Na de burgerjournalistiek, krijgt de burgerwetenschap nu ook vleugels dankzij het internet. Onder andere via netwerksites als Facebook maken universiteiten en onderzoeksinstituten steeds meer gebruik van enthousiaste amateurwetenschappers. Vooral klimaatwetenschappers en biologen doen een beroep op burgerwetenschappers. Vanuit je achtertuin kun je dus ook bijdragen aan onderzoek naar klimaatverandering.

 

In Nederland bestaat bijvoorbeeld al sinds 2000 de Natuurkalender. Dit is een initiatief van de universiteit van Wageningen en Vara’s Vroege Vogels dat de effecten van klimaatverandering op jaarlijks terugkerende verschijnselen in de natuur in de gaten houdt. Enkele duizenden vrijwilligers houden vanuit hun achtertuin het moment van bloei, bladontplooiing en bladval bij planten in de gaten, maar ook de start van de vogeltrek en het verschijnen van vlinders en andere insecten en posten hun bevindingen online.

 

 

Jonge eendjes in december
De laatste jaren zijn vanuit De Natuurkalender regelmatig opvallende verschuivingen in de seizoenen waargenomen. De extreem warme herfst van 2006 die gevolgd werd door de extreem warme winter 2006/2007 is daarvan een goed voorbeeld. Destijds hielden bomen als linde, berk, eik en beuk hun blad veel langer dan normaal aan de takken en de bladverkleuring kwam zeer laat op gang.

bloesem
Foto: CC

De herfst van 2006 was daarmee weer later dan het recordjaar 2005. Begin december 2006 bleek uit een quickscan van De Natuurkalender dat nog 240 wilde plantensoorten en ruim 200 tuinplanten in bloei stonden en vlogen er nog vlinders als de kolibrievlinder en dagpauwoog rond. Er werden door de internetvrijwilligers jonge eendjes gemeld, zanglijsters lieten kennelijk alweer van zich horen en kieviten bleven in Nederland hangen.

 

Het Amerikaanse fenologische netwerk heeft een soortgelijk project en schakelt sinds kort ook Facebook in om waarnemers van veranderingen in de natuur te rekruteren. Met project BudBurst hopen zij een beeld te krijgen van het moment waarop de knoppen van bloemen en planten open gaan.

 

Sterrenstof
Een ander bekend voorbeeld van burgerwetenschappers die via internet gerekruteerd worden is Stardust@home van Nasa. Door Nasa geselecteerde internetvrijwilligers bestuderen thuis achter hun pc miljoenen microscoopfoto’s om daarin sporen van het sterrenstof te ontdekken. De foto’s zijn gemaakt door Stardust, een onbemand ruimtevaartuig dat in de ruimte interstellaire en interplanetaire stofdeeltjes heeft verzameld. Zwoegende vrijwilligers die in de microscoopbeelden sterrenstofdeeltjes ontdekken, worden beloond. De onderzoekers hebben beloofd dat de eerste persoon die een deeltje ontdekt, wordt vernoemd.

 

Maar valt die informatie van al die amateurwetenschappers wel te vertrouwen? Het kan natuurlijk zijn dat er een prutser tussenzit of iemand die de boel willens en wetens saboteert, maar wetenschappers die het project begeleiden, controleren de data. En het voordeel aan een grote poule aan vrijwilligers is dat foute waarnemingen minder zwaar wegen. Dat wordt dus rekruteren.

 

Bewuster geworden door dit artikel?

Onze journalistiek is toegankelijk voor iedereen en dat willen we zo houden. Met een kleine bijdrage help jij ons anderen ook bewust te maken. Alvast bedankt!

Ja, ik doe graag een eenmalige donatie!
Hoeveel wil je doneren?
670

Over de auteur

Marianne Wilschut is een Nederlandse journalist. Ze schrijft onder andere voor Trouw en OneWorld.
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief