OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 4 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Minimaal 48 uur voor vertrek van de vlucht krijg je te horen dat je uitgezet zal worden. Je wacht er in een gevangenis (detentiebewaring) op, ook al ben je geen crimineel. Op de dag van terugkeer zit je in een vliegtuig dat je naar een ‘veilig’ land zal brengen. Tenzij iemand aan boord koppig recht overeind blijft staan.

Zweedse activiste Elin Ersson was niet van plan om een citytrip naar Istanbul te maken. Ze kocht een vliegtuigticket om aan boord van een vliegtuig van Turkish Airlines haar verzet te tonen tegen de uitzetting van een Afghaan. “In Afghanistan zal hij vermoord worden”, blijft ze herhalen in de video die ze met haar telefoon maakte. Een kwartier later halen de autoriteiten de man uit het vliegtuig.

 

In Nederland werd 4 augustus nog een gezin met een minderjarig kind naar Afghanistan uitgezet. In totaal moesten in de eerste zeven maanden van dit jaar 1.700 mensen het land gedwongen verlaten. DT&V meldt op haar website dat alle uitzettingen in alle openheid plaatsvinden. Het rapport van Amnesty International van 2017 meldt iets anders: “Het traject dat tot een gedwongen uitzetting leidt, vindt grotendeels plaats achter gesloten deuren; in detentiecentra, in gesloten busjes van de Dienst Vervoer en Ondersteuning, in cellen op de luchthaven. Ook in het vliegtuig wordt de uitzetting zelf zo veel mogelijk aan het oog van andere passagiers onttrokken.”

“Meestal gaan ze als eerst naar binnen en zitten ze in de laatste rij, of gaan ze als laatst naar binnen en zitten ze in de voorste rij”, informeert een stewardess in het instructiefilmpje Stop Deportations, gemaakt door de Federation of Young European Greens. Stapsgewijs wordt uitgelegd wat je moet doen om de uitzetting van een fellow human being te voorkomen:

1. Merk je dat er iemand in het vliegtuig met geboeide handen zit, begeleid door agenten in uniform of burgerkleding? Probeer met die persoon te praten. Niemand kan het je verbieden. Wacht niet tot het te laat is. Hoe eerder je met die persoon praat, hoe meer tijd je hebt om te reageren, indien nodig. Check eerst met de persoon in kwestie, voor je actie onderneemt.

2. Vertel andere passagiers over de situatie. Probeer hun steun te krijgen. Als de politie je verbiedt met deze persoon te praten, laat de anderen het dan ook weten. Verhef je stem, maar blijf beleefd.

3. Laat de piloot weten dat er iemand is die tegen zijn/haar wil reist. Piloten zijn niet verplicht om die persoon in die situatie mee te nemen. De uiteindelijke beslissing over wie mee moet vliegen of niet ligt bij de piloot, niet bij de politie.

4. Film wat er gebeurt op je telefoon en vraag anderen om hetzelfde te doen. Kondig aan dat je de media zal contacteren.

5. Vraag de contactgegevens van medepassagiers. Ze kunnen later als getuigen dienen.

 

Hoe dit wettelijk allemaal zit vragen we aan advocaat Sjoerd Thelosen van advocatenbureau Cleerdin & Hamer. “Dat mensen protesteren tegen de beslissing van de Staat om iemand te deporteren? Daar is niets mis mee.” Thelosen legt uit dat de wet niet geschonden wordt als iemand zijn of haar ongenoegen uit. “Het recht om je mening uit te drukken staat gewaarborgd in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens dat juridisch bindend is. De Staat moet het dus accepteren als iemand verbaal laat weten dat hij niet akkoord gaat met bepaalde beslissingen.” Het verzet moet wel proportioneel blijven, benadrukt Thelosen. “Geen geschreeuw dus, noch fysiek geweld.” En het helpt als er veel mensen tegelijkertijd meedoen aan het verzet, zegt de advocaat.

Dat mensen protesteren tegen de beslissing van de Staat om iemand te deporteren? Daar is niets mis mee

Thelosen bevestigt dat de piloot het laatste woord heeft, aangezien hij verantwoordelijk is voor de veiligheid aan boord. “Zodra mensen blijven staan, kan de piloot niet opstijgen omdat dat tegen het veiligheidsprotocol is.” Besluit de piloot toch te vertrekken met de gedeporteerde, dan is er niets meer wat een burger kan doen. “In dat geval moet je je bij die beslissing neerleggen.”

Kunnen er boetes of andere sancties worden opgelegd aan de persoon die de uitzetting belemmert? 

“Het zal altijd van de omstandigheden van het geval afhangen. Bij proportioneel verzet kan je een boete succesvol aanvechten, omdat dan het recht op vrijheid van meningsuiting zwaarder zal wegen. Dat recht kan je echter alleen inroepen tegenover de overheid, en niet tegenover private partijen. Als een luchtvaartmaatschappij een boete oplegt kun je je niet rechtstreeks op dat recht beroepen, maar dat kan wel tegenover de rechter, als de luchtvaartmaatschappij de boete via de rechter wil afdwingen.”

Hoe zit het met gevangenisstraf? 

“Dit is uitgesloten onder Nederlands recht, bij de vorm van proportioneel verzet die wij hebben besproken. Dat zou in ieder geval in strijd zijn met het recht op vrijheid van meningsuiting. Alleen als fysiek geweld wordt gebruikt kan ik me voorstellen dat een gevangenisstraf wordt opgelegd, of als op een andere wijze personen aan boord in gevaar worden gebracht.”

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€4 per maand)
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ula Idzikowska

Ula is storyteller en blogger. Zij heeft literatuur en onderzoeksjournalistiek gestudeerd en schrijft graag over migratie en …
Profielpagina

Advertentie

wca2018_600x500_oneworld