Advertentie

Flag-Banner_B

Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Met workshops in rap en graffiti leren de kinderen over hun rechten en de gevaren in hun omgeving. Ynske Boersma liep twee dagen mee met de organisatie in La Guajira, één van Colombia´s armste provincies tegen de grens met Venezuela.

Rappen over mensenrechten

“Zingend verander ik de wereld,
en breng ik vrede,
samen zijn we meer,
blijheid en vriendschap”,
rapt een groepje kinderen op een braakliggend veldje in Fonseca, een stadje in het noorden van Colombia. “Meester!” Roept de elfjarige Wendy, en houdt een handgeschreven blaadje omhoog. “Ik weet wat er hierna moet komen!”

“En met solidariteit,
zijn we een gemeenschap” ,
leest het meisje voor, en kijkt vragend naar rapleraar Sergio Molina Conde (30). “Heel goed!” zegt hij. “Waarom koos je voor deze zinnen?” Wendy denkt even na. “Omdat we hier in de buurt niet altijd even solidair met elkaar zijn,” zegt ze dan.

Om de twee dagen komt een twintigtal kinderen naar dit veldje voor de rapworkshop van Molina –  alias Alto Rango, zijn artiestennaam als rapper. Elke les staat er een ander mensenrecht centraal, waarmee de kinderen aan de slag gaan om een raptekst te schrijven en te zingen.

fonseca-6
Beeld door: Ynske Boersma

De hiphop-workshops worden georganiseerd door de Colombiaanse NGO Familia Ayara, een organisatie die met hiphopcultuur een positieve wending poogt te geven aan de levens van kwetsbare jongeren in Colombia. Zo leren jongeren zich uit te drukken met rap en graffiti, en proberen ze door middel van workshops breakdance meer zelfvertrouwen te krijgen.  De organisatie werkt zowel in probleembuurten in de steden, als in rurale gebieden waar gewapende groepen de dienst uitmaken.

Empoderarte

Fonseca ligt in de provincie La Guajira, in de meest noordelijke uithoek van Colombia. Een wild westen getekend door armoede, informaliteit en corruptie, waar de voornaamste economische activiteit bestaat uit de handel in Venezolaanse benzine die gewapende groepen de nabije grens oversmokkelen. Vlakbij het stadje ligt een transitiezone van de FARC, waar ex-FARC strijders zich voorbereiden op een terugkeer in de samenleving.

“Er is geen gezondheidspost, geen riool, nog niet eens een voetbalveldje”

Francisco Abreu (27) - Coördinator Ayara

De workshops in Fonseca maken deel uit van het project Empoderarte. In dertien rurale gemeenten in Colombia organiseren teams van drie Ayara-instructeurs in totaal 24 gratis workshops, met lessen in rap en graffiti. Het idee achter Empoderarte – een samentrekking van empoderar, macht geven, en arte, kunst – is dat kinderen door middel van kunst een maatschappelijk thema zich eigen maken, en nieuwe vaardigheden aanleren.

Voor de workshops in Fonseca toog het team naar de buurt Villahermosa, een sociaal woningbouwproject bedoeld voor families die in armoede leven of hun huizen kwijtraakten door het Colombiaanse conflict. Maar twee jaar na de oplevering van de huizen is er nog steeds niets van infrastructuur of sociale cohesie in de buurt, waar de Colombiaanse overheid schittert door afwezigheid. “Er is geen gezondheidspost, geen riool, nog niet eens een voetbalveldje,” zegt Francisco Abreu (27), coördinator van Ayara.

Op het braakliggende veldje dat dienst doet als park, bestaat de enige infrastructuur uit een ring voor hanengevechten. Verspreid over de grond van aangestampte aarde liggen hopen afval. Kinderen zonder schoeisel maken ruzie met elkaar en gooien met de loslopende kippen. Een dikbuikige man drinkt bier in een hangmat. Het is duidelijk dat dit niet de meest gezonde omgeving is om in op te groeien.

Graffiti van afval

“Deze les pakken we het iets anders aan,” zegt Ayara-instructrice Mary Choconta Rojas tegen haar graffiti-klasje, tien meter verderop op hetzelfde veldje in Villahermosa. Het tiental kinderen, merendeels meisjes, zit rondom een tafel. Voor hen liggen grote vellen papier met kleurige graffitiletters. “Weten jullie het recht van vandaag nog?”

“Participatie!” antwoordt de groep in koor. “Juist,” zegt Choconta Rojas (28). “Vandaag gaan jullie samen een woord kiezen, en dat uitbeelden met materialen verzameld in de omgeving. Welke woorden komen in jullie op?”

