OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

‘Siriz je liegt, tijd voor een biecht!’ Voor de ingang van de Tweede Kamer heeft zich, gewapend met protestborden, een clubje vrouwen – en één man –  van het Humanistisch Verbond verzameld. Op donderdagmiddag 6 september vergaderden de Kamerleden over de Wet Afbreking Zwangerschap.

Af en toe stoppen er zwarte auto’s waar politici zo snel mogelijk uitstappen om hun weg naar de Commissievergadering te vervolgen. Dan stevent Fiona Fortuin of een van haar collega’s erop af, met de zelfgemaakte kaarten, zoals ‘Baas in eigen hoofd’ als variant op de originele kreet. “Vrouwen die ongewenst zwanger zijn verdienen neutrale ondersteuning”, zegt Fortuin, “en dat is nu niet zo.”

IMG_3998
Het Humanistisch Verbond deelt zelfgemaakte kaartjes uit.

De abortuspil als paracetamolletje

Sommige passerende Kamerleden reageren verbaasd op die uitspraak. We hebben immers verschillende keuzehulporganisaties in Nederland die door de overheid gesubsidieerd worden. Fortuin legt uit: “De grootste is Siriz, en die krijgt het overgrote deel van de subsidie. Het oogt als een neutrale organisatie, maar heeft nauwe banden met de Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind (VBOK).” Een pro-life organisatie dus. Christa Compas, directeur van het Humanistisch Verbond, schreef hier bijvoorbeeld dit opiniestuk over.

Actie “Baas in eigen buik”, 1971

Waarom de abortuspil via de huisarts verkrijgbaar moet zijn

Besluit tot abortus is al zwaar genoeg. Extra hindernissen opwerpen is niet nodig.

“Dat Siriz zou liegen, is een onheuse bejegening”, reageert Arthur Alderliesten, directeur van de VBOK, op het protest. Hij heeft de Kamer zojuist een petitie aangeboden tegen het wetsvoorstel om de abortuspil vrij verkrijgbaar te maken via de huisarts. “Siriz is transparant over haar visie. Dat een leven het recht heeft om geboren te worden is onderdeel van die visie, maar dat vrouwen het recht hebben hun eigen keuze te maken is het uitgangspunt. Én dat ze daarbij het recht hebben om goed geïnformeerd te worden over de opties.”

Dat laatste is dan ook zijn reden voor de petitie. Het nieuwe wetsvoorstel is er volgens hem op gericht dat de vrouw zo snel mogelijk beslist, waarbij de toegankelijkheid van de abortuspil wordt vergeleken met een paracetamolletje. Een belachelijke vergelijking, vindt Compas, want ‘daarvoor ga je naar het Kruidvat, niet naar de dokter’. Tijd om beide directeuren naast elkaar aan tafel te zetten.

Het debat: abortuspil via de huisarts

esther-1

“We hebben allebei lakschoenen aan, zie je wel, hebben we tóch wat gemeen”, grapt Compas als Alderliesten aanschuift in Café Luden op het Plein in Den Haag. En daarna, iets scherper: “Het viel me op dat je de petitie met een groepje mannen hebt aangeboden. Waar waren de vrouwen?” “Het moment kwam praktisch gezien onhandig uit”, reageert Alderliesten. “Ik baalde er ook van dat er alleen mannen waren en dat de vrouwen hadden afgehaakt.” Semi-grappend: “Niet van de petitie natuurlijk, maar om mee te gaan.”

Arthur Alderliesten (1979) is sinds 1 maart 2016 directeur van de Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind. “Nieuw leven is waardevol en mag niet afgebroken worden. Ik wil mij met hart en ziel inzetten voor de bescherming van het leven.”

Christa Compas (1962) is sinds 1 januari 2015 directeur van het Humanistisch Verbond. De organisatie zet zich in voor vrije meningsuiting, voor gelijke behandeling van iedereen en voor het recht op zelfbeschikking.

De abortuspil

De huidige situatie:

  • Ongewenst zwangere vrouwen1 moeten naar een abortuskliniek of ziekenhuis met vergunning voor een abortus(pil)

Het wetsvoorstel:

  • De abortuspil moet verkrijgbaar worden via de huisarts, de strafbaarstelling op verstrekking van het medicijn moet worden opgeheven
esther-4

Compas: “Abortus blijft een…” – denkt na – “… moeilijke beslissing. Meer dan de helft van de ongewenst zwangere vrouwen gaat daarmee eerst naar de huisarts. Stuur ze dan niet ergens anders naartoe op zo’n kwetsbaar moment, als ze de huisarts juist vertrouwen.”

Alderliesten: “Als die vertrouwensrelatie en de tijd er is, ben ik het ermee eens dat dit een mooie plek is om het onderwerp te bespreken. Maar ik kijk ook graag naar de praktijk. En in de praktijk werkt de huisarts met gesprekken van tien minuten. Het wetsvoorstel gaat uit van een snelle beslissing en een snel proces. Daar is abortus te ingrijpend voor, of zoals jij het noemt, een moeilijke beslissing.”

Compas: “Het wetsvoorstel gaat over vertrouwen, niet over snelheid. De huisartsenvereniging zegt zelf dat ze deze taak prima aankunnen en dat het ook past bij hun vak. Mijn beeld van de huisarts is dat die de tijd neemt die nodig is voor een gesprek over ongewenste zwangerschap.”

