Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Zojuist bij het ministerie van Buitenlandse Zaken geweest. Hoorzitting naar aanleiding van een bezwaarprocedure. Vier man sterk hoorde mijn verhaal aan. Ik geloof echt dat het geen kwaadwillende mensen zijn, maar ze legitimeren het systeem wel.

Laatst zei een ambtenaar tegen me: "Zou je 'de overheid' kunnen zeggen, in plaats van 'jullie'? Het kwetst me als je 'jullie' zegt, als je de 'de overheid' bedoelt". Laat ik voorop stellen dat er veel goede ambtenaren zijn, met hele goede bedoelingen. Maar de overheid als geheel beweegt de verkeerde kant op, en daarom ageer ik hard tegen de overheid. Vooral ook omdat vriendelijke gesprekken nergens toe leiden.

Zou je ‘de overheid’ kunnen zeggen, in plaats van ‘jullie’? Het kwetst me als je ‘jullie’ zegt, als je de ‘de overheid’ bedoelt

Ik heb tien jaar geprobeerd om op een vriendelijke, constructieve manier verandering te bewerkstelligen, maar dat is momenteel redelijk kansloos. Je loopt continu op tegen een muur. En zoals ik al vaker heb gezegd, ik ben de eerste die weer een constructieve opbouwende houding aanneemt als het tij keert. Maar daartoe is momenteel nog geen enkele beweging waarneembaar (en als je vindt van wel, zet maar in een comment hieronder). De 'fuck de burger-houding' van de overheid neemt alleen maar verder toe. De overheid wordt steeds repressiever. Lees daartoe het uitstekende artikel ‘Het weefsel erodeert’ van de oud-ombudsman Alex Brenninkmeijer in De Groene Amsterdammer.

Overheid is niets zonder mensen

Ondanks dat ik tegen de overheid ageer, zeg ik dus heel bewust 'jullie' tegen ambtenaren. De overheid is namelijk zonder mensen helemaal niets. Het zijn uiteindelijk altijd mensen die beslissen tot bepaald beleid, en dat beleid uitvoeren. Als de medewerkers van de bijstand bijvoorbeeld morgen collectief zeggen dat ze geen huisbezoeken meer zullen uitvoeren, omdat dat een te grote inbreuk is op de privacy, dan houdt het op.

Tuurlijk, in eerste instantie zullen de managers wel andere mensen vinden om dat werk over te nemen, maar het zijn uiteindelijk mensen die het doen. Niet iets anoniems als 'de overheid'. Daarmee zouden ambtenaren te makkelijk wegkomen met collectief fout beleid en fout gedrag. Juist door ambtenaren aan te spreken op hun collectieve gedrag, ontstaat er een groter verantwoordelijkheidsgevoel ten aanzien van fout beleid of wangedrag van de overheid.

Aanleiding

De vier ambtenaren van het ministerie van Buitenlandse Zaken probeerden mijn verzoek tot informatie op basis van de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB) in te perken. Ik had op 7 juni een verzoek ingediend. Aanleiding was een artikel over TTIP op deze site. Aanleiding dus… En vervolgens formuleerde ik een breed WOB-verzoek. Uiteraard maakte Buza gebruik van de verlengingsmogelijkheid van vier weken, waardoor ik acht weken later pas de informatie ontving. En wat schetste mijn verbazing. De info had alleen betrekking op de aanleiding, en niet op mijn brede verzoek.

En dus heb ik zojuist voorgelezen uit de Van Dale. "Beste ambtenaren. Ik snap dat jullie de Nederlandse taal niet zo goed machtig zijn. Maar het woord aanleiding betekent: 'omstandigheid die ertoe leidt dat iets gebeurt'. Dat is dus niet wat er, in dit geval, moet gebeuren, maar de aan-lei-ding." Zucht. Ach ja, zo ken ik de overheid inmiddels. Traineren, traineren, traineren, zodat er zo weinig mogelijk info geleverd hoeft te worden. Best raar voor een overheid die niets te verbergen heeft.

Tuurlijk, het kan best een foutje zijn dit keer. Maar ik ben cynisch geworden. Een vorig WOB-verzoek werd effectief door Herman van Gelderen, de woordvoerder van minister Ploumen, afgepoeierd. 1 – 0 voor Buza. Alleen stuurde hij zijn feest-e-mail per abuis niet alleen naar zijn collega, maar ook naar mij. "Beschouw [het pararen van zijn WOB-verzoek] maar als een compliment voor onze aanpak :-)", mailde Herman triomfantelijk. Om te vervolgen met: "Maar denk niet dat we er nu van af zijn…" Gelijk heeft 'ie. Zulke 'leuke' per abuis aan mij verstuurde e-mails, vergroten mijn vastberadenheid om de overheid hard aan te pakken. En transparantie is daarbij key.

Gesprek snel voorbij

Nadat ze doorkregen dat hun poging om mijn WOB-verzoek in te perken zou gaan mislukken, was het gesprek vanmorgen snel voorbij. "Maar zo'n breed WOB-verzoek kost ons heel veel werk", probeerden ze nog. Misschien wat minder energie steken in het warm houden van de relatie met Israël en Saudi-Arabië zou ik zeggen. Dan is er capaciteit genoeg op het ministerie van Buitenlandse Zaken om transparant te worden naar de burger. En euhh, waarom zou onze overheid niet standaard alles publiek maken wat ze doen?

Ze gaan nu ongetwijfeld bekijken of er juridische haakjes zijn om mijn WOB-verzoek verder te frustreren. We zullen het zien. Als ik wel alle info ontvang, verwacht ik geen grote schandalen. WOB-verzoeken zijn met name interessant om een veel beter beeld te krijgen van hoe de overheid (dis-)functioneert. Het 'blackbox' gevoel als je naar 'de overheid' kijkt verdwijnt erdoor. Dat zou de overheid ook kunnen omarmen als zeer waardevol, want de kloof tussen burger en overheid verdwijnt daardoor. Maar dan moet je natuurlijk echt niets te verbergen hebben.  

Stuur vandaag nog een WOB-verzoek naar het bestuursorgaan waar jij twijfels bij hebt

De grote inspanningen die inmiddels worden verricht om vooral niet transparant te hoeven zijn, maken de verdenkingen dat de overheid wel iets te verbergen heeft alleen maar groter. Ik heb niet de illusie dat de echte grote schandalen door WOB-verzoeken boven water komen. Want documenten die daarover gaan, zijn uiteraard zoek, zoals het filmrolletje van de slachtpartij in Srebrenica. Maar door de vele WOB-verzoeken wordt de overheid wel in het defensief gedrongen. Dus beste mensen: stuur vandaag nog een WOB-verzoek naar het bestuursorgaan waar jij twijfels bij hebt. Opdat de overheid over vijf jaar volledig transparant is, en ons niet meer voor de gek kan houden.

34922595910_dacb2361e6_k

Wob-verzoek OneWorld tegengewerkt?

Vertrouwelijke notulen bespreken OneWorld-journalist en informatieverzoek over glyfosaat.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
Frank-van-der-Linde

Frank van der Linde

Publicist/activist sinds 2011. Voor OneWorld schreef hij van februari 2013 tot februari 2016 over extreemrechts, racisme, politiegeweld, …
Profielpagina

Advertentie

NRC Live – Banner Mobiliteit – OneWorld – 600×500 (002) 6 nov