Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 4 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

In India en Turkije krijgen kledingarbeiders nog geen derde van wat een leefbaar loon is, in Bulgarije nog geen 10 procent. Uit recent onderzoek van Schone Kleren Campagne (SKC) blijkt dat veel arbeidsters die kleding maken voor H&M onder de armoedegrens leven. En dat geldt niet alleen voor kleermakers die voor het Zweedse merk kleren naaien; textielarbeiders wereldwijd krijgen structureel onderbetaald.

Schokkend, maar niet nieuw: in de jaren 90, toen de erbarmelijke omstandigheden in de zogenoemde sweatshops steeds meer onder de aandacht kwamen, werd al duidelijk dat dit een van de grootste problemen was waar textielarbeiders mee te maken hebben. Door de extreem lage lonen nemen de risico’s op andere misstanden bovendien toe: het vergroot de kans op kinderarbeid (als ouders niet genoeg verdienen, moeten hun kinderen ook werken) en extreem lange werkdagen en -weken.

garment_factory_in_bangladesh_women_working.jpg

SKC: ‘H&M betaalt hongerlonen’

Is H&M echt bereid meer te betalen? Of was het een publiciteitsstunt?

Lancering PLWF

Vandaag, op donderdag 27 september, wordt het initiatief Platform Living Wage Financials (een samenwerking tussen ASN Bank, Triodos, MN, a.s.r., Achmea Investment Management, NN Investment Partners, Robeco en Kempen) gelanceerd. Vijf bedrijven – H&M, ASOS, Adidas, Esprit en Marks & Spencer – hebben zich aan het platform gecommitteerd. Het platform start met een focus op de textielsector en zal dat uitbreiden naar andere sectoren, waaronder supermarktketens en de agri-foodsector.

Leefbaar loon meetbaar maken

Hoog tijd dus om iets aan deze problematiek te doen, dachten ze een aantal jaar geleden bij ASN Bank, die in haar portefeuille veertien kledingbedrijven, waaronder Esprit, H&M, Inditex (Zara) en Adidas heeft. Als bank die zegt te ‘bankieren op een maatschappelijk verantwoorde manier, met respect voor mens, dier en natuur’, roept dat soms vragen op, vertelt Irina van der Sluijs, senior Advisor Human Rights bij ASN Bank. “Klanten stellen met regelmaat de vraag of die twee wel samen gaan, en terecht. Uit eigen onderzoek blijkt dat geen van deze bedrijven op dit moment een leefbaar loon betaalt aan de arbeiders in de keten. Moeten wij daar dan wel investeren? Wij denken van wel. Het is makkelijk om te zeggen ‘die sluiten we uit’, maar wij willen werken aan oplossingen. We zien dat ze bereid zijn om hier wat aan te doen, en wij denken ze een duwtje in de goede richting te kunnen geven.

Van der Sluijs verwijst naar een rapport dat ASN Bank vandaag naar buiten brengt. Hierin staat als langetermijndoel dat in 2030 bij alle kledingbedrijven in het beleggingsuniversum een leefbaar loon ingevoerd moet hebben.

Een mooi doel, maar hoe controleer je of bedrijven hier ook daadwerkelijk mee aan de slag gaan? Die vraag stelde Van der Sluijs zichzelf toen ze vorig jaar in dienst trad van ASN . “We wilden dit dossier een extra ‘boost’ geven en een methodiek ontwikkelen om te kunnen meten hoe bedrijven scoren op lonen. Op het gebied van klimaat zijn hier strakke en meetbare afspraken over, maar op sociaal- en mensenrechtenvlak, zijn die er nog nauwelijks.” De beloftes en ambities blijven daardoor in softe bedoelingen hangen, die moeilijk te controleren zijn, stelt ze. “Om mensenrechtenschendingen aan te pakken, moet je die eerst meetbaar maken.”

Van woorden naar daden

Met hulp van buitenaf ontwikkelde ASN Bank een methodologie om leefbaar loon meetbaar te maken zodat (textiel)bedrijven vergeleken kunnen worden en beoordeeld op hun voortgang. Daarbij wordt gekeken naar acht dingen, zoals: of het bedrijf een definitie heeft van wat het leefbaar loon in een land voorstelt tot wat ervoor nodig is om dat te implementeren. Van der Sluijs: “De eerste metingen hebben we eerder al gedaan, en gingen vooral om het beleid dat bedrijven voor leefbaar loon hebben. Nu beoordelen we ook de praktijk. In hoeverre integreren bedrijven hun beleid voor leefbaar loon in de bedrijfsvoering? Wat is de impact ervan op de textielwerkers?”

“Ik wil af van het verplichte nummertje trekken. Wat je nu ziet is dat bedrijven eens in het kwartaal worden opgebeld en gevraagd wat ze hebben gedaan om, in dit geval, de lonen van de arbeiders in hun keten te verhogen. Ik wil naast telefoongesprekken ook gaan kijken in de toeleveringsketen, meedenken over oplossingen, experts aandragen. En dus concreet zien wat er in de praktijk verandert.”

Dat laatste is volgens Ineke Zeldenrust van Schone Kleren Campagne, cruciaal. “Als organisatie zetten we ons al tientallen jaren in voor de rechten van kledingarbeiders; met leefbaar loon als een van onze speerpunten. Als er ergens behoefte aan is, dan zijn dat concrete afspraken met duidelijke doelen over waar het loon naartoe moet, inclusief cijfers en deadlines die meetbaar zijn.”

Als er ergens behoefte aan is, zijn dat concrete afspraken met duidelijke doelen over waar het loon naartoe moet

Ineke Zeldenrust, Schone Kleren CampagneTweet dit

Het initiatief heeft volgens haar alleen kans van slagen, als hier streng op wordt toegezien. “Anders ben ik bang dat het, net zoals bij alle andere initiatieven die zich hiermee bezighouden, blijft hangen in mooie woorden, zonder dat er daadwerkelijk iets verandert. Het is eigenlijk schandalig dat we het hier al tien jaar met bedrijven, overheden en andere organisaties over hebben, en er al ontzettend veel geld en energie is gestopt in mechanismes om dit te kunnen realiseren, maar we nog steeds nauwelijks zijn opgeschoten.”

truecost_filmstill_15.jpg

Leefbare lonen in de textielindustrie: nog een lange weg te gaan

Een leefbaar loon is een mensenrecht. Maar in de textielindustrie is het krijgen van een…

Geld is macht

Zeldenrust is desalniettemin positief verrast over het initiatief. “Dat de druk vanuit de financiële sector nu wordt opgevoerd, is interessant en hoopgevend. Ik hoop en denk dat bedrijven hier gevoeliger voor zijn. Als investeerder en zakenrelatie kun je harde afspraken maken.” Maar dan moeten de banken en verzekeraars volgens haar wel durf tonen. “Er zit daar veel macht. Maar de uitdaging is of ze ook echt streng gaan toezien, en of ze er niet in meegaan zodra bedrijven met het welbekende vingertje naar anderen gaan wijzen.”

De vraag is en blijft wel in hoeverre een groep Nederlandse financiële instellingen invloed heeft op internationaal opererende bedrijven. Van der Sluijs: “Terechte vraag. Wij hebben als ASN Bank inderdaad een beperkt vermogen, maar we hopen een aanjager te kunnen zijn en andere te inspireren om ons voorbeeld te volgen.” Volgens haar is er al interesse getoond door een Zwitserse bank. “We hopen dat het zich als een olievlek verspreidt. Of ja, olievlek is misschien niet het juiste woord, maar je snapt wat ik bedoel.”

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€4 per maand)
emydemkes2

Emy Demkes

Redacteur fair fashion

Emy Demkes is freelance journalist en schrijft voornamelijk over de achtergronden van onze kleding. Van de arbeidsomstandigheden in …
Profielpagina