De huisarts moet kritische vragen stellen en het gesprek aangaan

De rol van de huisarts

Alderliesten: “Ik ben ook een idealist, maar dit vind ik te ideaal gesteld. De praktijk is dat er tien minuten zijn en dat is te weinig voor zo’n gesprek. VBOK pleit ervoor dat de huisarts een breder traject met de patiënt kan doorlopen, zodat het niet slechts een aanvraag om de abortuspil is die vervolgens wordt ingewilligd. Als ik bij de huisarts kom met pijn in mijn borst en vraag of hij een hartfilmpje wil maken, dan verwachten we ook niet dat hij zegt: ‘prima, meneer Alderliesten, gaan we gelijk doen.’ We verwachten dat hij kritische vragen stelt en het gesprek aangaat. Die rol zou de huisarts wat mij betreft best kunnen spelen.”

Compas: “Dat is toch de rol die de huisarts al speelt in deze samenleving?”

Alderliesten: “Uit onderzoek in 2014 blijkt dat vijf op de zes vrouwen met een ongewenste zwangerschap zijn doorverwezen naar een abortuskliniek en dat de alternatieven naast het afbreken van een zwangerschap niet met ze werden besproken.”

De huisarts is geen snackbar, maar een vertrouwenspersoon

Compas: “Maar die huisarts kon in 2014 ook nog helemaal niets. Als de huisarts de medicijnen mag verstrekken en niet meer onder bepalingen van de strafbaarheid valt, krijgt die ook meer ruimte om dat gesprek te voeren.”

Alderliesten: “Nee, dat staat los van elkaar.”

Compas: “Jullie zeggen dat de huisarts een soort snackbar is, fast food fast pill, en ik zeg dat de huisarts een vertrouwenspositie heeft in het leven van heel veel vrouwen.”

Alderliesten: “Als de abortuspil verkrijgbaar is bij de huisarts, wordt abortus laagdrempeliger en gewoner. Ik wil ervoor waken om het signaal aan de samenleving af te geven dat abortus ‘gewoon’ is. Het argument van de vertrouwensband begrijp ik wel, maar aan de andere kant: hoeveel gedeelde praktijken zijn er? Als ik naar mijn huisarts ga, hoe vaak zie ik dan dat vertrouwde gezicht, of heb ik toch de praktijkondersteuner of een andere arts?”

Compas (verontwaardigd): “Nou, ik woon in het centrum van Amsterdam en heb een huisarts die weet wie ik ben en in welke situatie ik zit. Een arts schrijft op allerlei andere momenten ook indringende medicijnen voor, dus ik vind dat hij deze rol prima kan vervullen. Jij suggereert dat abortus daarmee gewoner, sneller…” (vervolgt met zachte stem) “Echt, je doet daarmee onrecht aan deze vrouwen. Abortus wordt niet gewoner, abortus is nooit gewoon. Ook niet bij de huisarts. Het is een indringende beslissing die in een vertrouwde omgeving gemaakt moet worden.”

Alderliesten: “De huisarts kan wel degelijk een vertrouwenspositie hebben. Maar het wetsvoorstel gaat uit van vrouwen die heel goed hebben nagedacht over hun keuze en waar geen huisarts ze van af kan praten. Die zijn er en dat begrijp ik, maar er zijn ook andere vrouwen in andere situaties. Die zouden gebaat zijn bij een uitgebreid gesprek, zoals dat nu gaat bij een abortus. Dat is de teneur van het wetsvoorstel: dat het snel en toegankelijk moet.”

Anticonceptie is key

Compas: “Ik vind dat je een huisarts tekort doet als je die ziet als pillenschrijver. Een huisarts wil doen wat past in de situatie. En die kan met het wetsvoorstel ook prima een patiënt adviseren om er langer over na te denken, als er twijfel te bespeuren valt. Niemand wil een methodiek waardoor er meer abortussen worden uitgevoerd. Het abortuscijfer is relatief laag en stabiel en dat wil iedereen graag zo houden. Ik wil dat vrouwen zich veilig voelen met hun keuze, dat ze niet het gevoel hebben dat ze iets slechts doen en dat ze in hun waarde gelaten worden.”

Alderliesten: “Dat is inderdaad belangrijk.”

Compas: “Jij en ik vinden elkaar in de voorlichting over anticonceptie. Het is belangrijk dat jonge mensen genieten en experimenteren met seks, maar dat ze het wel veilig doen.” Lachend: “We délen ook best wat dingen.”

Alderliesten: “Zeker. We zijn het ermee eens dat anticonceptie in de basisverzekering vergoed moet worden om meer abortussen te voorkomen. Vijfendertig procent van de vrouwen die abortus ondergaat, heeft dat al eens eerder meegemaakt. Ergens gaat er iets mis in het anticonceptiegebruik, en dat draagt bij aan het herhaalde abortuscijfer.”

Compas: “Dat delen we, en ik denk ook dat het goed is dat dat met de huisarts besproken wordt. Die heeft ook een langere relatie met de patiënt, dus heeft misschien meer inzicht in wat er aan de hand is.”

Alderliesten: “Dit is een ander punt dan de abortuspil, maar ik ben het er wel mee eens. De huisarts kan hier zeker een goede rol in spelen. Ik ben niet tegen de huisarts, ik ben tegen het wetsvoorstel.”

  1. Ook mensen die zich niet identificeren als vrouwen, zoals transgender mannen of non-binaire mensen, kunnen een baarmoeder hebben en dus zwanger worden. ↩︎

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
Esther-Samuel

Esther Samuel

Esther (1991) is journalist en schrijft graag over seksualiteit en identiteit.
Profielpagina