Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

De aanval vond plaats bij Kilo135 (135-kilometerpaaltje) op de weg tussen 6 October City, een voorstad van Cairo, en de Bahariya oase. Een arts die zich in een Caireens ziekenhuis over de gewonde militairen ontfermde, vertelde in de Arabische media dat het zeker tot vijf uur de volgende ochtend duurde voordat een reddingsoperatie op gang kwam. Foto’s daarvan verschenen op twitter:

Bron: twitter.com

Het ministerie van Binnenlandse Zaken verschafte pas een etmaal later informatie over het aantal slachtoffers: er zouden zestien doden en dertien gewonden onder het veiligheidspersoneel zijn gevallen. BBC Arabic en Reuters meldden echter een veel hoger aantal doden: ruim vijftig, waaronder achttien officieren; zij verklaarden deze informatie te hebben gekregen van Egyptische veiligheidsambtenaren.

Youm7, een Egyptische krant die het regime steunt, eiste daarop prompt dat de kantoren van de BBC en Reuters zouden worden gesloten en hun personeel gearresteerd. “Wanneer een Egyptische correspondent in Londen na een aanslag daar een hoger slachtofferaantal zou melden dan de officiële telling, zou die immers ook worden gearresteerd”, beweerde de krant. Wat hun claim extra bizar maakt, is dat uitgerekend Youm7 regelmatig verzonnen verhalen publiceert over het westen – en deze claim er daar een van was.

“Het enige waar de verschillende bronnen het over eens zijn, is dat de meeste slachtoffers officieren waren, waaronder een brigadier-generaal. En hoewel de schattingen van het aantal slachtoffers sterk uiteenlopen, is duidelijk dat de operatie een debakel was” zegt Oded Berkowitz, veiligheidsanalist en hoofd inlichtingendiensten van de Africa Division bij het Israëlische Max Security.

“Belangrijker zijn de implicaties van het incident”, meent Berkowitz. “Het grote aantal slachtoffers onder veiligheidspersoneel, zelfs wanneer je uitgaat van de lage, officiële cijfers, toont niet alleen aan dat de veiligheidstroepen tactische fouten moeten hebben gemaakt, maar is vooral veelzeggend voor wat betreft het niveau van verschansing en voorbereiding dat de militanten voor elkaar kregen op Egyptisch grondgebied. De locatie, de aanpak, de explosieven op de geanticipeerde routes van leger en politie – ze creëerden effectieve moordzones. Dit suggereert dat ze complete operationele vrijheid hadden, zonder angst om ontmaskerd te worden”, zegt Berkowitz. “Ook hun niveau van kennis was schrikbarend. Ze beschikten evident over degelijke informatie voorafgaand aan de aanval. Informatie die ze op z’n minst gekregen moeten hebben van lokale informanten en spotters, of erger, van bronnen binnen het veiligheidsestablishment. Dat zou dan trouwens niet de eerste keer zijn.”

“Het aantal aanslagen waarmee Egypte kampt, is ongekend groot. Sinds in de jaren ‘70 hebben we er niet zoveel gezien”, zegt Omar Ashour, senior lecturer aan The Institute of Arab and Islamic Studies in het Britse Exeter. “Ondanks alle internationale steun die Egypte van de VS, de EU en Israël krijgt, zijn er momenteel meer aanslagen dan ooit.”

Sisi in Parijs

Begin deze week verklaarde president Sisi in een interview met de Franse staatsomroep France 24 dat militanten nu vanuit Syrië en Irak – waar IS uit Mosul en Raqqa is verdreven – naar de Sinaï komen. Dat IS-strijders vanuit deze landen naar het Egyptische schiereiland trekken, is echter hoogst onwaarschijnlijk. Dat traject zou ze immers door tal van vijandige streken voeren, langs allerlei partijen die hen willen doden of gevangennemen. Tegelijkertijd is het tekenend dat Sisi openlijk toegaf dat Egypte niet in staat is het schiereiland te beschermen tegen de aanvoer van IS-strijders uit Syrië en Irak.

Dat was inmiddels geen nieuws meer. The Washington Post schreef in al september: “Egyptische veiligheidsdiensten zijn vastgelopen in hun vierjarige gevecht tegen de IS-tak in het noorden van het Sinaï schiereiland, ondanks de miljarden dollars waarmee de VS hun strijd tegen het terrorisme steunde. De gevechten hebben inmiddels het leven van honderden politieagenten en soldaten gekost,” meldde de krant.

