Zoals het er nu naar uitziet wordt er in Nederland vanaf 2015 geen statiegeld op flessen meer gehanteerd. Milieuactivisten zien dit als een grote bedreiging voor het milieu. Supermarkten hebben daarintegen genoeg van het gedoe met innemen. Worden we straks overspoeld met plastic?

 

In Canada wisten ze er wel raad mee. Petflesjes op straat? Daar zetten we toch gewoon de wereldbekende Smeagol voor in, uit Lord of The Rings? Zo ontstond het filmpje Lord of Recyling waarin met lichtelijke overdrijving de petfles als een bedreiging wordt gezien voor de wereld. Dit filmpje ging in maart 2012 viral, ook in Nederland. Toch heeft de boodschap weinig resultaat opgeleverd, want de afschaffing van statiegeld lijkt echt dit soort taferelen te gaan opleveren.

 

Lord of Recycling - RCBC Trailer Trashed 2011 entry

 

Plastic Hero’s
Als we in Nederland stoppen met statiegeld, zullen de plastic flessen net zoals ander plastic worden verzameld in de oranje bakken aan de straat. Iets waar darter Ray Barneveld en goochelaar Hans Kazan zich naast vele andere BN’ers als Plastic Hero’s voor inzetten. Hoe Barneveld zijn Chaudfontaineflesje van meters afstand de oranje container in mikt en Kazan zijn plastic flessen de bak in tovert zijn fraai om te zien.

 

Maar zullen mensen echt de moeite nemen om tussen de bedrijven door deze oranje afvalbak te bezoeken? En is dit systeem net zo goed als het statiegeldsysteem? Robert van Duin van de campagne Een Echte Held is bang dat de oranje bakken Nederlanders niet over de streep zullen trekken om plastic te recyclen. En dat niet alleen, volgens Van Duin zijn deze oranje bakken ook minder efficiënt omdat alle soorten plastic op deze manier namelijk bij elkaar gegooid worden.

 

De plastic Hero

 

Van Duin: “We zijn Een Echte Held begonnen als reactie op Plastic Hero’s. Deze campagne van Plastic Hero’s is namelijk in het leven geroepen om te voorkomen dat statiegeld wordt uitbereid. Het is al twintig jaar bekend dat retoursystemen het beste werken als het gaat om verpakkingsafval en daarom zijn wij er voor om statiegeld uit te bereiden op kleine flesjes. Als er helemaal geen statiegeld meer is moet alles in de oranje bakken. Hierdoor komen alle soorten plastic door elkaar. Het retoursysteem werkt beter omdat het een schone, zuivere inzameling is en het voor mensen een stimulans is om hun flessen terug te brengen naar de supermarkt.”

 

Een grote lobby
Hoe het kan zijn dat ministers het wél een goed idee lijkt om statiegeld af te schaffen? Volgens Van Duin, die al 35 jaar werkt als afvalbeleidsdeskundige, is dit idee door lobbyisten de Tweede Kamer ingeduwd. Raymond Gianotten, directeur van de Brancheorganisatie voor de Nederlandse frisdranken- water- en sappenindustrie, vindt de angst voor milieuvervuiling niet gegrond. “Grote PET-flessen worden vrijwel alleen thuis gebruikt, net als bijvoorbeeld melkpakken en dozen van diepvriespizza’s. Op deze verpakkingen zit geen statiegeld en ze komen dan ook niet of nauwelijks in het zwerfafval voor. Grote PET-flessen zullen daarom ook niet snel  in het zwerfafval terecht komen”, zegt hij bij een uitzending van U Vandaag.

 

Van Duin denkt dat dit anders ligt: “Frisdrankmerken zijn bang dat er ook statiegeld komt op kleine flesjes en blikjes. Dit is in Duitsland ook het geval en werkt ontzettend goed. De merken willen dit niet omdat statiegeldsystemen vaak duur zijn. Ook zijn de merken bang dat mensen onderweg minder snel een flesje drinken zullen kopen omdat het flesje vervolgens teruggebracht moet worden.”

