Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Jaarlijks gooit een Nederlander bijna 490 kilo afval weg. Hiervan komt ongeveer 50 procent bij het restafval terecht. Dat zijn ongeveer vijftig vuilniszakken vol. Maar wat we ‘afval’ noemen, is in de meeste gevallen in feite ‘grondstof’. Bijna alle plastic schaaltjes, glazen potjes en zelfs frituurvet kunnen opnieuw worden gebruikt. Volgens onderzoek van Milieu Centraal kunnen we tot 80 procent van ons afval scheiden.

Maar eerst even een stap terug. Recyclen is volgens het zogenoemde ‘3R-model’ – Reduce, Reuse en Recyle, ofwel ‘reduceren, hergebruiken en recyclen’ – slechts de laatste stap in het minderen van afval. Grondstoffen zijn beperkt beschikbaar. Daarom moeten we daar zuinig mee omgaan en zouden we het liefst helemaal geen afval produceren. In dit artikel bekijken we afval, oftewel grondstoffen, door een ‘zero waste’-bril. Dit houdt in dat je grondstoffen bespaart door bewust minder te kopen, door spullen te hergebruiken en te recyclen. Met als resultaat dat er flink veel minder, en liefst (bijna) geen afval meer geproduceerd wordt.

Reduceren

De eerste stap om duurzaam met grondstoffen om te gaan klinkt makkelijk, maar is nog best lastig: minder spullen kopen en verzamelen. Wanneer je minder koopt, heb je ook minder om weg te gooien. De meesten van ons hebben veel te veel spullen. Heeft een samenwonend stel werkelijk vijftien borden en glazen nodig? Draag je alle twintig paar schoenen die je in de loop der jaren hebt verzameld? Alle kleine dingen samen stapelen zich op. “Koop alleen dingen van kwaliteit, die langer meegaan en die je vaak gebruikt”, raadt Jessie Kroon van het Zero Waste Project aan. Kroon en haar zus Nicky leven sinds 2014 afvalvrij.

Hergebruiken

Een grote bron van grondstoffen in de afvalbak vormen wegwerpartikelen en verpakkingen. Deze kun je verminderen door op herbruikbare alternatieven over te stappen: wasbare doeken in plaats van keukenpapier, eigen potten en zakken mee naar de winkel, shampoo en zeep in vaste vorm in plaats van in plastic flessen en menstruatiecups en wasbaar maandverband in plaats van tampons en regulier maandverband. ‘Voor alle wegwerpartikelen bestaat een alternatief’, beweert Bea Johnson, de internationale ‘queen of zero waste’. Zij, haar man en hun twee kinderen leven sinds 2008 bijna zonder afval te produceren.

Naast besparing voor het milieu bespaar je zo ook geld. Zo ontvang je korting wanneer je met eigen mok koffie haalt bij de Kiosk (25 eurocent) of bij Starbucks (30 eurocent). ‘Mensen denken dat een zero-waste lifestyle meer geld kost, maar het is juist andersom’, stelt Johnson. Voor shampoo in plastic flessen betaal je naast de shampoo ook voor het flesje. Daarnaast betaal je een zogenaamde afvalbeheersbijdrage: een mondvol, maar het betekent simpelweg een bijdrage om de lasten van het flesje in de afvalketen te dekken en ook voor preventie van zwerfafval. ‘Voorwerpen voor eenmalig gebruik, of eenmalige verpakkingen, zijn letterlijk weggegooid geld’, aldus Johnson.

Volgens de enquête worstelt ook de OneWorldlezer met producten zonder plastic verpakking. De zussen Kroon proberen daarbij te helpen door een lijst met winkels aan te bieden waar je boodschappen in bulk kunt doen.

Zoek naar verpakkingsvrije winkels in de buurt

Met toestemming van de auteurs overgenomen van de website van het Zero Waste Project.

Daarnaast kun je met eigen verpakkingen terecht bij de slager, kaasboer, bakker en natuurlijk op de markt. Glazen statiegeldflessen tellen ook als hergebruik. Deze kunnen tot wel veertig keer opnieuw gevuld worden. “De grootste afvalstroom die we hebben verminderd, zijn verpakkingen. Gemiddeld maakt een Nederlander maar liefst zeven verpakkingen per dag open”, zegt Kroon.

Naast het mijden van wegwerpartikelen kun je spullen ook hergebruiken door ze te delen. Denk aan feestdecoraties, boor, zaag en ander gereedschap, grasmaaiers, draagbare speakers, ladders, beamers of zelfs een spiegelreflexcamera. Op een platform als Peerby kunnen mensen in hun buurt spullen van elkaar lenen. Kapotte spullen kun je in plaats van weggooien laten repareren bij een winkel of een repair-café. Wil je toch iets voor jezelf hebben? Dat hoeft dan niet per se nieuw te zijn. De kringloopwinkel is een eerste goede optie.

