Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Je staat er waarschijnlijk niet vaak bij stil: alle kleren die je draagt, of dit nu een spijkerbroek, rok, T-shirt of trui is, worden door mensenhanden in elkaar gezet. De kledingindustrie is een zeer arbeidsintensieve industrie. Naar schatting werken er zo’n 60 tot 75 miljoen mensen in de fabrieken. En de vraag is: voor hoelang nog? 

Wie wil er nog fabriekswerk doen?

Twee decennia geleden verplaatsten Europese en Noord-Amerikaanse kledingmerken en retailers hun productie massaal naar Aziatische landen om hier te kunnen profiteren van de lage lonen. Maar deze offshore-strategie van Amerikaanse en Europese kledingbedrijven, zoals de uitbesteding van de productie aan lagelonenlanden wordt genoemd, staat onder druk.

Een van de belangrijkste redenen zijn de stijgende (loon)kosten. In veel kledingproducerende landen zoals China, Indonesië en Bangladesh zijn de lonen de afgelopen jaren, al dan niet flink, gestegen. Ook worden er steeds meer eisen gesteld aan veiligheid en kwaliteit, waarvoor investeringen moeten worden gedaan. En de concurrentie in met name China neemt toe: door de toenemende vraag naar kleding in Azië, schakelen Chinese fabrikanten over van buitenlandse naar binnenlandse productie. 

Daar staat tegenover dat snelheid en flexibiliteit juist alleen maar belangrijker zijn geworden. Trends worden veel minder bepaald door de merken zelf; steeds vaker zijn het bloggers, influencers en beroemdheden ofwel de consumenten die bepalen wat ‘in’ is en wat mensen willen dragen. 

Hoe dichter de fabrieken bij de afzetmarkt zitten, hoe sneller bedrijven kunnen inspelen op trends. Logisch. Maar zoals de kledingproductie nu is ingericht, gaat die nooit terugkeren naar het Westen, benadrukt Rens Tap, werkzaam bij modebrancheorganisatie Modint. Tap: “Nog los van de hogere loonkosten, wie wil er hier nog zulk fabriekswerk doen? Dat gaat niet gebeuren.” 

De oplossing? Automatisering. 

Speedfactories

Robots die onze kleding maken. Het klinkt futuristisch. Maar de eerste stappen worden al gezet. Zo opende het Duitse sportmerk Adidas eind 2015 een zogeheten Speedfactory in het Duitse Ansbach. Geen mensen maar robots doen hier het werk. Inmiddels is er al een tweede vergelijkbare fabriek geopend in de Amerikaanse stad Cherokee Country in Georgia.  

De gedachte achter deze ‘nearshoring’ is dat het merk zo in staat is snelheid in de productie te combineren met flexibiliteit om zo consumenten “te geven wat ze willen, wanneer ze het willen”, aldus Mandy Niemer, hoofd communicatie bij Adidas. Met de Speedfactory willen ze de doorlooptijden van maanden tot weken verkorten, benadrukt ze. “De huidige industrienorm is een periode van 18 maanden, van idee tot plank, inclusief ontwerp en productontwikkeling, verkoop aan retailpartners, productie en verzending. Dit proces zouden we op den duur tot een paar dagen terug kunnen brengen.”

In de auto-industrie hebben we de gevolgen van automatisering gezien: een grote groep mensen kwam op straat te staan

Go De Roij van Zuijdewijn, Schone Kleren Tweet dit

Volgens Niemer is het doel niet om de productie naar Duitsland te verplaatsen of om hun bestaande toeleveranciers in Azië te zullen vervangen. “De kennis die we nu opdoen kunnen we daar weer implementeren.” Dat zal betekenen dat de fabrieken in Azië ook worden geautomatiseerd.

De vraag is wat dit zal doen met het aantal arbeiders in de fabrieken. In de Amerikaanse en Duitse vestiging werken ieder zo’n 150 mensen. Dat zijn er een stuk minder dan in de fabrieken in China en Vietnam, waar doorgaans zo’n 500 tot meer dan 1.000 arbeiders werkzaam zijn. Niemer gaat niet in op de vraag, maar bij de Schone Kleren Campagne, de organisatie die opkomst voor de rechten van textielarbeiders, zijn ze er niet gerust op. Woordvoerder Go De Roij van Zuijdewijn: “In de auto-industrie hebben we gezien wat er gebeurde toen er steeds meer geautomatiseerd werd: een grote groep mensen kwam op straat te staan. In landen als Myanmar en Bangladesh is bovendien helemaal geen sociaal vangnet. Geen werk betekent geen inkomen.” 

Rapport McKinsey
McKinsey bracht in oktober 2018 het rapport Is apparel manufacturing coming home?  uit. Het begint met een duidelijke constatering: als je als kledingbedrijf relevant en succesvol wil blijven in de toekomst, kun je niet om nearshoring en automatisering heen.

IMG_67411

‘Geef de kledingindustrie in Ethiopië een kans’

OneWorld bezocht Ethiopische kledingfabrieken in Hawassa. Zijn die een vloek of een zegen?

Een T-shirt in 2,5 minuut

Naast Adidas is ook Nike bezig met het automatiseren van de productie. Beide richten zich (vooralsnog) op schoenen. Hoe zit het met de productie van kleding? Zijn daar ook al robots voor bedacht? Het korte antwoord: ja. 

Het lange antwoord: automatisering van de kledingproductie is er in allerlei verschillende vormen. Zo experimenteert het Japanse bedrijf Li & Fung, dat de productieketen voor een groep westerse bedrijven beheert, bijvoorbeeld met het testen van producten voordat de daadwerkelijke productie plaatsvindt. Het bedrijf gebruikt daarvoor virtuele 3D-datacomputers. 

