Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Morele vraagstukken, gedragsvoorschriften en het eren van ‘de Schepping Gods’ zijn bij uitstek specialismen van de grote wereldreligies. Je zou dan ook verwachten dat het juist deze instituties zijn die het voortouw nemen in de strijd tegen klimaatverandering. Toch mengen de grote religies zich vooralsnog weinig in de duurzaamheidsdiscussie. Maar sommige gelovigen trekken hun eigen plan; zij trekken op hun manier ten strijde tegen klimaatverandering. “Steeds meer gelovigen vinden klimaat een belangrijk thema en verbinden dat aan hun geloofsovertuiging.”

Sobana Sheikh Rashid (26)

‘Verspillen mag niet volgens de islam’

Sobana

Sobana Sheikh Rashid (26) schrijft momenteel haar scriptie voor de master (ontwikkelings)economie aan de VU, werkt daarnaast bij economievakblad ESB en is penningmeester bij de stichting Groene Moslims. Eerder was ze voorzitter van de Islamitische Studentenvereniging Amsterdam (ISA). Ze woont met haar ouders – haar vader komt uit Pakistan en haar moeder is Nederlands en bekeerlinge – in Haarlem. De islam wijst haar de weg in het leven – ook haar begrip van duurzaamheid komt voort uit haar geloof.

“De islam spoort de mens aan om verantwoordelijkheid te nemen voor de wereld. Verspillen mag niet”, legt Sheikh Rashid uit. “Dat idee heb ik wel van huis uit meegekregen, maar niet onder de noemer duurzaamheid. Mijn visie op duurzaamheid heb ik later verder ontwikkeld. Ik zie nu bijvoorbeeld in dat ál onze consumptie verband houdt met vervuiling en opwarming van de aarde. Ons hele economische systeem is gericht op materiële zaken. En los van dat het de aarde kapotmaakt, is die hebberigheid volgens mij niet goed voor onze ziel, voor ons als mens, het drijft ons weg van wat er echt toe doet in het leven.”

Met de stichting Groene Moslims probeert Sobana Sheikh Rashid geloofsgenoten aan het denken te zetten en te inspireren. Zo is ze met het bestuur bezig om lesmateriaal over duurzaamheid te ontwikkelen voor islamitische basisscholen. Ook organiseert ze met Groene Moslims wandelingen in het bos voor geloofsgenoten en andere geïnteresseerden, om te praten over duurzaamheid en andere belangrijke thema’s. Om even tot rust te komen in het hectische bestaan én stil te staan bij de schepping.

Volgens Sheikh Rashid is het niet moeilijk geloofsgenoten te overtuigen van het belang van duurzaamheid. “Ik heb nog nooit meegemaakt dat mensen het ermee oneens zijn. Duurzaamheid is niets nieuws, het is een oud principe uit de Koran, dat mensen deels ook al naleven. Daar herinner ik ze aan: je bent er al mee bezig. Ik probeer dan een gesprek aan te gaan over wat er nog meer binnen hun bereik ligt om te veranderen. Iedereen kan op zijn eigen manier bijdragen. Elk mens heeft daartoe een plicht, moslim of niet.”

Ramadan

De verantwoordelijkheid ligt volgens Sheikh Rashid zowel bij individuen als bij bedrijven en de politiek. Instituties als moskeeën hebben volgens haar een voorbeeldfunctie voor de gemeenschap. Zo vertelt Sheikh Rashid over moskeeën die zonnepanelen plaatsen of tijdens iftars (het avondmaal tijdens de ramadan waarvoor moslims na de vastendag bij elkaar komen) alle wegwerpflesjes en plastic bestek in de ban doen, maar de moskeegangers vragen bestek en een bidon van huis mee te nemen. “Het zet mensen aan het denken over het thema.”

Dat moslims niet vooraan lijken te staan in de klimaatstrijd, heeft volgens Sheikh Rashid te maken met het feit dat het nog een relatief nieuwe gemeenschap is in Nederland. Het is in ieder geval niet zo dat het moslims niet aan het hart gaat. “Het is een kwestie van tijd. Binnen mijn vakgebied, economie, zie ik in Nederland ook nog weinig moslims op de voorgrond. Ik ben ervan overtuigd dat moslims zich in de komende jaren steeds meer zullen laten zien, ook op het gebied van klimaatverandering.”

Elias Poolman (22)

‘De kern van het jodendom is een sterk verantwoordelijkheidsgevoel’

Elias 2

Elias Poolman (22) groeide samen met zijn broertje en ouders op in Amsterdam. Het gezin is lid van de Liberaal Joodse Gemeente. Hij verbleef tijdens zijn ‘tussenjaar’ in Israël, waar hij de joodse teksten bestudeerde, vrijwilligerswerk deed en zijn visie op de wereld ontwikkelde. Momenteel zit hij in het derde jaar van de opleiding Communicatie en Multimedia Design in Amsterdam. Het jodendom loopt als een rode draad door zijn leven. Belangrijke principes uit de Thora leidden hem naar duurzaamheid.

Voor zijn minor ondernemerschap houdt Elias Poolman zich bezig met projecten rondom duurzaamheid. “Gave projecten waar mooie dingen uitkomen.” Desondanks is Poolman ook kritisch. “We hadden bijvoorbeeld de opdracht om het gebruik van petflessen onder studenten van de hogeschool te verminderen. Dus samen met mijn groepje bedacht ik een fysieke tool plus een app waarmee je punten spaart als je je herbruikbare fles met tapwater vult. We hebben hier zelfs een prijs van school mee gewonnen. Maar wij kunnen wel een leuke, creatieve oplossing bedenken; het meest effectief is om de flesjes op de HvA niet meer te verkopen. Er zijn genoeg tappunten.

Maar ja, de HvA verdient geld aan de verkoop van die flesjes. Dus haalt de directie ze niet uit de verkoop, onder het mom van ‘te weinig draagvlak’. Dan kun je dus als school veel pr creëren rondom groene projecten van studenten, maar het probleem wordt er niet mee opgelost.” Dus stapte Poolman naar de rector om over deze ‘greenwashing’ zijn zegje te doen. “Hij wilde wel luisteren, maar hij heeft het beleid niet veranderd. Het doel moet toch zijn dat zulke projecten niet meer nodig zijn? Ik vond het heel frustrerend.”

Tikkoen Olam

Die kritische houding kan hij kwijt bij de jeugdbeweging Haboniem, een vereniging voor joodse jongeren tot 25 jaar. Kinderen vanaf 7 jaar kunnen hier hun joodse identiteit vormgeven en discussiëren over maatschappelijke onderwerpen. Hij zit in het bestuur en probeert anderen te inspireren om na te denken over hoe we met de aarde moeten omgaan. Poolmans begrip van duurzaamheid komt voort uit zijn geloof. Hij verwijst naar het principe ‘Tikkoen Olam’ wat zoveel betekent als ‘herstel van de aarde’. “Voor mij is een kernaspect van het jodendom een sterk verantwoordelijkheidsgevoel. Wij als mensheid dragen ook zorg voor de aarde.

Een rabbijn vertelde mij ooit dat bij de ‘hoogst mogelijke gift’ de gever en de ontvanger elkaar niet kennen. Zo zie ik het doorgeven van de aarde ook: wij zijn verantwoordelijk voor hoe we de aarde achterlaten voor de volgende generaties. En op dit moment leven we ‘parasitair’: we nemen meer dan we nodig hebben, maken dingen onherroepelijk kapot, zoals ecosystemen en soortenrijkdom. Dat vind ik echt heel erg. Maar ik geloof ook in maakbaarheid. Dat we ook de kracht hebben om het anders te doen. Óf we het ook anders gaan doen is een kwestie van wilskracht. We hebben er echt een teringzooi van gemaakt. En we moeten hard gaan werken om die op te ruimen.”

We hebben er echt een teringzooi van gemaakt. En we moeten hard gaan werken om die op te ruimen

Wie er verantwoordelijk is voor die verandering, ligt complex, zegt Poolman. Zelf probeert hij duurzaam te leven, wat niet altijd even makkelijk is. Traditionele gerechten op traditionele momenten zijn niet altijd goed te combineren met een veganistisch dieet. Weigeren ‘wat oma heeft gemaakt’ vindt hij bijvoorbeeld best lastig. Een vegetarisch dieet lukt hem wel. Alle nieuwe vegetarische en veganistische producten vindt hij ‘ziek vet’.

Afval scheiden, fietsen, op vakantie met de trein. Maar ook bedrijven en overheden moeten hun verantwoordelijkheid nemen, vindt Poolman. Als iedereen zo handelt als de HvA schiet het niet op, denkt hij. “Israël voert vooruitstrevend duurzaam beleid. Als een van de weinige landen ter wereld staan er nu méér bomen in het land dan een eeuw geleden. In Israël wordt water ontzilt om te drinken en wordt landbouw ontwikkeld in de woestijn. Dat is wel inspirerend.”

Dat de joodse gemeenschap in Nederland desondanks niet de barricades op gaat voor de klimaatstrijd, heeft een hele andere oorzaak, aldus Elias. “Het antisemitisme leeft nog steeds in Nederland. Dat is een van de redenen dat de joodse gemeenschap niet zo snel als groep naar buiten treedt op publieke evenementen of om publiek een standpunt in te nemen. Bij demonstraties kunnen ook wel eens radicale en fanatieke groepen meelopen, daar voel ik me bijvoorbeeld niet prettig bij. En in het algemeen voel ik me ook niet zo aangetrokken tot demonstraties waarbij elke organisatie zo in een groep loopt. We kunnen toch gewoon strijden als mensen, samen, zonder al die verschillen zo te benadrukken? Bij de scholierenstaking waren bijvoorbeeld veel joodse jongeren, dat zijn mooie, en ook gezellige acties.”

Hanna van der Horst (34)

‘Kerken hebben een voorbeeldfunctie’

hanna
Hanna van der Horst Beeld door: Foto's: Loudi Langelaan

Hanna van der Horst (34) is campagneleider bij Tear, een organisatie die via kerkgemeenschappen binnen en buiten Nederland vecht tegen armoede en onrecht, met als specialisatiegebieden geweld tegen vrouwen en duurzaamheid. Hiervoor ontwikkelde ze als zelfstandige creatieve concepten voor organisaties. Ze studeerde Docent muziek, zang en koordirectie aan het conservatorium in Amsterdam. Samen met haar man en twee kinderen woont ze in Hilversum. Van huis uit zat ze bij de Vrije Evangelische Gemeente, nu is ze lid en mede-oprichtster van de Hilversumse kerk Mystery.

“Alle christenen leren het principe van naastenliefde. Voor gelovigen is het gebruikelijk om geld aan goede doelen te geven, zoals ontwikkelingshulp. Maar een deel van ontwikkelingshulp is symptoombestrijding, gericht op de gevolgen van een gebroken systeem. Dat is dweilen met de kraan open. We moeten het systeem aanpakken, ons veel bewuster worden van waardoor de problemen veroorzaakt worden. De oorzaak ligt hier. Mensen schieten makkelijk te hulp bij een hongersnood of een aardbeving. Ook Tear helpt bij acute humanitaire rampen, en dat moet ook. Maar zo’n hongersnood is bijvoorbeeld veroorzaakt door mislukte oogsten; door droogte. En wat zit er achter droogte? Klimaatverandering. En wat zit er achter klimaatverandering? Overconsumptie. En die ligt grotendeels in het Westen. Dáár moeten we iets aan doen.”

Volgens Van der Horst kun je het principe ‘heb je naasten lief’ doortrekken naar bijna alles. “Tot een aantal jaren geleden stond ik daar zelf ook nog niet bij stil. Ik heb moeten leren inzien dat je met alles in het dagelijks leven in verbinding staat met andere mensen. Alle spullen zijn door iemand gemaakt, ergens. Bij alles wat je doet kun je je dus afvragen of je handelt volgens naastenliefde. Dat is niet altijd makkelijk. Onze wereld is heel complex, en het is ongelooflijk veel werk om te checken waar alles vandaan komt. Door welke handen is het gegaan, hebben de mensen er eerlijk voor betaald gekregen, is het gemaakt met oog voor de omgeving? Daarbij stilstaan en dat tot je door laten dringen, kost tijd. We hebben altijd alles maar tot onze beschikking. We kunnen altijd overal naartoe reizen. Maar als het anderen schade toebrengt, is het dan wel zo vanzelfsprekend om alles altijd te gebruiken?”

Sinds ze bij Tear werkt en bewust is geworden van de verbinding tussen onrecht en klimaatverandering, heeft Van der Horst de nodige veranderingen doorgevoerd in haar eigen huishouden. Maar haar principes zijn niet in beton gegoten. Thuis eet het gezin vaak biologisch, kopen ze kleding op Marktplaats en laten ze het vliegtuig staan. Maar Van der Horst reist ook graag met de auto en als haar dochter van 9 naar een barbecue van een vriendinnetje wil, dan mag dat. “Het gaat om bewustzijn. Wij praten met onze kinderen over waarom we bepaalde keuzes maken. Zij moeten later weer hun eigen keuzes gaan maken. We doen wat we kunnen. Wij zijn ook niet perfect.”

Ver weg en dichtbij

Met de jaarlijkse evenementen Groen Geloven en de GroeneKerkenactie probeert Van der Horst die verbinding tussen ver weg en dichtbij, en de principes van naastenliefde en rechtvaardigheid, aan de man te brengen bij kerken in Nederland. Met een toolkit rond zes thema’s zoals ‘bewust inkopen doen’, ‘energie en klimaat’, en ‘geloof en inspiratie’ trekt ze naar de kerken. Vanuit daar kunnen de ideeën zich verder verspreiden.

Het principe ‘zorg goed voor de aarde’ komt rechtstreeks uit het scheppingsverhaal

“Kerken hebben een voorbeeldfunctie. Wie zichzelf ‘Groene Kerk’ noemt, doet de belofte minstens één verduurzaming op een van de verschillende terreinen per jaar door te voeren. We geven kerken de suggestie om in de preek aandacht te besteden aan het principe ‘zorg goed voor de aarde’ uit het scheppingsverhaal. Het staat allemaal in de Bijbel! Maar kerken doen het uiteindelijk op hun eigen manier. Er zijn kerken die een moestuin hebben aangelegd, een mooie start voor een gesprek over waar ons voedsel vandaan komt, en hoe we kunnen telen met oog voor de natuur.”

Ook al voelt ze zich nog wel eens ‘een roepende in de woestijn’, zijn volgens Van der Horst toch steeds meer christenen bezig met het klimaat en het milieu. “Steeds meer gelovigen vinden het klimaat een belangrijk thema en verbinden dat aan hun geloofsovertuiging. Dat zagen we bijvoorbeeld aan het aantal deelnemende gelovigen aan de klimaatmars. Via GroeneKerkenactie meldden ruim honderd kerken zich aan. Voorafgaand aan de mars vond een openingsdienst met gebed voor het klimaat plaats in de Dominicuskerk in Amsterdam, daarbij waren meer dan achthonderd mensen aanwezig.”

15999824985_bb73f21df8_b

Deze feministische moslima’s laten zich niet in hokjes plaatsen (2)

Dat islam en feminisme niet samengaan is volgens Nawal, Berna en Imaan grote onzin.

keizerskerk-14

Gay en christen zijn, dat kan gewoon

Vier portretten van homoseksuele christenen bij de Evangelische Roze Vieringen

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
loudi foto linkedin blauwe trui

Loudi Langelaan

Loudi Langelaan (23), filosoof en journalist. Denkt en schrijft het liefst over maatschappijkritiek, milieu-ethiek, duurzaamheid en …
Profielpagina