Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 4 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Segregatie bussen

In zijn opiniestuk haalt Van der Horst hard uit naar de Rotterdamse gemeentepartij Nida. Nida is het niet eens met de aanbesteding van een deel van het stadsvervoer aan EBS, omdat zij onderdeel zijn van het Israëlische vervoersbedrijf Egged. Van der Horst doet het voorkomen of dit specifiek een initiatief is van Nida en of het een omstreden positie van deze stadspartij zou zijn. Beide zijn simpelweg niet waar.

Al jaren wordt er geprotesteerd tegen de busmaatschappij, omdat die in Israël en de Palestijnse gebieden een actief segregatiebeleid voert. Zij houden andere standaarden en voorwaarden aan voor Palestijnse passagiers dan voor Israëlische reizigers. Israëli komen met Egged overal. Palestijnen worden door een andere ingang gedwongen, de facto geweerd door Israeli-only wegen of worden ronduit geweigerd als passagier.

Al in 2011 protesteerde Palestijnse ‘Freedom Riders’ tegen dit segregatiebeleid. Door simpelweg in een Egged bus te stappen en er vervolgens door het leger uitgetrokken te worden, toonden zij effectief de apartheidsproblematiek van deze busmaatschappij aan.

Ook in Nederland zijn Egged en haar dochteronderneming EBS al langer omstreden. Zo organiseerde DocP vorig jaar een succesvolle email-actie om de aanbesteding van EBS in Noord-Holland tegen te houden. The Rights Forum van voormalig premier van Agt vroeg om opheldering en om het naleven van het Nationaal Actieplan Bedrijfsleven en Mensenrechten.

Protesten tegen dit omstreden vervoersbedrijf zijn dus niet nieuw en zeker niet alleen door Nida bedacht. Hoewel het selectief uitlichten van deze partij al vragen oproept, is Van der Horsts tweede beschuldiging zorgelijker.

Joden versus Israël

Van der Horst windt er geen doekjes om. Nida zou de busmaatschappij slechts boycotten omdat ‘het Joden zijn’ en bombardeert Nida hiermee ‘tot een koop-niet-bij-joden partij’. Hiermee negeert Van der Horst bovenstaande argumenten en stelt hij inhoudelijke kritiek op Israël gelijk aan antisemitisme. Dit is onterecht en gevaarlijk.

Het is onterecht, omdat er een duidelijk onderscheid bestaat tussen kritiek op Israëlische mensenrechtenschendingen enerzijds en racistische haat tegen Joden anderzijds. Antisemitisme en Israëlkritiek is niet hetzelfde. Protesten tegen segregatie zijn niet gericht tegen Joden, maar juist tegen hedendaagse apartheidspraktijken.

Antisemitisme en Israëlkritiek is niet hetzelfde

Het Zionisme is als politieke overtuiging niet te verwarren met een religie of een verbondenheid die mensen hebben of voelen met het Jodendom. Of zoals de Nederlandse organisatie Een ander Joods Geluid het verwoordt: Je kunt vóór Israël en Palestina zijn, maar tegen bezetting en geweld.

Kritiek op Israël aan antisemitisme gelijkstellen is ook gevaarlijk omdat het Joden tot een homogene groep maakt. Het neemt de stem weg van Joodse mensen die zich niet per se met het Zionisme identificeren. Het ontkent de kritische geluiden ten opzichte van Israël die juist uit de Joodse gemeenschap klinken. Gate48 waar kritische Nederlandse Israëliërs zich verenigen, het Amerikaanse Jewish Voice for Peace of de stemmen die vanuit Israël tot een boycot oproepen, worden zo monddood gemaakt. Waarom noemt Van der Horst de redenen van deze Joodse organisaties om de Boycot, Desinvesteren en Sancties (BDS) beweging te steunen niet?

Boycot, Desinvesteren en Sancties

In 2005 riepen tientallen burgerinitiatieven in Palestina op tot Boycot, Desinvesteren en Sancties (BDS) tegen Israël. Sindsdien is dit uitgegroeid tot een wereldwijde BDS-beweging, die burgers, bedrijven en instellingen oproept Israëlische producten te boycotten als protest tegen mensenrechtenschendingen jegens de Palestijnen.

In navolging van de BDS-beweging in Zuid-Afrika hopen zij zo druk uit te oefenen op Israël om 1) de bezetting en kolonisatie van de Palestijnse gebieden te beëindigen, 2) gelijke rechten te geven aan Palestijnse inwoners van Israël, en 3) de VN resolutie 194 tot terugkeer van Palestijnse vluchtelingen te erkennen.

Geen verkapt antisemitisme dus, maar een geweldloze manier van protesteren die in onder andere Zuid-Afrika een belangrijke rol heeft gespeeld bij het beëindigen van apartheid. In deze context moeten de bezwaren van Nida tegen de aanbesteding van het Rotterdams openbaar vervoer aan een Israëlische busmaatschappij geplaatst worden. Als onderdeel van een groeiende, internationale mensenrechtenbeweging die samenwerking met Israël niet langer normaliseert. Die niet langer meewerkt aan het bekostigen of in stand houden van grove mensenrechtenschendingen, en die weigert Rotterdammers te vervoeren in apartheidsbussen.

BDS: Waar is Nederland?

Of deze vorm van geweldloos protest voor Palestijnen net zo de succesvol zal zijn als voor Zuid-Afrikanen, moet nog blijken. Dat Israël besloten heeft aan leden van 20 prominente boycotorganisaties de toegang tot het land te ontzeggen, doet in ieder geval veel stof opwaaien.

Misschien heeft de verkeerde vraag door mijn hoofd gespeeld, en doet het er eigenlijk niet toe of Van der Horst de context niet kent of eerder iets tegen Nida heeft. Er is een veel grotere vraag. Nederland was destijds een voorloper in de anti-apartheidsbeweging in Zuid-Afrika. Maar waar staat Nederland eigenlijk in de voornaamste anti-apartheidsstrijd van deze tijd?

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€4 per maand)
670

Anne de Jong

Anne de Jong is universitair docent Antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. Gepromoveerd op geweldloos verzet in Israël en …
Profielpagina