OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Het zijn met name arme vrouwen die sterven door de strenge abortuswet in El Salvador. Clandestiene abortussen lopen niet altijd goed af. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) berekende dat moedersterfte drie keer zo hoog is in landen met restrictieve abortuswetten. Alhoewel het moeilijk is een inschatting te maken vanwege het illegale karakter van abortus, verklaarde het ministerie van Gezondheid in El Salvador dat er tussen 2005 en 2008 19.290 abortussen plaatsvonden.

d160302_Juan_Carlos_slv0018

Verplicht moeder, tot de dood erop volgt

Deel één van een reportage: abortusrechten in El Salvador.

Bij meer dan een kwart ging het om minderjarige meisjes. Uit eerdere cijfers blijkt dat ongeveer 11 procent van die abortussen leiden tot de dood van de moeder. Een ander deel van de nationale moedersterfte bestaat uit vrouwen en meisjes die door de wet hun zwangerschap niet konden onderbreken toen bleek dat hun leven in gevaar was.

Ook zelfmoord vormt een alarmerend deel in de statistieken van moedersterfte.
Volgens cijfers uit 2014 pleegde 57 procent van de gestorven minderjarige zwangere meisjes zelfmoord. Over te voorkomen moedersterfte kan Carolina Mena (40) me alles vertellen. Zij is arts en gespecialiseerd in foetusaandoeningen in het grootste openbare moederziekenhuis van El Salvador, het Hospital de la Mujer. Hier bevallen de arme vrouwen. De arts vertelt horrorverhalen over buitenbaarmoederlijke zwangerschappen waarbij men verplicht is te wachten tot de eileiders ontploffen.

Bij buitenbaarmoederlijke zwangerschappen is men verplicht te wachten tot de eileiders ontploffen

Ook vertelt ze over Claudia Zuñiga. “Een moeder van drie kinderen. Bij de zwangerschap van haar vierde kind bleek dat ze een levensgevaarlijke hartaandoening had. De ziekenhuisdirectie durfde echter geen abortus toe te staan. Ze brachten haar van ziekenhuis naar ziekenhuis en van dienst naar dienst. Niemand durfde de knoop door te hakken. Moeder en kind stierven in maart 2017.”

de-specialiste-Dr
De specialiste Dr. Carolina Mena Beeld door: Frauke Decoodt

De dokter zucht. “Ik begrijp niet dat het geen vanzelfsprekendheid is dat we de levens van die vrouwen redden. Ik begrijp niet dat we vrouwen verplichten een kind te baren dat enkele uren later zal sterven.” Mena voelt zich soms machteloos. “Pas als de moeder op sterven ligt, mogen we iets ondernemen.” Wat ze ook niet begrijpt, is dat medici, zoals de voorzitters van de nationale artsenvereniging, de huidige situatie goedpraten.

Zij publiceerden afgelopen april een verklaring waarin ze meldden dat ‘het leven begint bij de bevruchting en een dokter niet mag doden, dat de wet goed is zoals ze is, en het leven van de moeder en het kind genoeg beschermt’. Nog kwader wordt ze van artsen en verpleegkundigen die patiënten aangeven bij de politie wanneer ze vermoeden dat een vrouw een abortus heeft gepleegd. “Dit heeft niets met wetenschap te maken, maar alles met hun religieuze overtuiging en een cultuur die vrouwen als minderwaardig beschouwt.”

De grens tussen kerk en staat is in El Salvador enorm vaag. Overal zie je evangelische en katholieke kerken. Op bussen, kruispunten en drukke publieke plaatsen verkondigen predikers Gods woord in een poging je te behoeden voor een zondig leven. De meerderheid kijkt de ongelovige minderheid van slechts 10 procent steevast vol ongeloof aan. Het was de aartsbisschop die in 1997 pleitte voor een totaalverbod op abortus. Onlangs riep zijn opvolger de volksvertegenwoordigers op om het verbod te behouden.

Aangiftes

Die combinatie van religieus fundamentalisme en een uiterst patriarchale cultuur komt de vrouwen niet ten goede. Zeker niet in een van de gewelddadigste landen ter wereld, wat El Salvador per slot van rekening is. Ik ontmoet nog een arts, Luzmila Argueta, op een protestbijeenkomst tegen de vele moorden op vrouwen.

