe dat uitzetten in zijn werk zal gaan, en een ander artikel waarbij iedere terugkeerder in zijn land van herkomst geholpen wordt zijn leven weer op de rails te krijgen. Ga langs Start en ontvang 200 euro.

Nu zijn de collegae van de andere politieke fracties aan zet—de zogenoemde schaduwrapporteurs. Ook zij mogen hun wijzigingen indienen. En dan is aan mij de taak om te kijken of we meerderheden kunnen smeden. Ik verwacht natuurlijk steun van het CDA voor het schrappen van het meewerkcriterium. Wordt misschien wel vervolgd.

andrew-stutesman-643239-unsplash

In de put praten

The Global Compact for Migration herinnert de wereld aan migratie en bijbehorende rechten.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
download

Judith Sargentini

Judith Sargentini (1974) is sinds 2009 Europarlementariër voor GroenLinks. Judith is lid van de commissie burgerlijke vrijheden, justitie …
Profielpagina