Een ander voorbeeld komt van het Amerikaanse jeansmerk Levi Strauss & Co. Dit merk gebruikt een laser-technologie voor het afwerken van de jeans. Waar de jeans voorheen door een medewerker met chemicaliën, schuurpapier en de handen werden behandeld, gebeurt dit nu met een machine. Handmatig duurde dit twintig tot dertig minuten per broek, geautomatiseerd negentig seconden. Het merk wil dit proces voor 2020 in al haar fabrieken uitrollen. 

Het grootste voordeel valt echter te halen bij het naaiproces. Dit is de meest arbeidsintensieve stap bij het maken van een kledingstuk; het omvat meer dan de helft van de totale arbeidstijd. Tegelijkertijd is dit ook de moeilijkste stap voor robots om te vervangen, weet Tap. “Stoffen zijn niet stijf, maar flexibel en rekbaar. Dat maakt het voor robots heel lastig om de naald op de juiste plek te zetten. Bovendien zijn er allerlei verschillende soorten stoffen, die elk weer op een andere manier verwerkt moeten worden; zie die kennis maar over te brengen op een machine.” Volgens Tap worden er nu verschillende soorten grijpsystemen ontwikkeld die de stof onder de naald geleiden en begeleiden. “Een andere manier is om de stof eerst te behandelen met een soort stijfsel waardoor het hard wordt. Nadat het door de robot is genaaid, wordt het spul dan weer uit het shirt gewassen.” 

Dit laatste wordt nu toegepast door SoftWear Automation, een bedrijf dat robots ontwikkelt voor het produceren van kleding en andere textielproducten. Een van de machines naait en bewerkt een T-shirt in 2,5 minuut. 

Bron: www.youtube.com

Miljoenen banen op de tocht

Dat automatisering eraan zit te komen lijkt onoverkomelijk. Maar wat betekent dit voor de tientallen miljoenen mensen die binnen deze sector werken? Een hapklaar antwoord op deze vraag lijkt er (nog) niet te zijn.

Tijdens de Kopenhagen Fashion Summit in mei 2018, ’s werelds grootste kledingtop over duurzaamheid, boog een panel van experts zich over deze vraag. 

David Roberts, expert op het gebied van technologie en innovatie, stelde dat automatisering niet per se leidt tot een afname van het aantal banen, omdat het ook weer nieuwe arbeidsplekken creëert. Hij benadrukte daarnaast dat de robots ons vrijspelen van “vieze, saaie en gevaarlijke banen”. 

Econoom Carys Roberts stelde dat het de ongelijkheid tussen de mensen aan de top en de arbeiders onderin de keten alleen maar groter gaat maken. “Er is een kleine groep winnaars, mensen die profiteren van deze ‘nieuwe werkwijze’, maar het overgrote deel, de mensen die niet om te scholen zijn of worden omgeschoold – behoort tot de verliezers.” 

Allemaal benadrukken ze dat verantwoorde automatisering, waarbij arbeiders worden omgeschoold en voorbereid op de ‘nieuwe werkwijze’, van cruciaal belang is. Van Zuijdewijn: “We pleiten ervoor dat regeringen, bedrijven en fabrieken met elkaar gaan zoeken naar de beste oplossing voor de arbeiders.” 

Pete Santora van SoftWear Automation sluit zich daarbij aan. Hij gelooft dat de integratie van robotica en automatisering in productielijnen een geleidelijk proces zal zijn, en wijst op de milieuvoordelen. Zo hoeft kleding niet meer de hele wereld over te worden verscheept, zoals nu het geval is. Doordat sneller op nieuwe trends ingespeeld kan worden, hebben bedrijven minder voorraad nodig. De kans dat een merk met een enorme hoeveelheid onverkochte kleding blijft zitten omdat het niet in de smaak viel, wordt daarmee veel kleiner. En ten slotte hoeft het gevaarlijke en ongezonde fabriekswerk niet meer door mensen zelf gedaan te worden. 

Van Zuijdewijn ziet in dat laatste zeker kansen. “Bepaalde processen zullen veiliger worden. Arbeiders die met chemicaliën en giftige gassen werken lopen geen risico meer.” Maar, voegt ze toe, dat is hoe wij het zien. “Wij kunnen dit wel een gezondere en veiligere optie vinden, maar als arbeiders hierdoor hun werk en inkomen kwijtraken, hoe ?” 

Hoe snel zal het gaan?

Het lijkt niet zo zeer de vraag of robots het werk van kledingarbeiders gaan overnemen, maar wanneer en op welke schaal. Hoe snel zal het gaan? 

Op dit moment is slechts een handjevol merken er serieus mee bezig. Volgens Tap is het op dit moment voor veel merken nog veel te kostbaar om te investeren in dergelijke machines. Maar de ontwikkelingen gaan snel. 

Uit een recent rapport van het Amerikaanse adviesbureau McKinsey, waarbij 188 respondenten uit de sector werden gevraagd over automatisering, gaf 51 procent aan te verwachten dat voor 2025 de makkelijkst te maken kledingitems (spijkerbroeken, T-shirts) volledig door machines worden gemaakt.

Of automatisering in de kledingindustrie een kans of een bedreiging is? Dat zal de toekomst uitwijzen. 

8391005220_5831402ef3_b

‘Made in Myanmar’: vloek of zegen?

Dreigt Myanmar het nieuwe Bangladesh te worden?

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
emydemkes2

Emy Demkes

Redacteur fair fashion

Emy Demkes is freelance journalist en schrijft voornamelijk over de achtergronden van onze kleding. Van de arbeidsomstandigheden in …
Profielpagina