Eind april 2018 staat de teller op 145 moorden. Vorig jaar verdubbelde het aantal geregistreerde verkrachtingen: tussen januari en september waren 1461 vrouwen en meisjes slachtoffer. De politie vermoedt dat meer vrouwen aangifte durven doen en ziekenhuizen deze gevallen beter registreren. Vrouwenorganisaties verklaren de stijging ook door een algemene toename in geweld tegen vrouwen. Zeven op de tien slachtoffers zijn minderjarig en de verkrachters zijn meestal een bekende. “Als we in een maatschappij leven waarin vrouwen vermoord en verkracht worden in hun eigen huis, hoe kunnen we dan verwachten dat die maatschappij hun seksuele en reproductieve rechten respecteert?”

dokter-Luzmila-Argueta-op-protest-geweld-tegen-vrouwen
Dokter Luzmila Argueta op protest geweld tegen vrouwen Beeld door: Frauke Decoodt

Ondanks het geweld tegenover vrouwen idealiseert deze maatschappij de moederfiguur. “Een vrouw moet zich opofferen voor haar kinderen. Haar functie is moeder zijn”, legt Argueta uit.  “Vrouwen moeten alle kinderen krijgen die God, en hun echtgenoot, hen geeft. Desnoods sterven ze al barend, dan is dat Zijn wil.”

Wanneer ik Teodora vraag naar haar eerste dagen in de vrouwengevangenis in Ilopango lacht ze nerveus. Dit heeft ze nog niet eerder verteld. “Ik stopte niet met huilen. Ik smeekte de agent om me te laten gaan. Die had medelijden maar antwoordde dat ze dat onmogelijk kon doen.” De eerste drie maanden zat Teodora in afzondering zodat de andere vrouwen haar geen kwaad konden doen. “Kort ervoor keek ik uit naar de geboorte van mijn kind en opeens zat ik in een gevaarlijke gevangenis waarin ik bekend stond als kindermoordenaar.”

Gaandeweg vond ze haar weg. “De eerste vijf jaar verzweeg ik waarvoor ik opgesloten zat. In mijn gevangenis, Ilopango, zaten nog zeventien vrouwen zoals ik, veroordeeld als moordenaar voor complicaties tijdens de zwangerschap of bevalling. Toen de Agrupación ons samenbracht, realiseerde ik me dat ik niet alleen was. De Agrupación legde uit wat ze deden en bood ons aan om voor onze vrijlating te strijden.”

Mentaliteitsverandering

Ook buiten de muren van de gevangenis groeit de hoop. Alejandra Burgos (29), de feministe van de Agrupación, vertelt over de prille veranderingen in het land: “Doordat we ons richtten op een gedeeltelijke versoepeling van de wet, in plaats van abortus te zien als een recht van vrouwen, voegden zich steeds meer groepen bij onze strijd. Het grondwettelijk hof, het ministerie van Volksgezondheid, de directeur van het moederziekenhuis, studentenverenigingen en de vereniging van gynaecologen, zelfs enkele rechtse politici. Allen riepen de volksvertegenwoordigers op het wetsvoorstel goed te keuren. Hoewel we er niet in slaagden de wet te versoepelen, veroorzaakte onze campagne wel een verandering in de publieke opinie.”

Een opiniepoll van het Colectivo Feminista staaft deze bewering. Drie op de vijf Salvadoranen vindt dat abortus is toegestaan wanneer het leven van de moeder in gevaar is. Teodora lacht ongelovig. “Er is iets bovennatuurlijks nodig voordat El Salvador abortus zal aanvaarden.” Toch zal dit haar niet stoppen actie te voeren voor de legalisering abortus. “We hebben misschien een gevecht verloren, maar niet de hele oorlog. We blijven doorgaan tot er verandering komt. Dat ben ik aan mezelf en de andere vrouwen verplicht.”

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
670

Frauke Decoodt

Profielpagina

Advertentie

wca2019_600x500_v4 (002)