OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 4 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Op een veld niet ver van Velika Kladuša af staat een tentenkamp, waar een deel van de ongeveer 1200 vluchtelingen die aan deze noordgrens aan zijn gekomen nu niet verder kunnen. Sommigen slapen buiten het tentenkamp in het bos, op de parkeerplaatsen of in verlaten gebouwen, of ze worden opgevangen door de lokale bevolking.

Tijdens de Bosnische burgeroorlog tussen 1993 en 1995 was Velika Kladuša nog de hoofdstad van het toenmalige West-Bosnië. Ondanks de nog steeds levendige herinneringen hieraan, zoals de verboden-voor-vuurwapens-borden bij de ingang van cafés, is Velika Kladuša het aankomstpunt geworden van duizenden migranten die via de Balkanroute reizen. Van hieruit proberen ze EU-lidstaat Kroatië binnen te komen, om vervolgens Italië of Duitsland te bereiken. Ook zitten er mensen die op agressieve wijze door de Kroatische en Sloveense politie zijn teruggestuurd nadat ze de grens probeerden over te steken.

De Balkanroute
De weg die migranten vanuit Griekenland naar Macedonië, Servië, Schengenland Hongarije en van daaruit naar Oostenrijk nemen, staat bekend als de Balkanroute. Binnen de Schengenzone zijn er geen grenscontroles, dus kunnen mensen vrij doorreizen. Sinds maart 2016 is deze route grotendeels afgesloten. Er wordt nu gesproken van een tweede Balkanroute: vanuit Bosnië en Herzegovina proberen migranten via Kroatië in Schengenland Slovenië of Italië te komen. Door grenssluitingen ontstaan geïmproviseerde vluchtelingenkampen, zoals in de Bosnische stad Velika Kladuša, waar nu honderden mensen vastzitten.

4.-owners
De eigenaar van restaurant Kod Latana en de kok. Beiden zijn onderdeel van SOS team Kladuša. Beeld door: Giacomo Sini

Geen liefdadigheid

Het warme welkom en de solidariteit van de bevolking onderscheidt Velika Kladuša van andere plaatsen die na 2015 veel migranten ontvingen. Restaurants bieden gratis maaltijden en drankjes aan en supermarkten en ijzerhandelaren verkopen spullen tegen gereduceerde prijzen. De bedrijven in het gebied geven werk aan migranten, en zelfs de politie is volgens veel van de migranten toleranter dan die in de buurlanden.

Restaurant Kod Latana in het centrum van de stad deelt bijvoorbeeld twee gratis maaltijden per dag uit. “Wij zijn ook vluchtelingen geweest, maar het is geen liefdadigheid wat we doen. Onze geschiedenis vereist dat we ieder mens helpen en respecteren, vooral als hij in moeilijkheden verkeert”, zegt manager Asim. Hoewel Velika Kladuša in een van de meest traditionele en arme regio’s van Bosnië ligt, is het de stad gelukt zich te ontwikkelen doordat emigranten geld terugsturen vanuit Slovenië, Oostenrijk of Noord-Europa.

Veteraan

Naast de aanwezigheid van Artsen Zonder Grenzen en de UNHCR in het gebied, komt de grootste steun van een aantal onafhankelijke vrijwilligers, zoals Adis. Hij is een veteraan uit de Bosnische burgeroorlog. Hij is al jaren actief in de belangrijkste vluchtelingenkampen op de Balkan. Iedereen in Velika Kladusa kent en waardeert hem. Binnen een paar dagen vormde Adis met een kleine groep vrijwilligers het SOS Team Kladuša, bestaande uit mensen uit heel Europa. Ze zetten douches op, en samen met de gemeente regelden ze verlichting in het veld. Van een voormalig slachthuis kregen ze een magazijn voor de opslag en verdeling van gebruikte kleding.

Maar de moeilijkste wonden om te helen zijn de wonden die de Kroatische politie ze oplevert: rond het tentenkamp kom je constant mensen tegen met hun armen en benen in het gips, of brandwonden van sigaretten op het lichaam.

De Kroatische politie bewaakt de grens met helikopters en honden en stuurt mensen terug voordat ze überhaupt de kans krijgen asiel aan te vragen. Bewijs hiervan vernietigen ze: Naast mishandelingen, bevestigt iedereen het kapotmaken van hun mobiele telefoons, met als doel dat foto’s en GPS verdwijnen. Anderen verklaren zelfs dat geld en persoonlijke bezittingen werden afgepakt.

2.-distribution
Mensen staan in de rij voor wat te drinken. Beeld door: Giacomo Sini

“Ik begrijp dat iemand die zonder documenten binnen probeert te komen wordt teruggestuurd”, zegt Iflah*, een 42-jarige Marokkaan. “Maar ik moet terug naar Italië, daar is mijn 15-jarige dochter. Mijn vrouw is nu hertrouwd, maar het kan me niet schelen, ik wil gewoon werken, leven en mijn dochter veilig houden.” Iflah bereikte Turkije met het vliegtuig, net als zijn landgenoten, en kwam vervolgens op de meest uiteenlopende manieren aan in het noorden van Bosnië. Ook vluchtelingen uit Afrika gebruiken steeds vaker de Balkanroute. De Middellandse Zee lijkt steeds minder toegankelijk en gevaarlijker.

Jungle

In het kamp leven mensen met verschillende religies vreedzaam naast elkaar. Er zijn veel christenen uit vooral Pakistan en Iran, zoals Babak, die net is aangekomen met zijn vrouw en drie kinderen. “We hebben al twee keer geprobeerd om de ‘jungle’ over te steken (de naam die vluchtelingen hebben gegeven aan de bossen op grensgebieden zoals tussen Kroatië en Bosnië, red.), maar ze hebben ons afgewezen. We willen graag Duitsland bereiken, waar mijn broer woont”, vertelt hij. Ook spreken we Nanak, een Sikh met een grote zwarte tulband op zijn hoofd: “Ik heb een rijbewijs waarmee ik in bussen kan rijden. Ik wil naar Rome, hoe is de situatie in Italië nu?”, vraagt hij ons.

Petra, een 26-jarige Oostenrijkse vrouw die al drie jaar haar schoolpauzes opoffert om vluchtelingen te helpen, dwaalt door de tenten om iedereens behoeften te noteren: handdoeken tegen de regen, dekens, matrassen. Maar boven alles: goede, stevige schoenen die nodig zijn bij tochten door bossen en weiden. Daarna gaat Petra samen met Dean, een 23-jarige Duitser die net gearriveerd is, naar het winkelcentrum om de benodigdheden te kopen.

Donaties hebben dit mogelijk gemaakt, zowel van particulieren als van lokale verenigingen: “Alles wat we kopen voor vluchtelingen wordt gefactureerd en aan donateurs getoond”, legt Adis uit. Van tijd tot tijd komen er enkele auto’s met Bosnische en Duitse kentekens het veld op, en dan verschijnen er dozen met voedsel en kleding uit de achterbak. Kinderen en volwassenen komen op de auto af en gaan dan netjes in een rij staan.

3.-inside
In de schuur staat een generator zodat er elektriciteit is. Beeld door: Giacomo Sini

“Ik heb nog nooit betere mensen in mijn leven gekend”, zegt Javed, een Afghaanse jongen die politicologie heeft gestudeerd en heeft samengewerkt met een internationale organisatie in Zweden. Zijn verblijfsvergunning verliep en hij werd teruggestuurd. Naast het feit dat hij al maandenlang probeert terug te keren, helpt hij de andere vluchtelingen en de vrijwilligers van het kamp.

De redenen waarom mensen uit hun land zijn gevlucht verschillen: van Omran die zijn ouders verloor onder de bommen in Mosul tot Farzad* die Iraans Koerdistan om politieke redenen verliet. “Ik werkte met de Koerdische Democratische Partij als IT-specialist, en beheerde een netwerk om te communiceren met andere Koerdische groepen.”

Terugsturen

Uros, een Sloveense journalist, legt uit dat de asielaanvragen in buurland Slovenië de afgelopen maanden drastisch zijn afgenomen. Maar het aantal binnenkomende migranten is alleen maar toegenomen. Dit bevestigt eerdere berichten dat mensen worden teruggestuurd naar Bosnië en Herzegovina zonder dat individuele gevallen beoordeeld worden en zonder officiële verklaringen van de autoriteiten.

In het informele tentenkamp van Velika Kladuša valt de avond; het geluid van de muezzin die vanuit de stad oproept tot gebed is te horen. Er prijkt een Bosnische vlag tussen de tenten. De gemeentesecretaris die voor de ingang van het kamp de wacht houdt, keert op zijn scooter terug naar de stad. Enkele Pakistaanse jongens hebben een geïmproviseerde hengel gemaakt van een touw en een plastic bakje en proberen vis te vangen in de modderige rivier naast het veld.

De Marokkaanse Iflah, die naar Italië wil, is op zoek naar een grotere rugzak: “Vanavond gaan we het weer proberen. Deze keer zijn we met vijf. De vorige keer waren we op 20 kilometer afstand van Italië toen de politie ons tegenhield.” Om de grens over te steken zijn de migranten afhankelijk van smokkelaars. Voor 3000 euro kunnen ze zich verstoppen in een achterbak en hopen dat ze niet ontdekt worden door de grenspolitie.

Vertrekken uit Velika Kladuša, met haar Ottomaanse kasteel en haar minaretten die tot de hemel rijken, en Kroatië betreden is zo simpel als wat. Het enige wat je nodig hebt is een Europees paspoort.

Deze namen zijn op verzoek van de geïnterviewden gefingeerd. De echte namen zijn bekend bij de redactie.

1c5a64de3f0f583f58c74ac823f3be28

Is Europa nog wel zo’n paradijs?

Bram Vermeulen analyseert de migratiecrisis en ziet vergelijkingen met The Beach.

1-ZopFEUhAQD_3gLg-UxsQHg

‘Games van geweld’ op de Balkanroute

Rapport: Grensbewaking gebruikt structureel geweld tegen vluchtelingen Op de…

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€4 per maand)
670

Giacomo Sini

Giacomo Sini (Pisa, Italie) woont in Livorno en fotografeerde in meer dan vijftig landen en noemt zichzelf een reiziger. Hij richt zich op …
Profielpagina
670

Franceso Bassano

Franceso Moisés Bassano (Livorno, Italie) is een freelance schrijver en werkt samen met verschillende internationale media. Hij schrijft …
Profielpagina