Zambia bestrijdt hongersnood met verdreven Zimbabwaanse boeren

05-01-2004
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS

In het jaar 2000 begon de Zimbabwaanse regering met een landhervormingsprogramma waarbij uitgestrekte boerderijen van blanke boeren werden onteigend. Meer dan honderd van hen zochten daarna hun heenkomen in Mkushi, een vruchtbare maïsregio in Zambia. Daar huurden de rijke Zimbabwaanse 'vluchtelingen' akkers van plaatselijke eigenaars, of begonnen een samenwerking met boeren die het geld en het materieel niet hadden om grote oppervlakten land te bewerken.

Het Zambia Investment Centre (ZIC) heeft reeds aan 31 Zimbabwaanse boeren de nodige vergunningen gegeven om op grote schaal maïs, tarwe en tabak te produceren. ‘We zouden meer boeren van het kaliber van de Zimbabwanen willen zien komen om hier te investeren in de landbouw,’ laat ZIC nu enthousiast weten. Ook de staatssecretaris van Landbouw, Chance Kabaghe, is vol lof, al deed hun komst de relaties tussen Lusaka en Harare geen goed.

Veel Zambianen voelden zich ongemakkelijk bij de idee dat hun land de blanken opving die in Zimbabwe ongewenst waren. ‘De mensen waren bang dat de problemen met racisme uit het verleden weer zouden bovenkomen,’ zegt Kabaghe. ‘Zelfs mensen in de regering vonden dat we solidair moesten zijn met Zimbabwaanse regering en de boeren de toegang moesten weigeren. Maar we zagen hen als potentiële investeerders die onze voedselveiligheid konden verbeteren, en nu blijkt dat we gelijk hadden.’

Volgens sommige schattingen zouden de Zimbabwaanse boeren het afgelopen seizoen 70 procent van de hoeveelheid maïs hebben geproduceerd die Zambia nodig heeft.

Makkelijker geld lenen

Door twee opeenvolgende droogtes kampte Zambia vorig jaar met een tekort van 635.000 ton graan - vooral maïs. De voedselprijzen stegen en 2,9 miljoen Zambianen hadden voedselhulp nodig. Boeren konden zwaar gesubsidieerd maïszaad en meststoffen kopen om de landbouwproductie er weer bovenop te helpen. Ook nu nog worden 150.000 Zambiaanse boeren op die manier geholpen. Toch hebben de Zimbabwanen de laatste oogst tot een succes gemaakt.

Niet iedere Zambiaanse boer is er blij mee. ‘Het lijkt nu alsof wij incompetent zijn,’ zegt Thrifty Stephenson, een Zambiaanse boer. ‘Maar de Zimbabwanen spelen in een andere categorie. Ze hebben hun moderne machines meegebracht, en ze hebben genoeg bezittingen om als onderpand te gebruiken om grote leningen los te krijgen.’

Zambiaanse boeren kunnen moeilijker geld lenen en kampen met de hoge elektriciteitstarieven in Zambia en de forse invoerbelasting op landbouwmaterieel. De Zambiaanse president, Levy Mwanawasa, heeft onlangs wel aangekondigd dat de regering wat aan die problemen gaat doen.

Wantrouwen

De Standard Chartered Bank of Zambia, die forse leningen heeft toegestaan aan meer dan 20 Zimbabwaanse boeren die naar Zambia zijn verhuisd, kreeg de wind van voren van de Nationale Boerenvakbond. Blijkbaar kan voor de nieuwkomers wel wat voor lokale boeren onmogelijk is.

De Zambiaanse regering hoopt nog meer Zimbabwaanse boeren aan te trekken. Bijna de helft van het Zambiaanse grondgebied is geschikt voor landbouw, en een deel daarvan wordt nog niet gebruikt. Aan water is er op de meeste plaatsen geen gebrek, net als aan landarbeiders.

Reacties