Respect, tolerantie, bescheidenheid,  reageren de kinderen, en kiezen uiteindelijk voor paz; vrede. Gewapend met handschoenen trekken de kinderen het verwaarloosde veldje in. Met de opbrengst van plastic flesjes, zakjes, doppen en bladeren vormen ze het woord paz in graffitiletters op de grond, waarna ze trots hun tags tekenen in het zand.

paz2
Beeld door: Ynske Boersma

“Zien jullie dat jullie vooral afval tegenkwamen in jullie omgeving?” zegt Choconta Rojas tegen de kinderen wanneer het kunstwerk af is. “En zien jullie dat jullie zelfs met afval kunst kunnen maken?”

Tot slot geeft ze de groep opdracht het afval in vuilniszakken te doen. “Het is belangrijk om je omgeving schoon achter te laten, daarom ruimen we het kunstwerk ook weer op.”

“Graffiti als kunstvorm dient vele educatieve doelen”, zegt Conconta Rojas na de les. “Niet alleen leren ze ideeën vormen over mensenrechten, ze leren ook beter spellen, schrijven, en uitbreiding van hun woordenschat. Het onderwijsniveau van La Guajira is laag, de meesten kunnen nauwelijks schrijven. Ook leren ze een eigen stijl te ontwikkelen, die niet afhangt van de bevestiging van anderen.”

“Kinderen in deze buurt worden vaak ernstig verwaarloosd, en huiselijk geweld komt veel voor,” zegt coördinator Abreu. “Dat maakt de kinderen extra kwetsbaar voor risicofactoren als drugsgebruik en tienerzwangerschappen. Een ander probleem is de aanwezigheid van gewapende groepen in dit gebied. Rekrutering van deze kinderen door de bendes is een groot gevaar.”

Creativiteit en zelfvertrouwen ontwikkelen

Wat kunnen workshops hiphop daaraan veranderen? “Hiphop is de taal van en over de buurten waar deze kinderen vandaan komen. Door verschillende kunstvormen van hiphop in te zetten als leermethode voelen de kinderen zich meer op hun gemak om zich het lesmateriaal – het promoten van mensenrechten- eigen te maken en toe te passen in hun omgeving.”

Abreu geeft een voorbeeld. “Neem het recht op participatie. Ze leren dat ze het recht hebben om gehoord te worden door hun familie, door de overheid. Die kennis motiveert ze om die rechten ook op te eisen.”

Francheska-en-Wendy
Beeld door: Ynske Boersma

Daarbij geven de artistieke vaardigheden die de kinderen aanleren ze meer zelfvertrouwen, zegt Abreu. “Het zijn kinderen die van jongs af aan horen dat ze niet gewild zijn, dat ze niets kunnen. Ik kan niet zingen, niet tekenen, zeggen ze in het begin. Door de workshops leren ze dat ze dat wel kunnen.”

Zoals de 18-jarige Luis Alejandro Brito, een schuchtere jongen met een petje, zilveren ketting en voetbalshirt, die een jaar eerder de workshops volgde en nu vrijwilliger is voor Ayara. “Door de raplessen leerden we optreden voor een groot publiek. Zo leerde ik mijn angst om in het openbaar te praten af,” zegt Brito.

“Voor mij is dat de grootste winst van dit project”, zegt leraar Molina Conde. “Natuurlijk is het belangrijk dat de kinderen leren over hun rechten. Maar belangrijker is dat ze hun creativiteit ontwikkelen en zelfvertrouwen winnen. Daar hebben ze uiteindelijk het meeste aan.”

Familia Ayara werd in 1996 opgericht door Jeyffer Renteria (40), in Colombia beter bekend als Don Popo. “Hiphop is niet alleen kunst, het is een katalysator voor sociale verandering,”  zegt Renteria. “Het is de kunstvorm van de straat, en daarmee een middel om mensen te betrekken bij de maatschappij, en hen te motiveren tot verandering.”

Renteria woonde van 2002 tot 2007 in Amsterdam, waar hij rapprojecten opzette met probleemjongeren in de Bijlmer en in andere Nederlandse steden. Het zou hem de financiële steun opleveren van de Nederlandse organisatie Young in Prison voor zijn organisatie Familia Ayara, waarmee hij terug in Colombia de projecten in de jeugdgevangenissen verder uit kon bouwen.

Ayara wordt onder andere ingezet door de Colombiaanse overheid voor programma´s in jeugdgevangenissen, buurten met veel armoede en geweld en rurale gemeenten. Daarmee bereikte de organisatie de afgelopen tien jaar rond de tweehonderd Colombiaanse gemeenten, en ongeveer 5000 kinderen.

670

Ynske Boersma

Correspondent en reisjournalist in Latijns-Amerika.
Profielpagina

Advertentie

Rectangle-Banner_B

Advertentie

WeDo2030