Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Thompson (25) studeerde aan het Utrechts Conservatorium en treedt regelmatig op als singer-songwriter. Ze heeft een leuke groep vrienden, is hecht met haar familie en woont in een appartement in Amsterdam. Maar doordat ze in een rolstoel zit, wordt ze niet als ieder ander behandeld. Vorig jaar deed Thompson een oproep om geld in te zamelen voor een aangepaste Canta, zodat ze zelfstandig naar haar optredens en muzieklessen kan gaan. In ruil daarvoor: een concert voor haar donateurs. Volgende maand is het zover en treedt ze voor hen op. Een stap die haar onafhankelijker maakt. Met dit soort acties wil ze laten zien waar mensen zoals zij tegenaan lopen, alleen al om van A naar B te komen. Ze is van mening dat strijden voor gelijkheid elke dag nodig is en spreekt daarom geregeld over gelijke rechten van mensen met een beperking, over validisme en (on)toegankelijkheid.

Waaraan merk je dat mensen anders met jou omgaan?
“Wat mij opvalt is dat de wereld op gezonde mensen is ingesteld en vooral niet op mensen die er niet volgens de norm uitzien. Als je er anders uitziet, word je anders benaderd en behandeld. Zo wordt er over je hoofd heen gepraat, mensen zitten zonder toestemming aan je lichaam, mensen zijn vaak niet in staat om te communiceren met mij als persoon. Ik word aangesproken alsof ik een kind ben en daardoor mentaal onderschat. Als ik mijn zegje doe, word ik meteen als té assertief betiteld.”

In mensen met een ernstige lichamelijke beperking zien anderen hun sterfelijkheid

thumb_DSC_2990_1024
Mira Thompson. Beeld door: Jonna Bruinsma

Waarom reageren mensen dan zo, denk je?
“Ik heb daar een eigen theorie over. In mensen met een ernstige lichamelijke beperking zien anderen hun eigen sterfelijkheid. Het is misschien te confronterend. Daarom mijden ze contact en focussen ze op wat als gezond en normaal wordt gezien. Ik zie dat ook bij zichtbaar zieke mensen: oogcontact wordt gemeden en niemand gaat het gesprek met hen aan. Andersom geldt dit ook: als ik in het zwembad ben waar mijn beperking niet opvalt omdat ik deels onder water ben, komen mensen sneller op mij af en gaan ze het gesprek wel aan.”

Wat doet het met jou dat mensen op die manier op jou reageren?
“Het is uiteraard erg ongemakkelijk. Ik kom in een positie terecht waarin ik allerlei gevoelens van anderen moet oplossen of wegnemen. Ik ben constant bezig om anderen op hun gemak te stellen. Toen ik jonger was loste ik dat op door een clowneske houding aan te nemen. Men vindt de grapjesmaker altijd een gemakkelijke gesprekspartner. Gelukkig zijn die tijden voorbij.”

Er wordt op een bekrompen manier gekeken naar het woord toegankelijkheid

In Nederland heeft bijna 23 procent van de Nederlanders in de leeftijd van 20 tot 30 jaar een langdurige lichamelijke of verstandelijke aandoening. Bijna 20 procent van deze leeftijdscategorie heeft een zogenoemde GALI-beperking, een gezondheidsbeperking die met de Global Activity Limitation Indicator wordt aangeduid. Personen die vanwege problemen met de gezondheid zes maanden of langer beperkt zijn in activiteiten die anderen wel kunnen doen, krijgen deze indicatie. (Bron: CBS, cijfers van maart 2018)

Wat betekent toegankelijkheid voor jou?
“Ik denk dat er nu op een hele kleine, bekrompen en haast beperkende manier gekeken wordt naar het woord toegankelijkheid. Nog steeds denken veel mensen bij deze term aan letterlijke toegang tot de wc of tot een winkel. Mijn ervaring is dat mensen er niet bij stilstaan dat mensen met een beperking ook niet altijd worden toegelaten in het leven van gezonde mensen en daardoor liefde, vriendschappen, banen en onderwijs kunnen missen. Voor mij zijn deze factoren net zo belangrijk als toegang tot de wc.”

