Advertentie

Flag-Banner_B

Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

De schoolbel rinkelt in Accra, Ghana’s hoofdstad met ruim twee miljoen inwoners. De straat kleurt wit van de schooluniformen wanneer de kinderen het terrein verlaten. Meisjes lopen gezamenlijk naar huis terwijl jongens onstuimig over de stoep rennen. Victoria stapt in een tro-tro – een volgepakt busje dat als publiek vervoermiddel dient – en vertelt over haar droom om modeontwerper te worden. Ze zit in de tweede klas van Labone Senior High School en vertelt dat ze onlangs een groep van meer dan 800 brugklassers welkom heeft geheten. Met ingang van dit schooljaar voerde de Ghanese regering een nieuw onderwijsplan in: Free Senior High School (SHS), oftewel gratis middelbaar onderwijs voor ieder kind.

Free SHS is een geliefd en terugkerend speerpunt in de campagnes van presidentskandidaten, voornamelijk om de lagere klasse van de Ghanese bevolking te bereiken. Ook president Nana Akufo-Addo, die sinds begin dit jaar in functie is, beloofde eind vorig jaar gratis middelbaar onderwijs: “Er zullen komend schooljaar geen kosten voor toelating, bibliotheek of laboratorium worden gerekend. Daarnaast zijn studieboeken, uniform en lunch gratis.” Ondertussen zit het eerste semester er bijna op. Hoe is het gesteld met de invoering van Free SHS?

Het streven van de nieuwbakken regering is nobel. De bewindslieden willen kinderarbeid terugdringen (momenteel werkt 34% van de kinderen in de leeftijd van vijf tot veertien) en de gemiddelde schoolcarrière verlengen. Bright Ofori is er blij mee. Hij is pleitbezorger voor de Ghanese jeugd en studentenrechtenactivist onder de vleugels van de Verenigde Naties in Ghana. “De intenties van de regering zijn goed. Door gratis middelbaar onderwijs in te voeren, willen ze de lage geletterdheid aanpakken en een beroepsbevolking creëren die breed inzetbaar is in een diverse Ghanese economie.”

Maar er is nog een waslijst aan obstakels. Zo stuitte het initiële plan om het hele voortgezet onderwijs gratis te maken, op het beperkte budget van de regering. Vandaar dat vooralsnog alleen het eerste jaar gratis is. “De regering kampt nu al met tekorten, ondanks een investering van meer dan één miljard dollar. Leveranciers van uniformen en voedsel beginnen te morren, omdat de regering niet over de brug komt en achterstallige rekeningen niet kan betalen”, aldus Bright. Toch verwacht hij dat een gratis middelbare schoolcarrière binnen acht jaar – oftewel, in een eventuele tweede termijn van president Akufo-Addo – haalbaar is.

De regering kampt nu al met tekorten, ondanks een investering van meer dan één miljard dollar

“De invoering van het eerste gratis jaar verloopt niet vlekkeloos, maar een politieke ingreep als deze kost tijd. De overheid moet zich toeleggen op betere faciliteiten. Een gratis uniform en dagelijkse lunch zijn niet voldoende.” Daar legt Bright de vinger op de zere plek. Want de middelbare scholen worden sinds september verplicht om elk minstens honderd extra leerlingen aan te nemen. Bijgevolg puilen de klassen van de brugklassers uit, en aangezien 57 procent van de bevolking jonger dan 25 jaar is, kan het Ghanese onderwijs de komende jaren zijn borst nat maken. “Om Free SHS succesvol te laten zijn, is het noodzakelijk dat scholen overheidssteun krijgen om hun klaslokalen en lerarenbestand op orde te brengen”, benadrukt Bright.

Dat Free SHS nog niet op rolletjes loopt, blijkt ook na een bezoek aan het Ministerie van Onderwijs, waar men weigert te reageren. De stroeve uitvoering van de verkiezingsbelofte ligt kennelijk gevoelig: ook de directrice van Victoria’s school maakt duidelijk dat ze geen trek heeft in lastige vragen, terwijl ze me streng over haar bril heen aankijkt. Mompelend laat ze zich ontvallen dat ze niet over Free SHS mag praten.

In de tro-tro, die langzaam door Accra’s drukke verkeer manoeuvreert, is Victoria gelukkig wel bereid om haar ervaringen met Free SHS te delen. Ze blijkt een maatschappelijk betrokken scholier van zeventien, die pas op latere leeftijd de middelen had om naar school te gaan.

Zorgvuldig legt ze de voor- en nadelen uit. “Sinds dit jaar gaan veel meer kinderen naar school, maar klassen zijn overvol en leerlingen worden niet overal toegelaten vanwege een gebrek aan ruimte.” Ook blijkt de intentie van de overheid om gelijke kansen voor ieder kind te scheppen, niet het gewenste effect te hebben. “Kinderen van rijke ouders worden van publieke instellingen gehaald en naar privéscholen gestuurd. Daarnaast zijn er families die de scholen alsnog betalen voor het onderwijs. Als gevolg krijgen hun kinderen een voorkeursbehandeling en halen ze hogere cijfers”, vertelt Victoria.

“Toch is het een uitstekende eerste stap”, concludeert de voormalig brugklasser, “maar ik verwacht wel dat veel scholieren het na hun gratis jaar voor gezien houden.”

Daaf Borren

Daaf Borren

Journalist en Afrikaliefhebber die de beschrijving van Afrika als ‘het donkere continent’ hopeloos ouderwets vindt. Actief als …
Profielpagina

Advertentie

Rectangle-Banner_B

Advertentie

WeDo2030