Recyclen

Als we spullen toch weg moeten gooien, kunnen we ze het beste recyclen. Glas en metaal zijn in principe 100 procent en oneindig recycleerbaar. Papier is ook 100 procent recycleerbaar, maar gaat slechts zo’n zes recycle-beurten mee. Daarna zijn de vezels te kort om nog te hergebruiken. “Er blijven daarom altijd bomen nodig om deze onbruikbare vezels te vervangen”, zegt Linda Nijenhuis van Milieu Centraal. Plastic is lastiger, omdat er veel verschillende soorten van zijn. “Plastic kan niet eindeloos gerecycled worden. De kwaliteit gaat steeds een beetje achteruit”, aldus Nijenhuis. Plastic dat niet meer gerecycled kan worden wordt met gebruik verbrand om elektriciteit mee op te wekken.

Naast glas, papier en plastic kun je in Nederland (vaak in supermarkten of andere winkels) ook batterijen, lampen, elektrische apparaten inleveren. Alle vetten die je in de keuken gebruikt kun je als frituurvet inleveren. Denk hierbij aan vet waarin je je patat frituurt, maar ook de olie uit bijvoorbeeld een potje zongedroogde tomaten. Deze kunnen in plastic flessen worden verzameld en bij een inzamelpunt weggegooid worden. Van dit vet wordt biobrandstof gemaakt. Biodiesel uit vet stoot 86 procent minder broeikasgassen uit dan diesel van aardolie. Ook voorkom je verstopping van het riool door vet niet door de gootsteen of wc te spoelen.

Er is geen grens aan wat je kunt recyclen. De Japanse afvalvrije stad Kamikatsu scheidt voortaan 45 soorten afval in heel specifieke categorieën, waaronder sake-flessen, aluminium doppen, plastic doppen, dozen, flyers, aluminium blikken en stalen blikken. ‘Toen het zero waste-programma begon vond ik het heel lastig. Al dat afval scheiden is heel tijdrovend’, zegt Takuya Takeichi, een winkeleigenaar uit Kamikatsu in een filmpje van Great Big Story. Maar nu kijkt hij daar anders naar. ‘Ik kreeg het gevoel dat ik voor dingen moet zorgen.’

Rotten

Volgens de filosofie van Bea Johnson is ‘rotten’ de laatste stap in het omgaan met grondstoffen. GFT is dan ook een belangrijke grondstof. Er wordt biogas en compost van gemaakt. Toch vinden de OneWorld-lezers het scheiden van GFT vaak problematisch: het is vies, het stinkt en in sommige steden wordt dit überhaupt niet door de gemeente verzameld.

Wie GFT niet verzamelt omdat het vies zou zijn, kan een paar trucs toepassen: zoals het gebruiken van een speciale GFT-afvalzak, het afval eerst in een kleine doosjes verzamelen en die elke dag in een grote bak legen. Je vermindert de stank door GFT-afval droog te houden. Laat alles dus goed uitlekken voordat je het in de grote bak gooit, of strooi gips, eierdozen of schoon kattengrind door de bak. Verpak vlees- of visresten eerst in krantenpapier. Je kunt GFT-afval ook eerst in de vriezer verzamelen voordat je het weggooit. Let op: bio-plastic hoort niet bij GFT.

Wordt GFT in jouw stad, dorp of buurt niet verzameld? Dan kun je proberen om een compost- of wormenbak te maken. Compostvaten, bakken en hopen zijn vooral geschikt voor huizen met een tuin. In een appartement kun je kiezen voor een wormenbak. Een goede wormenbak eist wel wat voorkennis en moeite: je moet er bijvoorbeeld voor zorgen dat de wormen niet overvoed raken. Je kunt ook creatief zijn en proberen te composteren in een melkpak of met een blender. Je moet er wel voor zorgen dat je het compost ergens kwijt kunt.

Wil je hiermee niet in je eigen tuin of huis bezig zijn? Kijk dan of er in de buurt mogelijkheden zijn om te composteren, of begin je eigen compostinitiatief.

Misschien kunnen je huisdieren een deel van je etensresten opeten? Wees hier wel voorzichtig mee en vraag eerst de dierenarts wat je hond of konijn wel of niet mag eten.

Tot slot

Niemand is perfect. Nicky en Jessie Kroon hebben ook nog steeds geen goede compostoplossing gevonden. En zelfs de koningin van de zero waste gebruikt nog steeds toiletpapier. Neem eerst kleine stappen in het verminderen van afval. Blijf daarnaast goed nadenken over waarom het belangrijk is om efficiënt met onze grondstoffen om te gaan.

Meer weten

Photo by Riccardo Annandale on Unsplash

Deel van Dossier

Hoe doe je duurzaam?

We vroegen onze lezers hoe zij in het dagelijks leven ‘duurzaam doen’.

Zakken met bonen

Verpakkingsloos boodschappen doen: de tijd is er (bijna) rijp voor

“Wij willen graag stroopwafelkruimels. Hoe werkt dat?” In een hoekje van het…

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
bewlg3-020278

Adriana Homolova

Datajournalist

Adriana is een freelance data journalist bij OneWorld
Profielpagina

Advertentie

wca2019_600x500_v4 (002)