Toch is praktische toegankelijkheid ook belangrijk: waaraan merk je dat die niet (genoeg) is ingesteld op mensen met een beperking?
“Dat merk ik aan veel praktische blokkades in het dagelijks leven. Elke dag stuit ik wel op een drempel van een winkel, café, ontoegankelijke wc’s of toegankelijke wc’s die worden gebruikt als opslag. Als stoepen vol met geparkeerde fietsen staan moet ik een heel blok om omdat ik er niet langs kan. Ik heb moeite met in en uit trams komen en vooral ook met de tramperrons, want die niet zijn aangepast.

In het openbaar vervoer komt het voor dat ik een medereiziger om hulp moet vragen. Soms is het openbaar vervoer strikt genomen wel toegankelijk, maar schort het aan de welwillendheid van de medemens om het op een aangename manier te doen verlopen. Zowel het personeel als de reizigers weten soms niet wat ze met me aan moeten. Ik weet dat dit voor veel mensen met een beperking geldt.”

thumb_DSC_3011_1024
Beeld door: Jonna Bruinsma

Wat moet er gebeuren om de mentaliteit tegenover mensen met een beperking te veranderen en de positie van mensen met een beperking gelijkwaardig te maken aan mensen zonder?
“Ik ben altijd sterk van mening geweest dat zogenoemd ‘speciale scholen’ eigenlijk niet zouden moeten bestaan. Alle kinderen – zowel met een lichamelijke als een verstandelijke beperking – zouden moeten kunnen meedraaien op het regulier onderwijs. Mijn ouders zijn toen ik jonger was bij ongeveer elke school in Amsterdam op gesprek geweest. Geen enkele reguliere school wilde mij aannemen omdat veel scholen niet toegankelijk waren. En wellicht ook omdat ze bang waren dat er veel extra aandacht naar mij zou moeten gaan. Daarom heb ik een aantal jaar op een speciale school gezeten en ben ik daarna naar het regulier onderwijs gegaan. Om kinderen met een beperking regulier onderwijs te bieden, moet er wel geld vrijgemaakt worden: voor geschoold personeel en ondersteuning bij eventuele persoonlijke verzorging.”

“Daarnaast denk ik dat de maatschappij steeds minder aandacht heeft voor het zorgen voor de medemens. Het zou uitmaken als zorgen voor de medemens veel meer bij het leven hoort . Ik zou het geweldig vinden als mensen zonder beperking zich hard zouden maken voor gelijke behandeling van mensen met een beperking. Dat iemand anders een keer tegen een winkelier zegt dat zijn winkel rolstoeltoegankelijker moet worden in plaats van dat ik het telkens aankaart. Die voorbeeldfunctie kan breder getrokken worden. Zo is Lucille Werner bij mijn weten de enige presentator met een zichtbare lichamelijke beperking. Waarom zouden dit er niet meer kunnen worden?”

Ben je zelf actief in het ‘bestrijden’ van discriminatie van mensen met een beperking?
“Ten eerste ben ik er in mijn eigen omgeving mee bezig: ik probeer een mentaliteitsverandering tot stand te brengen. Daarom spreek ik op evenementen over gelijke rechten van mensen met een beperking en geef ik interviews over onder meer validisme en (on)toegankelijkheid. Ik probeer zichtbaar te zijn, maar het gaat hierbij niet om mij persoonlijk maar om de groep mensen met een beperking die ik vertegenwoordig. Ik denk dat je als persoon met een beperking bijna geen andere keuze hebt dan strijdvaardig zijn, als je onderdeel wil uitmaken van de samenleving. Ik lees en praat er veel over. Het is voor mij erg belangrijk om met anderen met een beperking ervaringen te delen om juist ook te zien waar onze belevingen verschillen. Daar leer ik heel veel van.”

wheelchair-749985_1920

Nee, je weet niet ‘hoe het is’ na zes weken in het gips

Xandra Koster over de grootste missers in gesprekken met mensen met een beperking.

alone-back-view-blonde-247195

Onzichtbaar geweld

Geweld tegen vrouwen met een beperking wordt vaak niet gezien.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
lotte van erp

Lotte van Erp

Lotte van Erp is journalist en als redacteur/verslaggever werkzaam bij Dtv Nieuws in Den Bosch.
Profielpagina