Begin deze week verklaarde president Sisi dat militanten nu vanuit Syrië en Irak naar de Sinaï komen

Maar Berkowitz maakt gehakt van Sisi’s uitspraak: “Een deel van de militanten in Irak en Syrië zal daar naar verwachting blijven, maar waarschijnlijk zullen de meesten naar plaatsen trekken waar IS nog voet aan de grond heeft, of waar ze denken snel steun te kunnen krijgen. En een deel zal teruggaan naar hun land van herkomst. Egypte voldoet tot op zekere hoogte aan deze voorwaarden, maar scoort laag. Waarschijnlijk zijn Libië, Jemen en mogelijk ook Centraal-Azië veel prominenter bestemmingen.”

“Tot een paar maanden geleden floreerde Wilayat Sinai, de IS-tak in de Sinaï, maar een reeks strategische fouten van hun kant maakte dat een flink deel van de lokale Bedoeïenen daar zich tegen hen keerde. Daar kwam bij dat het leger een effectieve lange-termijnstrategie ging gebruiken om de smokkelroutes van en naar Gaza en het vasteland af te sluiten, al is die sluiting nog niet hermetisch. Tel daarbij op de coördinatie met Israël, de toenadering tussen Hamas en Egypte – die tot een betere veiligheidssituatie langs de grens tussen de Sinaï en Gaza leidde – en de recente deal tussen Hamas en de Palestijnse Autoriteit op de Westoever. Dat alles maakte dat IS in de hoek werd gedrukt”, aldus Berkowitz.

“Mogelijk proberen andere IS-strijders naar de Sinaï te komen, maar dat is momenteel moeilijker dan ooit tevoren. In de Sinaï zitten al een aantal buitenlandse IS-strijders, maar Wilayat Sinai is nu totaal afhankelijk van lokale Egyptenaren en Palestijnen. De Westerse Woestijn daarentegen (waar de Kilo 153-aanslag vorige week vrijdag plaatsvond) blijft een mogelijkheid voor IS, vanwege het ruwe terrein, de poreuze grenzen die moeilijk te monitoren zijn, en de nabijheid van een gedestabiliseerd Libië (waarin IS nog aanwezig is) en Soedan, een lokaal transitpunt voor militanten”, aldus Berkowitz.

Interne onderdrukking, interne aanslagen

Maar Egypte wijst na een aanslag vrijwel altijd direct of indirect naar het buitenland. Is er bewijs dat buitenlandse strijders er de afgelopen tijd een aanslag hebben gepleegd? Berkowitz: “Bij mijn weten niet. Er is enig bewijs van grensoverschrijdende activiteiten, maar niet van buitenlandse aanslagplegers. De zelfmoordenaars van de aanslagen op Palmzondag bijvoorbeeld, droegen allebei de Kunya (een naam die het land van oorsprong aangeeft) ‘Al-Masri’, ‘de Egyptenaar’.

Egypte blijft intussen enorme bedragen aan wapens en aan veiligheidstroepen spenderen, ook al leven er inmiddels tientallen miljoenen Egyptenaren op of onder de armoedegrens. Frankrijk is een van Egyptes grootste wapenleveranciers, al is er in Europees verband inmiddels afgesproken deze leveranties te stoppen vanwege de grove mensenrechtenschendingen in het land. Die leveranties waren de belangrijkste reden voor Sisi’s bezoek aan Parijs deze week: Frankrijk zou weer 12 Rafalevliegtuigen willen leveren, als Egypte die tenminste kan betalen. Dat bericht deed Egyptes bekendste mensenrechtenadvocaat, Gamal Eid, verzuchten:

Bron: twitter.com

Al heeft Egypte een probleem met jihadisten in het land, het regime zelf heeft het afgelopen jaar aanzienlijk meer onschuldige burgers gedood dan terroristen deden. De woede daarover in de samenleving is dusdanig groot dat er onder de bevolking voorlopig voor militanten genoeg te rekruteren.

“Het gaat niet goed, en dat zal niet snel over zijn. Egypte begint op Pakistan te lijken”, twitterde de Libanese journalist Hisham Melhem.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
5628d2340f468b3c134d6b469e278abf_400x400

Rena Netjes

Rena Netjes is journalist en arabist. 
Profielpagina