 

Statiegeld is een onderwerp waar al jarenlang over gediscussieerd wordt. Frisdrankmerken komen met ideeën, zoals bijvoorbeeld deze afschaffing, die vervolgens een sterk weerwoord krijgen van milieuactivisten. Volgens Van Duin zijn is de marketing van sommige merken zo sterk, dat het er toch sterk op lijkt dat de oranje bakken straks ook echt de verzamelplek voor plastic flessen zullen zijn. Hoewel de lobby komt vanuit de frisdrankmerken en de supermarkten, zijn niet alle supermarkten het eens. Zo willen Aldi en Lidl doorgaan met het huidige systeem, Lidl plaatste hier zelfs een brief over op haar website.

 

En nu?
Een Echte Held probeert zoveel mogelijk aandacht te behouden voor het onderwerp. Op 18 juni zal de Tweede Kamer een definitieve beslissing maken over statiegeld. Een Echte Held probeert tot die tijd om zoveel mogelijk handtekeningen te verzamelen. Deze handtekeningen zullen ze op 17 juni aanbieden aan de Tweede Kamercommissie van Infrastructuur en Milieu. “Wij verwachten dat deze petitie met ruim 40.000 handtekeningen, waarvan 100 handtekeningen van milieuwethouders, een stevige discussie zal oproepen. Eerst over het huidige systeem en wat ons betreft daarna ook over de kleine flesjes en blikjes.”

 

Voors- en tegens op een rijtje 

TEGEN: (bron: FSW)

  • Statiegeldsystemen zijn kostbaar voor de producenten, distributeurs en retailers.

  • Door ook de grote PET-flessen voor frisdranken en waters via het Plastic Heroes systeem in te zamelen, kunnen alle kunststof verpakkingen op dezelfde manier worden ingeleverd. Tegelijkertijd worden consumenten gestimuleerd om ook andere kunststof verpakkingen via Plastic Heroes in te leveren.

  • De inleverpercentages van de grote PET-flessen (nu rond 95%) zullen waarschijnlijk iets teruglopen als er geen statiegeld meer is. De afname is echter minder dan een procent van het totaal aan kunststof dat jaarlijks op de Nederlandse markt wordt gebracht. Nederland zal dus ruimschoots aan de doelstellingen blijven voldoen.

  • Grote PET-flessen worden vrijwel alleen thuis gebruikt, net als bijvoorbeeld pakken melk en dozen diepvriespizza’s. Op deze verpakkingen zit geen statiegeld en ze komen niet of nauwelijks in het zwerfafval voor. Ook grote PET-flessen zullen nauwelijks in het zwerfafval terecht komen.

VOOR: (bron: Een Echte Held)

  • Betere recycling en daarmee lager materiaalgebruik. Dit is te danken aan de hoge inzameling van geconcentreerd PET die met statiegeld wordt behaald.

  • Minder zwerfafval. Statiegeld beweegt mensen ertoe om hun flesjes in te leveren, terwijl ze nu voor zo’n 15% bijdragen aan de hoeveelheid zwerfafval.

  • Minder dierenleed. Zwerfafval komt vaak in het milieu terecht, en brengt met name in zeeën en oceanen schade toe aan vissen, vogels en andere zeedieren.

  • Minder opruimkosten voor zwerfafval.

  • Minder uitstoot van CO2. Er hoeft namelijk minder nieuw plastic te worden gemaakt en er wordt minder afval verbrand.

  • Dit alles tegen weinig extra kosten, want de infrastructuur voor statiegeld bestaat al!

  • Tot slot is statiegeld een bekend en populair concept. In Nederland staat 92% positief of neutraal tegenover statiegeld

 

Bewuster geworden door dit artikel?

Onze journalistiek is toegankelijk voor iedereen en dat willen we zo houden. Met een kleine bijdrage help jij ons anderen ook bewust te maken. Alvast bedankt!

Ja, ik doe graag een eenmalige donatie!
Hoeveel wil je doneren?
670

Over de auteur

Merel Hendriks is journalist en politicoloog en schrijft freelance voor OneWorld. 
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief