Heeft de grutto een toekomst?

04-05-2017 Bron: OneWorld
Grutto op een paal
Grutto op een paal - Foto: Remy Remmerswaal via Flickr
Het gaat niet zo goed met onze nationale vogel, de grutto. Jaarlijks brengt elk koppel gemiddeld slechts drie kuikens groot; dat zouden er zeven moeten zijn om de populatie op peil te houden. Die vier ‘extra’ jongen zijn hard nodig om de natuurlijke sterfte door voedselgebrek of bejaging door roofdieren te compenseren. Doordat koppels slechts drie jongen per jaar krijgen, neemt het aantal grutto’s 3 à 5 % per jaar af; een ontwikkeling die volgens het CBS inmiddels al 27 jaar gaande is.
Actueel – 

Dat is eigenlijk best vreemd. Allerwege worden er inspanningen gedaan om de grutto (en andere weidevogels) in ons land te redden. Met bloemrijke perceelranden, plasdrasoevers, latere maaidata, mozaïekbeheer, weidevogelvriendelijk waterstandsbeheer, nestbeschermers, etc. maken boeren hun land vriendelijker voor weidevogels. In ruil daarvoor krijgen boeren via allerlei regelingen subsidies Natuurbeschermingsorganisaties zoals Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en de provinciale landschappen zetten weidevogelreservaten op en de Vogelbescherming en het Wereldnatuurfonds steunen weidevogelboeren.

Afname grutto

Toch zijn de resultaten belabberd en gaat de afname van de gruttopopulatie onverminderd door. De echte liefhebbers verzuchtten dat als al dat geld nu maar in effectieve maatregelen was gestoken, er waarschijnlijk meer resultaat was geboekt. Helaas is het heel moeilijk te bepalen wat dan wel of niet een bijdrage levert aan de grutto stand en zijn er vele mythes is het veld over wat wel en niet werkt.

Ackerdijkse plassenTypische plasdras bij Ackerdijkse plassen

Lichtpuntjes

Maar er zijn lichtpuntjes. Een medewerker van It Fryske Gea (provinciaal landschap Friesland) meldde dat er in hun gebieden sinds 2011 een lichte toename is onder diverse soorten weidevogels: vooral de scholekster, de tureluur en de veldleeuwerik nemen in aantallen toe, evenals de de zeer kritische watersnip. Helaas geldt dat niet voor de grutto: ook in Friesland gaat de populatie onverminderd bergafwaarts. Ook zijn er boeren die met zoveel compassie weidevogels proberen te beschermen, dat ze ertoe overgaan verkleumde kuikens met een föhn op te warmen zodat ze ook koude overleven. (Een medewerker van stichting Vogelonderzoek Nederland (SOVON) merkte op dat er met dergelijke boeren doorgefokt zou moeten worden. Wellicht valt daar nog een aardig subsidietraject voor in te richten?) 

Vanzelfsprekendheid

Vooral op de grens van natuur- en landbouwgebieden worden goede resultaten geboekt. Maar het grote slagveld zijn de weidegebieden die helemaal overgelaten worden aan de agrarisch ondernemers: daar worden de weidevogels steeds meer verdreven. Op veel plaatsen in Nederland is het behoud van weidevogels geen natuurlijk neveneffect meer van de melkveehouderij: weidevogelbeheer is een specifiek en kostbaar product geworden, dat natuurbeschermingsinterventies vergt.

Een stuk natuur dat vroeger als vanzelfsprekend was, is zijn vanzelfsprekendheid kwijt

Dat is op de keper beschouwd bizar: een stuk natuur dat vroeger als vanzelfsprekend in ons landschap aanwezig was, is zijn vanzelfsprekendheid kwijt. Het probleem geldt de hele weide: weidebloemen, -insecten en –zoogdieren kampen met vergelijkbare problemen. Willen we gezonde weides hebben, dan lijkt er iets fundamenteels te moeten veranderen in onze aanpak van landbouw.

Hoop

Een gezonde, levenskrachtige landbouw, die bovendien prachtige bijproducten levert zoals de grutto, lijkt echter goed mogelijk te zijn. Biologische landbouw blijkt kansen te bieden aan weidevogel. Het fenomeen ‘natuur-inclusieve landbouw’ lijkt aan populariteit te winnen. Maar op de industrialisatie van de landbouw staat vooralsnog geen enkele rem.

Foto: https://www.flickr.com/photos/fotoremy/7020851093

ErnstJan Stroes

ErnstJan Stroes (1966) is vooral vogelaar, veldbioloog en actief snelfietser....

Lees meer van deze auteur >

Reacties