Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Insecten opsporen op een dak, een nachtelijk vleermuisonderzoek aangaan of roofvogelnesten in kaart brengen: de week van een stadsecoloog is nooit hetzelfde. Fotograaf Judith Tielemans legde het beroep vast in deze vijfdelige fotoserie, vanaf zaterdag 14 september uitgebreid te zien in het Natuurhistorisch Museum Rotterdam.

Maar wat is een stadsecoloog eigenlijk? Hou behoud je de biodiversiteit van een wijk, en wat heeft dat met klimaatverandering te maken? Rotterdamse ecoloog André de Baerdemaeker aan het woord over zijn werk bij het onafhankelijke Bureau Stadsnatuur (bSR).

Rotterdam-stadswandeling-Noord-7
Bezoekers tijdens een expeditietocht door de stad bij het groene wooncomplex de Eendracht. Beeld door: Judith Tielemans

Hoe ziet een week van een stadsecoloog eruit?
“Het hangt af van wat voor soort opdrachten wij binnenkrijgen. Geen enkele week is hetzelfde. In de zomer zijn we vooral buiten te vinden: op zoek naar flora en fauna. Rond deze tijd van het jaar zijn we veel bezig met vleermuizen. Als iemand bijvoorbeeld een oud gymzaaltje wil opknappen, worden wij eropaf gestuurd om te kijken of er vleermuizen wonen. In de meeste gevallen zitten die er niet, maar vanwege protocol moet je dan minimaal twee uur op locatie blijven. Sommige vleermuizen houden van uitslapen, dat kunnen dus lange avonden worden. Binnen het Bureau Stadsnatuur, dat op onafhankelijke wijze werkt, heeft iedereen zijn specialisatie. Zo is de ene collega veel bezig met beschermde planten en is de ander vooral geïnteresseerd in vissoorten. Ikzelf word vaak gevraagd voor klussen die te maken hebben met het in kaart brengen van roofvogels in de stad. Daarnaast geven we onafhankelijk advies aan de gemeente Rotterdam. Ook bemoeien we ons met participatieprojecten in samenwerking met bewoners en maken we deel uit van het Natuurhistorisch Museum.”

Hoe zorg je ervoor dat een stad aangenaam blijft voor zowel mens, dier als flora?
“Om die vraag te beantwoorden is het voor een stad belangrijk om eerst de groenstructuur in kaart te brengen. Dat gaat niet alleen over de kleur groen in de stad, maar ook over de natuurwaarde. Hoe is het bijvoorbeeld gesteld met de biodiversiteit? Maar ook: hoe zorg je ervoor dat een egeltje veilig kan oversteken? Daar is een stadsecoloog voor nodig. De natuur is in zoveel opzichten een verrijking voor de beleveniswereld van de mens. Als ik met bewoners over mijn werk praat, barsten velen direct los over wat ze gezien hebben in de stad: een schildpad hier, een rat daar. Dat laat zien dat het leeft onder de mensen.”

Rotterdam-stadswandeling-Noord-3
André de Baerdemaeker tijdens de ontdekkingstocht door Rotterdam Noord, waarbij hij bezoekers alles vertelt over de biodiversiteit in Rotterdam. Beeld door: Judith Tielemans

Het grootste gevaar zit ‘m niet in de natuur, maar juist in onze vervreemding ervan

Rotterdam-stadswandeling-Noord-10
Een bezoeker in de tuin van Stadskwekerij de Kas. Beeld door: Judith Tielemans

Zijn de gevolgen van klimaatverandering zichtbaar in de stad?
“Jazeker, in de stad zijn de gevolgen zelfs eerder waarneembaar dan daarbuiten. Dat komt doordat steden extreem ‘stenig’ zijn, waardoor de stad sneller opwarmt bij zonnig weer (urban heat island effect). Door klimaatverandering trekken dieren zoals meerkoeten en knobbelzwanen ’s winters naar de stad toe, omdat het water daar langer open is en mensen ze voeren in parken. Dit zie je nu ook gebeuren in onze steden: sommige trekvogels doen niet eens meer de moeite om Nederland binnen te komen, aangezien winters veel minder koud zijn dan vroeger. Dankzij dit fenomeen krijgen we ook weer nieuwe dieren. Dit proces is altijd in beweging, maar door de mens worden de veranderingen wel versneld.”

 Wat voor gevaren zie je op het gebied van ecologische zaken in de stad?
“Het grootste gevaar zit ‘m niet in de natuur, maar juist in onze vervreemding ervan. De meeste kinderen zitten tegenwoordig uren achter een tablet en weten niet meer wat het is om vieze handen te krijgen van een middagje buitenspelen. Ook zie je dat overgewicht en depressies toenemen. Daar spelen natuurlijk meerdere factoren een rol in, maar het gebrek aan buitenlucht heeft er zeker mee te maken.”

Hoe ziet jouw ideale stad eruit?
“Wat mij betreft is dat een stad waarin mensen een gezonde balans opzoeken tussen binnen- en buitenleven. In een ideaal beeld wordt de natuur niet buitengesloten, maar geaccepteerd. De moderne stad is ontworpen voor de mens, maar daarin speelt natuur ook een rol. We zijn immers gevormd door de natuur, dus als die er niet is, missen wij het ook. Gelukkig staan duurzaamheid en vergroening steeds hoger op de politieke agenda. Ik zou graag zien dat er in de toekomst meer aandacht komt voor de ecologische waarde van de natuur en niet alleen het economisch gewin daarvan.”

De expositie ‘Stadsnatuur onder de loep’ is vanaf 14 september 2019 te zien in het Natuurhistorisch Museum Rotterdam.

De ontdekkingstocht, geïnitieerd door festival Duizel in het Park, kwam tot stand door middel van een samenwerkingsproject met Afdeling Buitengewone Zaken, Stadskwekerij de Kas en bewoners van Rotterdam Blijdorp en Bergpolder.

4-Andre-met-verrekijker

Deel van Dossier

De stadsecoloog

Wat doet een ecoloog in de stad? In de fotoserie van Judith Tielemans kom je erachter.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Judith Tielemans

Judith is afstuderend journalist en houdt van zowel fotograferen als schrijven. Met haar fotoserie over het werk van de stadsecoloog …
Profielpagina