OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Voor Mostafa Betaree (31) is de sleutelbos die hij vanuit Syrië meebracht naar Nederland van levensbelang. “Deze sleutels hebben emotionele en politieke waarde. Ze laten zien waar ik vandaan kom.” Wanneer hij naar zijn sleutels kijkt, haalt hij herinneringen op. “Dan denk ik aan de fotowinkel die ik had”, zegt Mostafa terwijl we door het Tropenmuseum lopen.

Een grote foto van Betaree hangt hier tussen andere foto’s in het kader van de tentoonstelling Things That Matter. Wat neemt iemand mee op de vlucht om zich thuis te voelen? Things That Matter gaat over voorwerpen en culturele aspecten die een grote persoonlijke betekenis hebben. Voor een klimaatactivist en bewoner van de Marshalleilanden is dit bijvoorbeeld een gevlochten mandje. Door de stijgende zeespiegel zal haar Marshalleiland binnenkort verdwijnen. Het mandje is dan het enige tastbare overblijfsel van haar cultuur. Een Mexicaan die vluchtte voor bendegeweld en illegaal de grens met de Verenigde Staten overstak nam een handschoen mee. De handschoen woog wel vijf kilo en wordt gebruikt bij het balspel pelota mixteca: “als ik dit speel voel ik me thuis”, zegt hij.

Voor Betaree zijn het zijn sleutels. Tweeënhalf jaar geleden vluchtte hij vanuit de Syrische stad Aleppo naar Nederland. Aan de sleutelbos hangen sleutels van zijn ouderlijk huis in Aleppo, zijn flat en zijn fotowinkel in Damascus. Ook de sleutels van het magazijn van de winkel en zijn auto hangen aan de bos. De flat staat er inmiddels niet meer, platgebombardeerd. Of de rest nog overeind staat weet Betaree niet.

F.3_Mostafa-Aaa
Beeld door: David Vroom

Zigeuner

De sleutels hebben ook politieke waarde. “Ze geven mij bestaansrecht.” Betaree is eigenlijk Palestijn, zijn familie komt oorspronkelijk uit de stad Nazareth. Zijn opa vluchtte in 1948, toen veel Palestijnen uit hun woonplaats werden verdreven, vanuit Nazareth naar Syrië. Zijn huissleutel nam hij mee en die is nu in het bezit van Betarees vader. Destijds liet zijn opa de sleutel aan de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR in Syrië zien. “Het was zijn bewijs van wie hij was en in welke toestand hij verkeerde: ‘kijk ik ben gevlucht, dit is de sleutel van het huis waar ik niet meer in kan’”, vertelt Betaree.

Om dezelfde reden bewaarde hij zijn sleutels goed. Hij steekt zijn hand in zijn borstzak en haalt er een geplastificeerd kaartje uit. “Kijk, deze stomme kaart is mijn vluchtelingenkaart van de UNHCR. Er staat op dat ik oorspronkelijk uit Palestina kom.” Betaree heeft geen Syrisch paspoort. “Als ik zonder deze kaart naar Nederland was gekomen, was ik niemand.” Op zijn Nederlandse identiteitskaart staat dat hij ‘stateloos’ is. Dat geeft hem het gevoel een soort zigeuner te zijn. Maar de sleutels geven hem houvast: het bewijsmateriaal dat hij in Syrië woonde.

Baard

Nu woont hij in Noord-Brabant, waar hij de organisatie Spotlight heeft opgezet. Spotlight organiseert kunstprojecten en feesten en houdt zich bezig met zaken die bij de inburgering van nieuwkomers komen kijken: tekenles voor kinderen in asielzoekerscentra bijvoorbeeld. Betaree ontmoet veel lieve, goeie mensen. Maar hij voelt de druk om te veranderen. Vooral over hoe hij eruit ziet. “In Amsterdam is het misschien hip, maar ik krijg hier veel racistische opmerkingen over mijn baardje.” Gewoon als hij op het station op de trein staat te wachten bijvoorbeeld. Wat ze dan roepen? Hij vindt het te heftig om hardop te zeggen. Anderen proberen het op een aardigere, subtielere manier: “Het is handiger voor jou als je je baard afscheert, beter voor jezelf.” Betaree is commentaar op zijn afkomst en uiterlijk wel gewend, in Syrië was hij door zijn Palestijnse achtergrond ook anders dan andere Syriërs. Hij bijt van zich af. “Ik vind dat mijn vrijheid, mijn cultuur. Respecteer dat, zou ik zeggen.”

De dialoog gaat hij wel aan. Laatst nog, hij rookte een jointje met een jongen, het was een relaxte sfeer. Hij bleek PVV te stemmen en zei op een gegeven moment heel rustig dat hij eigenlijk zou willen dat Betaree terugging naar zijn land. “Prima, vraag de Nederlandse overheid mij alsjeblieft naar Nazareth te brengen, mijn stad.” Hij grijnst: “Hij was eerst heel ontspannen, maar opeens schrok de jongen toch erg, hij had er niets op te zeggen”.

Talenten

Hij irriteert zich soms aan de manier waarop mensen hem benaderen; alsof hij zielig is. “Ja, ik ben gevlucht, maar ik ben niet hulpeloos”, verzucht hij. Hij speelt gitaar en percussie en in Syrië studeerde hij economie. “Ik kom niet uit een arm onderontwikkeld land ofzo. Ik kom hier met mijn talenten.” Hij noemt alle projecten en activiteiten op waar hij afgelopen jaren bij betrokken was, als storyteller, vrijwilliger, teamleider en projectmanager. “Dit verhaal moet ook verteld worden. Ik werk.”

Betaree is actief, heeft veel energie en spreekt zich uit over wat hij wel en niet wil. Maar niet iedereen heeft volgens hem de middelen om dit ook te doen. Zij kunnen niet zomaar naar een tentoonstelling in het Tropenmuseum. De normale, simpele mensen, noemt hij ze. “Zij hebben ook hun sleutels, net als ik.” Het doet hem daarom goed dat er aandacht aan zijn vluchtverhaal wordt besteed. “Mijn verhaal staat ook voor hun verhaal.”

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
Zara

Zara Toksöz

Redacteur Movement

Zara runt ‘Movement’, een platform over migratie. Zara studeerde Politicologie en Internationale Betrekkingen. Hierna heeft ze …
Profielpagina