OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Met #MeToo is de stilte rond seksueel (machts)misbruik doorbroken. Ook in Hollywood. Sterren en hoge piefen werden veroordeeld, of anders publiekelijk aan de schandpaal genageld waardoor reputatie- of carrièreschade onafwendbaar bleek.

In de voetballerij lijken andere wetten te gelden. Verschillende profvoetballers – zoals Robin van Persie, Clayton McDonald en Ched Evans, Robinho en Patrick Kluivert – werden door de jaren heen verdacht van verkrachting. Maar zelden leidde dit tot een veroordeling. Zelfs de reputatie van de voetballers in kwestie kreeg nauwelijks te lijden.

Collectieve blindheid

Dat geldt ook voor Neymar, de Braziliaanse voetbalvedette die momenteel voor Paris Saint Germain speelt. Hij werd door het Braziliaanse model Najila Trindade beschuldigd van verkrachting. Neymar ontkende en maakte seksueel getinte Whatsapp-berichtjes van de vrouw openbaar, met naaktfoto’s en seksuele toespelingen. Trindade vertelde dat ze aanvankelijk inderdaad seksuele intenties had, maar dat ze zich niet prettig voelde bij Neymar en hem vroeg te stoppen met zijn avances – een afwijzing die hij dus niet zou hebben geaccepteerd.

Door de vooroordelen over haar beroep als model en haar aanvankelijke interesse werd ze niet serieus genomen en publiekelijk door het slijk gehaald; een vrouw die zich zo gedraagt, vraagt om moeilijkheden. Een typisch geval van victim blaming: slachtoffers worden verantwoordelijk gehouden voor wat hen is aangedaan. Voetbalvedettes zijn in de ogen van fans onfeilbaar, waardoor de slachtoffers vaak de schuld krijgen.

De adoratie van voetballers is bloedlink

Marjan Olfers, hoogleraar Sport en Recht aan de Vrije Universiteit, noemt die adoratie van voetballers ‘bloedlink’. “Een voetballer wordt niet als mens gezien, maar als heilige. Dat leidt tot collectieve blindheid. Men gelooft dan nog eerder dat er een complot is gesmeed tegen een sporter dan dat hij gewoon een mens is die goed kan voetballen, én die slechte kanten heeft.”

Neymar werd vrijgesproken vanwege gebrek aan bewijs. Momenteel wordt hij begeerd door Juventus én Barcelona – zijn marktwaarde lijkt niet onder de aantijgingen te lijden.

Ook de Portugese stervoetballer Cristiano Ronaldo werd beschuldigd van verkrachting. In april 2017 bracht het Duitse tijdschrift Der Spiegel het grote nieuws naar buiten. Het Amerikaanse model Kathryn Mayorga zou in 2009 slachtoffer geworden zijn, en in 2010 had de voetballer haar maar liefst 375.000 dollar zwijggeld betaald. Gesterkt door andere #MeToo-ontboezemingen besloot Mayorga jaren later alsnog haar verhaal te delen.

Uit de eerste versie van de politierapporten en een document in het bezit van Der Spiegel blijkt dat Ronaldo aanvankelijk had toegegeven dat ze herhaaldelijk ‘nee’ heeft gezegd, maar dat hij zich toch aan haar heeft opgedrongen. Ronaldo trok zijn bekentenis later weer in.

Nadat Mayorga’s aantijgingen publiek werden gemaakt en media de zaak oppikten, werd Ronaldo geschrapt als coverspeler van het populaire videospel FIFA 2019 (gameproducent EA bevestigde echter niet dat dit met de verkrachtingszaak te maken had). Ook werd Ronaldo eind 2018 enkele maanden niet opgeroepen voor het Portugese nationale elftal. Maar toen de spits in maart 2019 in de Champions League voor Juventus een belangrijke hattrick (drie doelpunten in één wedstrijd) scoorde, werd al gauw met geen woord meer gerept over de zaak. In juli dit jaar werd de voetballer uiteindelijk vrijgesproken: de beschuldigingen konden niet bewezen worden buiten gerede twijfel.

‘Geen goed meisje’

Mayorga’s advocaten meldden dat ze aan post-traumatische stress en klinische depressie lijdt. Framing speelde daarin een belangrijke rol. In gesprek met Der Spiegel vertelt Mayorga hoe Ronaldo’s advocaten haar ‘geen goed meisje’ noemden, vanwege haar werk als model en haar uitgaansleven. Hierdoor moet Mayorga niet alleen met een traumatische ervaring dealen; ook wordt ze door victim blaming opnieuw slachtoffer, ditmaal van de publieke opinie die in haar de ‘schuldige’ ziet die het waagt de ‘onschuldige’ voetballer in een kwaad daglicht te zetten.

Leonne Stentler, analiste bij Eredivisie op Vrijdag en voormalig profvoetbalster, vraagt zich af in hoeverre deze ‘helden’ überhaupt iets fout kunnen doen. Ze concludeert dat supporters nog altijd even hard juichen voor Ronaldo. “Voetballers worden geadoreerd. We weten dat helden heel lang onaantastbaar kunnen zijn, of het nou helden zijn uit de voetballerij zoals Ronaldo en Neymar, of uit de muziekindustrie, zoals R. Kelly en Michael Jackson. We hebben van de #MeToo-beweging geleerd dat vrouwen niet worden geloofd, tenzij het vrouwen zijn die zélf ‘machtige’ posities bekleden.”

Olfers vindt dat er überhaupt weinig respect is voor vrouwen die zich rondom voetballers verzamelen. “Voetballers met een grote sterrenstatus krijgen vaak bovenmatig veel vrouwelijke aandacht. Deze vrouwen worden gezien als ‘groupies’”, zegt Olfers. “Als zij een voetballer beschuldigen van ongewenst gedrag, komt dat vaak als een boemerang bij ze terug. Publiek en media stellen vragen als: waarom was jij op die hotelkamer, waarom droeg je zo’n kort rokje? De conclusie wordt dan snel getrokken: die vrouw heeft het over zichzelf afgeroepen.”

Bovendien bind je de strijd aan met een enorm machtige tegenstander als je een voetballer aanklaagt. “Voetballers hebben geld, de publieke opinie en een batterij juristen aan hun zijde”, zegt Olfers. “Het is dan maar de vraag of je met een zaak bereikt wat je wil. Slachtoffers willen in dit soort gevallen erkenning, genoegdoening, empathie en mededogen. Het gebeurt niet vaak dat ze dit ook daadwerkelijk krijgen.” Ook in de voetballerij geldt; minder machtige slachtoffers, vaak relatief onbekende vrouwen, kunnen simpelweg niet op tegen de macht van de daders.

Oerconservatieve wereld

De voetballerij is nog altijd een oerconservatieve mannenwereld, waar meer dan eens iemand met seksisme uit de bocht vliegt. Zo noemde de bekende voetbalanalist Johan Derksen presentatrice Hélène Hendriks ooit ‘een collega met tieten’. Nu staat Derksen niet bepaald bekend om zijn progressiviteit, maar tijdens het afgelopen WK voetbal voor vrouwen kon ook de publieke omroep seksisme niet te weren. Gerenommeerd voetbaljournalist Hugo Borst was vooral druk met een top vijf ‘mooiste vrouwen’ op het WK – anders dan bij het mannenvoetbal, waar hij zich beperkt tot spelanalyse.

Of het nu gaat om aanpassingen van de spelregels, tegengaan van racisme of ruimte creëren voor diversiteit, aan de status quo wordt niet getornd in ‘het wereldje’. Bovendien zijn trainers, scheidsrechters, bestuurders en journalisten bijna altijd mannen; er zijn nog heel weinig vrouwen werkzaam in het mannenvoetbal.

Leonne Stentler ziet wel dat, hoewel mannen- en vrouwenvoetbal lang gescheiden werelden waren, er langzaam wat verandert. Het vrouwenvoetbal is de laatste jaren enorm geprofessionaliseerd en steeds meer vrouwen werken in de topsportindustrie, vertelt ze. “Misschien kunnen dit soort ontwikkelingen het mannenvoetbal emanciperen.” Of de dingen snel veranderen is volgens Stentler nog de vraag. “Maar wie weet kan het vrouwenvoetbal als bron van inspiratie dienen.”

Nederland - Belgie

Vrouwenvoetbal, ooit van gehoord?

Op hun achterste benen stonden ze, die ‘vervelende’ feministen die de Nederlandse…

2._training.jpg

Favela Street Girls aan de bal

“Kom op jongens, we gaan lekker!”, roept teamcaptain Claudianny…

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Jelle van der Meulen

Redactiestagiair

Jelle van der Meulen volgde een master Latijns-Amerika Studies en schrijft graag over voeding, duurzaamheid en mensenrechten.
Profielpagina